Gìn giữ “địa chỉ đỏ” giữa đại ngàn

Trải qua hơn 20 năm hình thành và phát triển, Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai (gọi tắt là Khu Bảo tồn) không chỉ làm tốt nhiệm vụ giữ rừng mà còn là “người gìn giữ ký ức”, trực tiếp quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị các di tích lịch sử đặc biệt quan trọng như: Chiến khu Đ, Trung ương Cục miền Nam...

Nhân dịp kỷ niệm 80 năm thành lập Chiến khu Đ và 65 năm thành lập Trung ương Cục miền Nam, những giá trị lịch sử - chính trị to lớn của các “địa chỉ đỏ” này tiếp tục được khẳng định, lan tỏa, trở thành nguồn lực tinh thần cho sự phát triển hôm nay và mai sau.

Nỗ lực “bảo tồn kép”

Giữa bạt ngàn rừng xanh miền Đông Nam Bộ, Chiến khu Đ và Trung ương Cục miền Nam không chỉ là những địa danh lịch sử mà còn là biểu tượng của ý chí kiên cường, tinh thần cách mạng bất khuất của dân tộc. Trong hành trình gìn giữ và phát huy những giá trị ấy, Khu Bảo tồn đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Bà Đinh Thị Lan Hương, Phó Giám đốc Khu Bảo tồn cho biết: Trên địa bàn quản lý của khu hiện có 3 di tích lịch sử gồm: Khu ủy miền Đông Nam Bộ (1961-1967), Trung ương Cục miền Nam (1961-1962) và Địa đạo Suối Linh (1962-1967). Đây đều là những di tích cấp quốc gia, mang ý nghĩa lịch sử sâu sắc. Chiến khu Đ từng là căn cứ địa cách mạng lâu đời, nơi hun đúc tinh thần “miền Đông gian lao mà anh dũng”, ghi dấu nhiều sự kiện quan trọng trong 2 cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc. Trong khi đó, Trung ương Cục miền Nam là cơ quan đầu não chỉ đạo phong trào cách mạng miền Nam, thể hiện tầm vóc chiến lược và nghệ thuật lãnh đạo của Đảng lúc bấy giờ.

“Không chỉ có giá trị lịch sử, 2 di tích này còn là minh chứng sinh động cho đường lối cách mạng đúng đắn, sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, có ý nghĩa sâu sắc trong giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ hôm nay” - bà Đinh Thị Lan Hương nhấn mạnh.

Với tỉnh Đồng Nai, việc sở hữu và gìn giữ những di tích này vừa là niềm tự hào vừa là trách nhiệm lớn trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản, góp phần phát triển du lịch, giáo dục và nghiên cứu khoa học. Là đơn vị trực tiếp quản lý di tích nằm sâu trong rừng đặc dụng, Khu Bảo tồn phải đối mặt với nhiều thách thức đặc thù như: địa hình rộng, phức tạp, đi lại trong rừng rất khó khăn, khí hậu khắc nghiệt, cùng áp lực bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng...

Theo ông Nguyễn Văn Hà, Giám đốc Trung tâm Sinh thái, Văn hóa, Lịch sử Chiến khu Đ, khó khăn lớn nhất là yêu cầu “bảo tồn kép”, vừa giữ nguyên hệ sinh thái rừng vừa bảo tồn giá trị lịch sử mà không phá vỡ không gian gốc của di tích.

Để giải “bài toán” này, Khu Bảo tồn đã nỗ lực triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, hoàn thiện quy hoạch tổng thể tích hợp giữa bảo tồn và phát triển; tôn tạo di tích theo nguyên tắc hạn chế can thiệp, giữ yếu tố gốc; ứng dụng công nghệ trong quản lý, số hóa dữ liệu; tăng cường phối hợp liên ngành và nâng cao nhận thức cộng đồng... “Chúng tôi xem cộng đồng là yếu tố then chốt để bảo tồn bền vững, thông qua các chương trình giáo dục, câu lạc bộ xanh, từng bước hình thành ý thức chung trong bảo vệ di sản và tài nguyên rừng” - ông Nguyễn Văn Hà chia sẻ.

