Giữ mạch nguồn dòng chảy văn hóa

Trong đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào các dân tộc thiểu số tỉnh Thái Nguyên, sinh hoạt văn nghệ được ví như mạch nguồn khơi thông dòng chảy văn hóa trong cộng đồng. Ở đó, nòng cốt là thành viên các câu lạc bộ (CLB) văn hóa, văn nghệ. Họ tự tin làm thức dậy và lan tỏa những nét đẹp văn hóa độc đáo của dân tộc mình thông qua sinh hoạt CLB.

Một buổi sinh hoạt văn nghệ của các thành viên CLB Văn hóa Nghệ thuật đặc sắc xã Văn Lang.

Lan tỏa nét đẹp văn hóa độc đáo

Từ trung tâm hành chính tỉnh Thái Nguyên, mất già nửa ngày chạy xe máy qua nhiều cung đường khác nhau, chúng tôi đến xã Văn Lang. Chợt nghe bên chân nhà sàn có lời then, tiếng tính rộn ràng khiến mỏi mệt đường trường tan biến. Ông Phan Văn Minh, thôn Nà Diệc, buông hờ cây đàn tính làm câu hát ngưng lại. Ông chậm rãi: Từ lâu ở địa phương đã có tổ then gồm 11 người. Đến cuối năm 2025 thì chính quyền địa phương vận động phát triển thành CLB.

CLB Văn hóa Nghệ thuật đặc sắc xã Văn Lang có 39 thành viên, do bà Hoàng Thị Dung, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã trực tiếp làm Chủ nhiệm. CLB sinh hoạt vào ngày 25 hằng tháng.

Chia sẻ với chúng tôi, bà Hoàng Thị Dung, cho biết: Trên địa bàn tỉnh, đây là CLB văn hóa, văn nghệ được thành lập đầu tiên sau ngày tỉnh sáp nhập. Vừa tập luyện, phục vụ bà con, các tiết mục văn nghệ của CLB còn chuyển tải đến người dân những thông điệp mới của cuộc sống, trong đó có chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.

Những buổi sinh hoạt văn hóa, văn nghệ của thành viên CLB góp phần nâng cao mức hưởng thụ văn hóa tinh thần trong đồng bào các dân tộc. Đó cũng là cách CLB khẳng định rõ vai trò trong việc gìn giữ, bảo tồn, trao truyền phát huy giá trị di sản văn hóa và làm cho kho tàng văn hóa nghệ thuật của đồng bào các dân tộc ngày càng giàu thêm.

Thành viên CLB Then, cọi xóm Khau Lai, xã Hợp Thành tích cực tham gia phục vụ người dân địa phương.

CLB Then, cọi xóm Khau Lai, xã Hợp Thành là một điển hình. Tháng 10-2022 CLB được thành lập với 10 thành viên. Phần lớn là người cao tuổi và chỉ có 3 người biết đàn, hát.

Ông Phan Văn Du, thành viên CLB chia sẻ: Chúng tôi động viên nhau, không biết thì tham gia CLB để học, để cổ vũ phong trào. Chỉ sau 3 tháng tập luyện, hầu hết các thành viên CLB đã khá thạo cây đàn tính và thuộc nhiều bài then.

Bà Vũ Thị Vân, Chủ nhiệm CLB Then, cọi xóm Khau Lai, chia sẻ: Thông qua sinh hoạt CLB chúng tôi có điều kiện tập đàn, hát và trình diễn phục vụ bà con. Đó cũng là hành động tham gia gìn giữ, trao truyền di sản văn hóa của dân tộc mình cho các thế hệ mai sau.

CLB thực sự là “hạt nhân” lan tỏa phong trào văn nghệ tại địa phương, đồng thời thể hiện rõ sức mạnh của cộng đồng khi cùng chung tay bảo tồn di sản. Để phong trào văn hóa, văn nghệ phát triển đúng định hướng của Đảng, tỉnh Thái Nguyên luôn có sự quan tâm đúng mức, như hỗ trợ trang thiết bị phục vụ trình diễn và trang phục cho một số CLB điển hình.

Đặc biệt trong những năm gần đây nhiều đề tài, đề án khoa học về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa trong đồng bào dân tộc thiểu số được tỉnh triển khai hiệu quả. Điển hình như đám cưới của người Tày ở xã Lam Vĩ; lễ cầu mùa của dân tộc Sán Dìu ở xã Vô Tranh; lễ cấp sắc của người Nùng Phàn Sình ở xã Nam Hòa. Đặc biệt, trong năm 2025 Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tổ chức truyền dạy 4 mô hình đội văn nghệ truyền thống tại Trường Phổ thông dân tộc nội trú THCS Chợ Mới và Trường Phổ thông Dân tộc nội trú THCS Ngân Sơn, Ba Bể và Chợ Đồn; xây dựng 2 CLB văn hóa, văn nghệ điểm tại xã Nghinh Tường gắn với du lịch và phục hồi di sản.

Trao truyền, phát huy giá trị di sản 

Phong trào văn nghệ phát triển rộng khắp, trở thành nhu cầu thực trong nhân dân. Hầu hết các thôn, xóm, tổ dân phố của tỉnh đều có các tổ, nhóm, CLB văn nghệ. Thành viên CLB tham gia với tinh thần tự nguyện theo sở thích, đồng thời là ý thức trách nhiệm của mỗi người dân trong gìn giữ, trao truyền, phát huy giá trị di sản văn hóa của dân tộc mình. 

Chia sẻ với chúng tôi, bà Nhâm Thị Nguyên, Chủ nhiệm CLB Múa chuông, Múa rùa xóm Cộng Hòa, xã Phú Lương, cho biết: Đó là vũ điệu mang tính sử thi, gắn với đời sống tinh thần của dân tộc Dao, thể hiện cuộc sinh tồn khắc nghiệt và khát vọng hòa bình… Để bảo tồn, phát huy loại hình nghệ thuật độc đáo này, từ cuối năm 2023 Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã cử cán bộ chuyên môn về địa phương vận động các nghệ nhân và bà con tham gia sinh hoạt CLB. Ngay khi thành lập, CLB đã thu hút 60 thành viên tham gia tập luyện thường xuyên, trở thành điểm sáng trong phong trào văn hóa cơ sở.

Thành viên CLB hát Soọng Cô xóm Đá Bạc, xã Tân Khánh duy trì tốt các hoạt động tập luyện, giao lưu văn nghệ.

Là địa chỉ để các nghệ nhân và bà con tìm đến, CLB còn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo tồn, trao truyền ngôn ngữ dân tộc. Khi được hỏi về sinh hoạt của CLB bộ hát Soọng Cô xóm Đá Bạc, xã Tân Khánh, ông Lục Thanh Lâm, Chủ nhiệm CLB phấn chấn: Nhờ được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch hỗ trợ một số trang thiết bị phục vụ sinh hoạt văn nghệ, đặc biệt là kỹ năng tổ chức duy trì sinh hoạt, cách truyền dạy cho lớp trẻ lời bài hát và phát triển hội viên mới, nhiều con em của xóm đã biết nói tiếng dân tộc mình thông qua câu hát. Hiện 60 thành viên CLB là hạt nhân nòng cốt trong gìn giữ tiếng nói, lời ca của dân tộc Sán Dìu xóm Đá Bạc.

Trong bối cảnh hội nhập thế giới, giao lưu văn hóa mở rộng, CLB văn hóa, văn nghệ cơ sở càng trở nên quan trọng trong gìn giữ, bảo tồn, trao truyền, phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể. