Lễ hội kén rể Đường Yên
Lễ hội truyền thống Hội Kén rể Đường Yên là một sinh hoạt văn hóa dân gian đặc sắc, độc đáo của người dân thôn Đường Yên, xã Thư Lâm, được hình thành và lưu truyền từ nhiều đời nay. Năm nay, lễ hội được tổ chức từ ngày 19 đến 20-3 (tức ngày mồng 1 đến mồng 2 tháng Hai năm Bính Ngọ), đồng thời tổ chức Lễ công bố quyết định ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Hội Kén rể Đường Yên là một sinh hoạt văn hóa dân gian độc đáo, gắn với truyền thuyết về nữ tướng Lê Hoa – người theo Hai Bà Trưng đánh giặc, lập nhiều chiến công và được nhân dân tôn kính. Sau khi đất nước thanh bình, bà mở hội kén rể nhằm lựa chọn người xứng đáng, đồng thời khuyến khích trai tráng rèn luyện đức – trí – dũng. Lễ hội không chỉ nhằm tưởng nhớ, tôn vinh các giá trị lịch sử, văn hóa truyền thống mà còn góp phần tái hiện sinh động không gian văn hóa dân gian đặc sắc của cộng đồng thông qua các nghi thức tế lễ truyền thống, cùng nhiều hoạt động diễn xướng dân gian.
Lễ hội kén rể được chuẩn bị công phu từ trang phục đến việc lựa chọn người tham gia vào các vai diễn. Đặc biệt, người vào vai nữ tướng Lê Thị Hoa và hai chàng rể được lựa chọn rất tỉ mỉ theo tiêu chí cụ thể. Khâu tuyển chọn vai diễn được thực hiện rất cẩn trọng. Vai nữ tướng Lê Thị Hoa và hai chàng rể thường phải là những người có học thức, chăm ngoan, ngoại hình ưa nhìn, chưa lập gia đình; đồng thời gia đình phải gương mẫu, có uy tín với làng xóm và được mọi người yêu mến.
Khi tái hiện nghi thức, hai chàng rể cùng thi tài qua các trò chơi dân gian, gồm 5 phần thi: đối đáp, thi cày, câu ếch, bắt chạch trong chum và chọc chó. Các tích trò đều dựa trên thực tế sản xuất nông nghiệp, thể hiện ước vọng của người dân về cuộc sống ấm no, hạnh phúc, mưa thuận gió hòa. Chàng rể thắng cuộc trong trang phục mới sẽ sánh bước cùng nữ tướng ra mắt dân làng, khép lại hội thi kén rể.
Lễ hội gồm nhiều hoạt động phong phú, kết hợp hài hòa giữa phần lễ và phần hội. Ở phần lễ, các nghi thức tế lễ truyền thống tại đình Đường Yên được tổ chức trang trọng, đúng phong tục địa phương. Điểm nhấn năm nay là Lễ công bố Quyết định ghi danh Lễ hội truyền thống Hội Kén rể Đường Yên vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, kết hợp khai mạc lễ hội trong không khí trang nghiêm, trọng thể.
Ở phần hội, nhân dân và du khách sẽ được hòa mình vào nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật và thể thao đặc sắc như chương trình nghệ thuật do Nhà hát Kịch Hà Nội biểu diễn, giao lưu văn nghệ quần chúng, hát quan họ dưới ao đình, cùng các giải thi đấu thể thao như bóng chuyền hơi, bóng cửa, bóng đá và nhiều trò chơi dân gian hấp dẫn.