Ανακαλύπτοντας τον χορό του Τότε

Στην περιοχή Λάο Κάι, το τραγούδι Then όχι μόνο διατηρείται αλλά και καλλιεργείται ως διαρκής πολιτιστική πηγή του λαού Tay. Περισσότερο από μια απλή παράσταση που συνδυάζει έγχορδα όργανα, στίχους και χορό, το Then είναι επίσης ένας δεσμός που συνδέει την κοινότητα και διατηρεί τις αναμνήσεις γενεών του λαού Tay σε αυτήν την περιοχή.

Σύμφωνα με τις πεποιθήσεις του λαού Tay, το Then σημαίνει παράδεισος – είναι ένα τραγούδι που μεταδίδεται από τους θεούς και τις νεράιδες, που συχνά εκτελείται κατά τη διάρκεια σημαντικών τελετών, όπως προσευχές για ειρήνη και καλή σοδειά. Ένα απαραίτητο όργανο στο τραγούδι Then είναι το όργανο Tinh Tau. Το τραγούδι Then συνδυάζει πνευματικά στοιχεία με ψυχαγωγία, εκφράζοντας συναισθήματα, υμνώντας την πατρίδα, την αγάπη και την εργασία. Συνοδευόμενο από το μελωδικό Tinh Tau, κάθε μελωδία Then υφαίνει τον ρυθμό των τεσσάρων εποχών: την άνοιξη με τις ζωντανές εορταστικές εκδηλώσεις της, το καλοκαίρι με την ήσυχη, εγκάρδια ανάμνηση των προγονικών αρετών, το φθινόπωρο με το απαλό νανούρισμά του κατά τη διάρκεια της τελετής προσφοράς του νέου ρυζιού και τον χειμώνα με την ζεστή αγκαλιά του γύρω από την εστία που συνδέει τις γενιές.

Στις πρώτες μέρες του χειμώνα, επιστρέψαμε στο χωριό Ngọn Đồng, στην κοινότητα Hưng Khánh, για να συναντήσουμε τον άξιο τεχνίτη Hoàng Kế Quang – τον ​​«φύλακα της φλόγας» του Then που τραγουδούσε σε αυτήν την περιοχή. Δεν ήταν η πρώτη μου επίσκεψη στο σπίτι του, αλλά αυτή τη φορά το συναίσθημα ήταν διαφορετικό. Η ηλικία τον είχε αδυνατίσει και η υγεία του δεν ήταν όπως παλιά, αλλά σε αντάλλαγμα, το χωριό είχε αλλάξει. Περισσότεροι άνθρωποι ήξεραν πλέον πώς να τραγουδούν Then, και οι πρώην μαθητές του τον επισκέπτονταν ακόμα συχνά όταν ήταν άρρωστος, μαζεύοντας γύρω του για να του διηγηθούν ιστορίες ως έναν τρόπο να δώσουν ενέργεια στον παλιό δάσκαλο που είχε σπείρει τους σπόρους του πολιτισμού σε όλη του τη ζωή.

Με το ίδιο απαλό χαμόγελο και τα ζεστά μάτια κάποιου που έχει αφιερώσει τη ζωή του στην κουλτούρα Tay, ο κ. Quang είπε αργά: «Το Then είναι η ψυχή μου, ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ύπαρξής μου. Αν δεν αγγίζω το σαντούρι κάθε μέρα, νιώθω ένα κενό». Εκείνη τη στιγμή, κατάλαβα ότι το ταξίδι του με τον Then δεν ήταν απλώς μια μορφή τέχνης, αλλά μια βαθιά, διαρκής αγάπη που έχει γίνει η ρίζα της ψυχής του για πάνω από μισό αιώνα.

Παρόλο που ο τεχνίτης Χοάνγκ Κε Κουάνγκ αντιμετωπίζει προβλήματα υγείας από τα τέλη του 2022 και δεν ασχολείται πλέον άμεσα με διδακτικές δραστηριότητες, η πνευματική κληρονομιά που άφησε πίσω του συνεχίζει να αντηχεί στην πολιτιστική ζωή του Χουνγκ Καν. Αποτελεί τη γέφυρα μεταξύ του παρελθόντος και του παρόντος, μεταξύ της παράδοσης και του νεωτερισμού, μεταξύ της λαϊκής τέχνης και του κοινοτικού πολιτισμού.

