Vui cùng 3 cái Tết “xuyên biên giới”
Đầu xuân 2026, chúng tôi đi dọc theo đường 20 Quyết Thắng để lên với các bản làng của xã biên giới Thượng Trạch. Dịp này, các loài hoa rừng đang hé nụ, bung nở muôn sắc màu.
Theo lời kể của các vị già làng ở xã Thượng Trạch, trước đây, do đời sống của đồng bào ở khu vực biên giới còn lắm khó khăn, nên việc đón Tết cổ truyền của dân tộc chỉ mang tính qua loa, không rình rang như ở đồng bằng hay vùng biển. Cụm bản nào “may mắn” thì được Đồn Biên phòng đóng chân trên địa bàn tổ chức đón Tết sớm “Xuân Biên phòng, ấm lòng dân bản” ở vị trí tập trung, sau đó ai về nhà nấy.
Những năm gần đây, nhờ Đảng, Nhà nước, nhà hảo tâm thường xuyên hỗ trợ gạo, tiền mặt, nhu yếu phẩm vào dịp Tết cổ truyền, nên bà con nhiều bản đã trích lại một ít để đón Tết ngay tại bản mình. Nói chung, đời sống của đồng bào đang khấm khá lên, nhờ đó, việc đón Tết cổ truyền được nâng tầm và trang trọng hẳn lên. Tết cổ truyền đã trở thành sự kiện quan trọng như những cái tết truyền thống của đồng bào bản địa, ai nấy cũng háo hức, trông chờ...
 |
| Tết đập trống của người Ma Coong ở bản Cà Roòng 1, xã Thượng Trạch - Ảnh: V.M |
Rót đầy cốc nước nấu bằng lá rừng mời khách, già làng Đinh Xon (chủ lễ hội), trú tại bản Cà Roòng 1, xã Thượng Trạch, cho biết: “Sau Tết cổ truyền nửa tháng là đến cái Tết đập trống của người Ma Coong, thường được tổ chức tập trung tại bản Cà Roòng 1. Để chuẩn bị lễ vật cho Tết đập trống năm 2026 (vào ngày 16 tháng Giêng) gồm xôi, gà và các loại sản vật…, già đã bố trí người lo liệu cơ bản đủ cả rồi. Riêng phần hội thì tùy thuộc vào sự đóng góp của những người đến dự lễ và UBND xã, các đơn vị đóng chân trên địa bàn hỗ trợ thêm.
Kể từ năm 2019, khi Tết đập trống của người Ma Coong được đưa vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể cấp Quốc gia, du khách thập phương đã đến với sự kiện này ngày một đông hơn. Bởi thế, dù khó khăn đến mấy, đồng bào vẫn động viên nhau tổ chức Tết thật chỉn chu, đoàn kết, giữ gìn nét đẹp văn hóa truyền thống, thể hiện lòng tôn kính các đấng thần linh, tổ tiên và bày tỏ sự niềm nở, mến khách…”.
Trung tá Phạm Duy Bảo, Chính trị viên Đồn Biên phòng Cà Roòng chia sẻ, dọc theo tuyến biên giới Việt Nam-Lào, ngang qua địa phận xã Thượng Trạch của tỉnh Quảng Trị, rất nhiều đồng bào và các tộc người hai bên biên giới đã có mối quan hệ “lương duyên” khăng khít, huyết thống như ông-bà, cha-mẹ, chồng-vợ, anh em ruột thịt… từ nhiều đời qua.
Bởi vậy, cứ mỗi dịp Tết cổ truyền của dân tộc Việt Nam, Tết đập trống của người Ma Coong, đồng bào các dân tộc, nhiều cơ quan, đơn vị ở sát biên giới, thuộc nước bạn Lào lại sang đây chúc tụng, chung vui. Tương tự, cứ vào dịp cuối mùa xuân, ở bên kia biên giới, nước bạn Lào thường tổ chức đón Tết Bunpimay, người Ma Coong, Vân Kiều, A Rem cùng nhiều cơ quan, đơn vị đóng tại xã Thượng Trạch lại đi sang chúc mừng, chung vui để đáp lễ...
“Cũng xuất phát từ tình đoàn kết và mối quan hệ anh em khăng khít này mà cuối năm 2024, cụm bản Noỏng Mạ, huyện Bua Lạ Pha, tỉnh Khăm Muồn (Lào) đã tiến hành ký kết nghĩa cụm dân cư hai bên biên giới với xã Thượng Trạch, huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình (cũ) nhằm tiếp tục đẩy mạnh hoạt động kết nghĩa giữa lực lượng bảo vệ biên giới hai bên, cùng nhau bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, bảo vệ tài nguyên môi trường… Như vậy, đây cũng là năm đầu tiên xã Thượng Trạch sau sáp nhập được vui đón 3 cái Tết “xuyên biên giới” rất thắm tình hữu nghị, hợp tác, phát triển”, Trung tá Phạm Duy Bảo bộc bạch.
Tết ấm nơi biên thùy
Xã Thượng Trạch hôm nay được hình thành trên cơ sở sáp nhập từ 2 xã Tân Trạch và Thượng Trạch (cũ), với diện tích mở rộng lên đến gần 1.100km2, dân số gần 900 hộ/hơn 3.750 nhân khẩu (trong đó dân tộc Bru-Vân Kiều và Chứt chiếm trên 95%), sống phân bố tại 20 bản. Toàn bộ các bản làng đều có vị trí nằm trọn trong cánh rừng già của Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng.
 |
| Một góc bản Cồn Roàng, xã Thượng Trạch hôm nay - Ảnh: V.M |
Trực tiếp dẫn chúng tôi rong ruổi khắp các bản làng của người Vân Kiều, Ma Coong, A Rem ở các bản: Km39, Cồn Roàng, Cà Roòng 1 và 2, Bụt, Ban, Troi, Tuộc, A Ki, Cờ Đỏ… để tìm hiểu thêm những nét văn hóa độc đáo chốn núi rừng biên cương, Phó Chủ tịch UBND xã Thượng Trạch Nguyễn Văn Đại tâm sự: “Từ một vùng đất biên cương xa thẳm với nhiều bản làng nằm gần như tách biệt với bên ngoài, tỉ lệ hộ nghèo cao bậc nhất tỉnh, trình độ dân trí còn lạc hậu, hệ thống cơ sở hạ tầng, vật chất còn thiếu thốn trăm bề…, bây giờ xã Thượng Trạch đã thực sự thay da đổi thịt một cách rất mau chóng. Hiện nay, hầu hết các bản làng trong xã đều có đường giao thông kiên cố để xe máy, ô tô con chạy vào tận trung tâm bản.
“Theo quan niệm của người Ma Coong, trên mảnh đất biên thùy Thượng Trạch, dù ở phía mặt trời mọc, mặt trời lặn hay trên ngọn núi, trong hang đá, dưới khe suối…, đều có những vị thần linh ngự trị để cai quản, chứng kiến từng gốc cây, ngọn cỏ có được quyền sinh sôi, phát triển công bằng như nhau. Khi đồng bào phát nương làm rẫy trồng lúa, ngô, sắn hoặc lên rừng lấy măng, bắp chuối, đọt mây…, thì vô tình đã tước đoạt, tranh chấp quyền sống của những loài khác. Bởi vậy, Tết đập trống chính là dịp để đồng bào mời các thần linh đến dự lễ, tạ lỗi với các vị thần, sau đó cầu xin các thần phù hộ cho các dân tộc sinh sống trong khu vực biên thùy này luôn được bình an, đoàn kết, có sức khỏe, mùa màng luôn bội thu “lúa đầy bồ, ngô đầy sàn, tránh gặp điều không may trong cuộc sống…”, già làng Đinh Xon nói.
“Mùa xuân 2026 này, đồng bào các dân tộc anh em ở xã Thượng Trạch sẽ được đón lần lượt 3 cái Tết trong điều kiện rất “đặc biệt”, đó là: Toàn bộ các dân tộc sinh sống tại 2 xã cũ nay đã được về chung “một nhà” để cùng đón Tết; đây là năm đầu tiên 100% các bản làng trong xã được phủ điện chiếu sáng và có sóng viễn thông; hầu hết các hộ đồng bào sinh sống tại 20 bản đều có nhà ở kiên cố để đón Tết nhờ vào các chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát của Đảng, Chính phủ…”, Phó Chủ tịch UBND xã Thượng Trạch phấn khởi cho biết thêm.
Văn Minh
Nguồn: https://baoquangtri.vn/du-lich/202602/du-xuan-don-tet-noi-bien-thuy-1876440/
Bình luận (0)