Trong những năm qua, nhiều hạng mục tại Chiến khu Đ và Trung ương Cục miền Nam đã được phục dựng, tôn tạo, trở thành điểm nhấn nổi bật. Hệ thống nhà làm việc, nơi ở của các đồng chí lãnh đạo, các ban, ngành đã được phục dựng theo đúng nguyên mẫu thời kháng chiến. Bên cạnh đó, các công trình như: địa đạo, giao thông hào, hầm trú ẩn, bếp Hoàng Cầm… cũng được khôi phục gắn với địa hình tự nhiên, tái hiện sinh động nghệ thuật quân sự độc đáo.

Phát huy vai trò lan tỏa giá trị lịch sử

Không chỉ dừng lại ở bảo tồn, các di tích đang phát huy mạnh mẽ vai trò trong giáo dục truyền thống. Các chương trình về nguồn, hành trình theo dấu chân lịch sử, lễ kết nạp Đoàn, Đảng tại di tích… đã thu hút đông học sinh, sinh viên, đoàn viên thanh niên tham gia. Đặc biệt, mô hình trải nghiệm thực tế như: tìm hiểu địa đạo, sinh hoạt trong môi trường rừng, tái hiện đời sống kháng chiến đã giúp lịch sử trở nên gần gũi, sinh động hơn.

“Chúng tôi hướng đến việc biến những bài học lịch sử thành trải nghiệm thực tế, để thế hệ trẻ không chỉ hiểu mà còn cảm nhận sâu sắc sự hy sinh của cha anh” - bà Đinh Thị Lan Hương chia sẻ.

Khu Bảo tồn được UBND tỉnh giao quản lý diện tích hơn 100 ngàn hécta rừng, hồ Trị An có hệ sinh thái phong phú, quý giá. Điều này giúp khu vực Chiến khu Đ có tiềm năng lớn để phát triển du lịch sinh thái - lịch sử.

“Chiến khu Ð không chỉ là ký ức hào hùng mà còn là nguồn lực tinh thần, hun đúc lòng yêu nước, ý chí tự lực, tinh thần đoàn kết và sáng tạo. Nhân dịp kỷ niệm 80 năm thành lập Chiến khu Ð và 65 năm thành lập Trung ương Cục miền Nam, chúng tôi muốn gửi gắm thông điệp đến thế hệ trẻ là hãy trân trọng lịch sử và biến những giá trị cách mạng thành hành động thiết thực”.

Phó Giám đốc Khu Bảo tồn
ÐINH THỊ LAN HƯƠNG

Theo ông Nguyễn Văn Hà, Khu Bảo tồn đã được UBND tỉnh phê duyệt Đề án Phát triển du lịch sinh thái giai đoạn 2021-2030; đồng thời từng bước hình thành các tuyến tham quan kết hợp rừng và di tích, thu hút doanh nghiệp đầu tư. Định hướng sắp tới của tỉnh là phát triển các di tích lịch sử trở thành điểm đến tiêu biểu của vùng Đông Nam Bộ dựa trên các trụ cột: bảo tồn nguyên trạng di tích; phát triển trải nghiệm du lịch - giáo dục; ứng dụng công nghệ số; liên kết vùng và nâng cao chất lượng dịch vụ.

Giữa đại ngàn Đồng Nai, hành trình gìn giữ di tích không chỉ là bảo tồn quá khứ mà còn là kiến tạo tương lai. Khi lịch sử được “đánh thức” bằng những cách tiếp cận mới, những “địa chỉ đỏ” sẽ tiếp tục lan tỏa giá trị, trở thành động lực tinh thần mạnh mẽ, đồng hành cùng sự phát triển bền vững của Đồng Nai và cả nước.

An Nhơn

Nguồn: https://baodongnai.com.vn/xa-hoi/202604/gin-giu-dia-chi-do-giua-dai-ngan-7e0312a/