Διηγήθηκε ότι, από την ηλικία των 12 ετών, ακολουθούσε τον πατέρα του - έναν φημισμένο σαμάνο Then στην περιοχή - σε όλα τα χωριά για να τραγουδήσει, να μάθει και να νιώσει βαθιά τις μοναδικές ηχώ του Then. Κατά τη διάρκεια κάθε φεστιβάλ καθ' όλη τη διάρκεια του έτους, ο κ. Quang βυθιζόταν με τους χωρικούς στους χορούς Then και στις παραστάσεις Xòe Then, αφήνοντας τον ήχο του σαντούρι να γίνει μια γέφυρα που συνδέει τα συναισθήματα, επιτρέποντάς του να μοιραστεί τη χαρά, τη νοσταλγία και τις αναμνήσεις ολόκληρης της κοινότητας.

Αναπολώντας την πρώτη μου συνάντηση με τον κ. Κουάνγκ, το άκουσμα των μελωδιών του τραγουδιού «Remembering Uncle Ho» με κατέκλυσε με χείμαρρο συναισθημάτων: «Ο ηγέτης που έσωσε το Βιετνάμ/Ο θείος Χο αγαπούσε τη χώρα του και τον βιετναμέζικο λαό/Ολόκληρο το έθνος ακολούθησε την κόκκινη σημαία που ύψωσε/Στην ιστορική πλατεία Μπα Ντιν το φθινόπωρο/Η χώρα είναι ανεξάρτητη, ο λαός είναι ελεύθερος, ευημερών και ευτυχισμένος...»

Κάθε παρατεταμένο τρέμουλο, κάθε μελωδική νότα, έκανε σαφές στον ακροατή ότι δεν ήταν απλώς ένα τραγούδι, αλλά και η εγκάρδια ευλάβεια του λαού Tay για τον αγαπημένο εθνικό ηγέτη τους. Επιπλέον, ο κ. Quang αφιέρωσε μεγάλη προσπάθεια στη διδασκαλία και τη μετάδοση των γνώσεών του.
Χάρη στην επιμονή του, πολλές κοινότητες όπως οι Νούι Βι, Κχε Λεχ, Νγκον Ντονγκ, Κχε Καμ, Πα Θουκ, κ.λπ., έχουν ιδρύσει ομάδες παραστατικών τεχνών, έχουν χτίσει πολιτιστικές κοινότητες και έχουν διατηρήσει λαϊκές παραδόσεις. Ταξίδεψε σε όλα τα χωριά, κουβαλώντας το σαντούρι του για να διδάξει στα παιδιά και τα εγγόνια κάθε ρυθμό, κάθε τραγούδι και κάθε χορό.

«Ελπίζω μόνο ότι η νεότερη γενιά θα καταλάβει και θα αγαπήσει τον Τότε όπως τον αγαπούσαν οι πρόγονοί της. Η διατήρηση του Τότε δεν είναι ευθύνη ενός ατόμου, αλλά ολόκληρης της κοινότητας», συμπλήρωσε ο κ. Κουάνγκ.

Το 2015, ο κ. Hoang Ke Quang τιμήθηκε από τον Πρόεδρο του Βιετνάμ με τον τίτλο του Εξαιρετικού Τεχνίτη στον τομέα των λαϊκών παραστατικών τεχνών της επαρχίας Yen Bai. Αυτή είναι μια άξια αναγνώριση για την επίμονη συμβολή του εδώ και πάνω από 50 χρόνια στη διατήρηση και προώθηση της πολιτιστικής κληρονομιάς της εθνοτικής ομάδας Tay.

Αφήνοντας το Hung Khanh, κατευθυνθήκαμε προς την κοινότητα Lam Thuong – όπου πολλοί τεχνίτες διατηρούν ακόμη επιμελώς την τέχνη του τραγουδιού Then. Ο κ. Hoang Van Dai, άνω των 60 ετών, ζει στο χωριό Tong Pinh Cai και συχνά αποκαλείται από τους ντόπιους ο φύλακας της παράδοσης του τραγουδιού Then. Στο απλό σπίτι του από ξυλοπόδαρα, που μύριζε ακόμα ελαφρά ξύλο, μας υποδέχτηκε με ένα ευγενικό χαμόγελο.

«Παλιότερα, κάθε οικογένεια είχε κάποιον που ήξερε να τραγουδάει και να παίζει σαντούρι. Τώρα όλα είναι τόσο μοντέρνα, οι νέοι δίνουν λιγότερη προσοχή. Γι' αυτό προσπαθώ ακόμα να διδάσκω τα παιδιά. Όσο υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να μάθουν, θα συνεχίσω να διδάσκω», εμπιστεύτηκε ο κ. Ντάι.

Κάθε απόγευμα, ο ήχος του σαντούρι που έπαιζαν τα παιδιά που μάθαιναν να το παίζουν αντηχούσε στην αυλή του κ. Ντάι. Ήταν περίεργα και ανυπόμονα να τον ακούσουν να διηγείται ιστορίες για την προέλευση του οργάνου, για αρχαία λαϊκά τραγούδια και για θρησκευτικές πεποιθήσεις που συνδέονταν με τη ζωή τους.

Ο κ. Ντάι πρόσθεσε: «Το đàn tính (ένα παραδοσιακό βιετναμέζικο έγχορδο όργανο) μπορεί να φαίνεται απλό, αλλά κάθε νότα πρέπει να έχει ψυχή. Αυτή η ψυχή είναι η αγάπη για το χωριό».

Όχι μόνο ο κ. Dai, αλλά και η νεότερη γενιά, όπως η κα Hoang Thi Thuy Hang στο χωριό Tong Pinh Cai, στην κοινότητα Lam Thuong, διατηρούν και διαδίδουν ενεργά την τέχνη του τραγουδιού Then. Για περισσότερα από 5 χρόνια, η κα Hang έχει δημιουργήσει μια ομάδα παραστατικών τεχνών 10 μελών, η οποία εμφανίζεται τακτικά σε φεστιβάλ και εκδηλώσεις στο χωριό, εξυπηρετεί τον κοινοτικό τουρισμό και συμβάλλει στη διατήρηση των μελωδιών του τραγουδιού Then ζωντανών και επίκαιρων για τη σύγχρονη ζωή.

«Ελπίζω μόνο ότι οι μελλοντικές γενιές θα μπορούν ακόμα να ακούν τον ήχο του σαντούρι όπως εγώ όταν ήμουν παιδί. Αν δεν το διατηρήσουμε, αυτές οι μελωδίες θα εξαφανιστούν σταδιακά και ποιος θα τις κρατήσει για εμάς;» - είπε η κα Χανγκ, με τα μάτια της να λάμπουν από αποφασιστικότητα και να είναι γεμάτα πάθος για τη μουσική του Τότε.

Για τους Tay στο Lao Cai, το τραγούδι Then δεν είναι απλώς μια μορφή τέχνης, αλλά έχει γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της πνευματικής τους ζωής, παρόν σε φεστιβάλ, τελετουργίες για ειρήνη και καλές σοδειές, κοινοτικές δραστηριότητες, ακόμη και στην έκφραση των πιο ενδόμυχων σκέψεών τους. Το Then δεν είναι απλώς μουσική , αλλά και η ψυχή που κουβαλάει αναμνήσεις, συναισθήματα και ειλικρινείς ευχές. Σε κάθε τραγούδι του Then, ο μελωδικός ήχος του σαντούρι συνδυάζεται άψογα με τον ρυθμό των τεσσάρων εποχών στη ζωή των Tay στο Lao Cai.

Πηγή: https://baolaocai.vn/tim-ve-dieu-then-post888057.html