Tạo nguồn lao động trẻ cho làng nghề
Bảo Hà (xã Vĩnh Hải) là làng nghề có lịch sử hơn 720 năm, từng nổi tiếng với nhiều nghề thủ công như đan tre, dệt chiếu cói, tạc tượng, điêu khắc gỗ, làm con rối… Trải qua thăng trầm, làng vẫn giữ được những nghề cốt lõi, song sức ép hội nhập và xu hướng dịch chuyển lao động đã khiến không ít nghề, đặc biệt là nghề dệt chiếu cói, đứng trước nguy cơ mai một. Sản xuất nhỏ lẻ, cạnh tranh gay gắt với sản phẩm công nghiệp, trong khi lớp thợ trẻ ngày càng thưa vắng, là những thách thức hiện hữu.
Thực hiện kế hoạch của UBND thành phố Hải Phòng về đào tạo nguồn nhân lực cho làng nghề và nghề truyền thống giai đoạn 2023 - 2025 và kế hoạch của Liên minh Hợp tác xã thành phố về đào tạo nguồn nhân lực năm 2025, riêng năm 2025 Liên minh Hợp tác xã tổ chức 10 lớp nghề với 250 học viên, dạy các nghề dệt chiếu cói, múa rối nước, mây tre đan, nuôi cá giống, trồng hoa cây cảnh… Những lớp học này được xem như giải pháp hiệu quả lan tỏa tình yêu và khơi dậy mong muốn lưu giữ nghề truyền thống cho người dân, nhất là người trẻ.
Tiêu biểu như lớp dệt chiếu cói được tổ chức tại làng nghề Bảo Hà trong năm 2025. Trong căn nhà xưởng đơn sơ, tiếng thoi đưa, tiếng khung dệt hòa cùng những câu chuyện về nghề của các nghệ nhân cao tuổi tạo nên một không gian vừa học tập, vừa truyền lửa đam mê. Lớp học do Liên minh Hợp tác xã thành phố triển khai, với mục tiêu giải “bài toán” thiếu lao động trẻ cho các làng nghề lâu đời.
Theo ông Nguyễn Văn Hiếu, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Vĩnh Hải, việc gìn giữ và phát triển nghề truyền thống không chỉ nhằm bảo đảm sinh kế cho người dân mà còn góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa địa phương. Nếu không có lực lượng kế cận, nghề truyền thống sẽ dần mai một. Vì vậy, địa phương đặc biệt chú trọng tổ chức các lớp đào tạo nghề, đồng thời quan tâm kết nối đầu ra cho sản phẩm để người học yên tâm gắn bó lâu dài với nghề.
Tham gia lớp dệt chiếu cói, em Dương Bảo Ngọc, một học viên trẻ ở xã Vĩnh Hải chia sẻ: “Qua lớp học, em hiểu rõ hơn những vất vả, kỳ công của nghề, từ khâu chọn cói đến từng đường dệt. Em thấy tự hào hơn về truyền thống của quê hương mình”.
Không chỉ người học, các nghệ nhân cũng coi lớp dạy nghề là cơ hội “truyền lửa”. Nghệ nhân Phạm Thị Đảm (xã Vĩnh Hải), người gắn bó cả đời với nghề dệt chiếu cói chia sẻ: “Chúng tôi yêu nghề và mong muốn giữ gìn nghề của cha ông để lại. Việc truyền dạy cho các cháu không chỉ là hướng dẫn kỹ thuật, mà còn giúp các cháu hiểu để làm ra một tấm chiếu phải kỳ công ra sao, từ đó biết trân trọng và muốn gắn bó với nghề”.
Thực tế cho thấy, các lớp học không mang tính hình thức. Giáo trình được xây dựng bài bản, kết hợp hài hòa giữa lý thuyết và thực hành theo phương châm “cầm tay chỉ việc”. Học viên được hướng dẫn trực tiếp từng công đoạn, từ nguyên liệu đến hoàn thiện sản phẩm, đồng thời được tham quan, học tập kinh nghiệm tại những địa phương có nghề truyền thống phát triển mạnh.
Gắn truyền nghề với trang bị kiến thức về thị trường
Từ Bảo Hà nhìn rộng ra các làng nghề khác của Hải Phòng có thể thấy một điểm chung: nơi nào chú trọng công tác dạy nghề, nơi đó nghề truyền thống có cơ hội hồi sinh. Tại xã Đường An, làng nghề chế tác vàng bạc Châu Khê với hơn 500 năm lịch sử vẫn rộn ràng tiếng búa, tiếng mài. Có thời điểm nghề tưởng chừng lắng xuống, nhưng nhờ sự trở về của lớp trẻ được đào tạo bài bản, làng nghề đã dần lấy lại sức sống.
Anh Lương Đức Tùng, sinh năm 1991, tốt nghiệp Đại học Bách khoa Hà Nội, là một trong những người trẻ như vậy. Trở về quê mở xưởng nữ trang bạc, anh đầu tư máy móc, kết hợp kỹ thuật hiện đại với tay nghề truyền thống. “Nếu thế hệ trẻ không quay về, nghề của cha ông sẽ dừng lại ở ký ức”, anh Tùng chia sẻ. Mỗi năm, xưởng của anh tạo việc làm cho 6-8 lao động, doanh thu đạt 1 - 2 tỷ đồng. Trường hợp của anh Tùng là minh chứng rằng nghề truyền thống hoàn toàn có thể thích ứng với thị trường nếu có nguồn nhân lực được đào tạo tốt.
Dạy nghề không chỉ là truyền kỹ năng, mà còn là định hướng phát triển. Các lớp đào tạo hiện nay đã chú trọng gắn nghề với thị trường, kinh tế tập thể và chuỗi giá trị. Người học được trang bị kiến thức về cải tiến mẫu mã, bảo quản sản phẩm, thậm chí là xây dựng thương hiệu. Đây là yếu tố then chốt giúp nghề truyền thống thoát khỏi sản xuất manh mún, nâng cao sức cạnh tranh.
Theo đánh giá của Liên minh Hợp tác xã thành phố, năm 2025 cũng là năm kết thúc kế hoạch đào tạo nguồn nhân lực cho làng nghề, nghề truyền thống giai đoạn 2023 - 2025 của thành phố. Kết quả của kế hoạch không chỉ dừng lại ở con số tổ chức lớp học và học viên được đào tạo mà quan trọng hơn là sự chuyển biến trong nhận thức. Nghề truyền thống không còn là “lựa chọn bất đắc dĩ”, mà dần trở thành con đường lập nghiệp bền vững cho một bộ phận lao động trẻ ở nông thôn.
Thực tế cho thấy, việc bảo tồn làng nghề không thể chỉ dựa vào tâm huyết của các nghệ nhân cao tuổi mà cần có chiến lược lâu dài. Trong đó, đào tạo nghề giữ vai trò then chốt, là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa giá trị văn hóa và yêu cầu của kinh tế thị trường. Khi lớp trẻ được trang bị kỹ năng, có đầu ra sản phẩm và môi trường làm việc ổn định, họ sẽ yên tâm gắn bó với nghề, tiếp nối dòng chảy của truyền thống.
LINH HUYNguồn: https://baohaiphong.vn/giu-lua-lang-nghe-truyen-thong-535164.html
Bình luận (0)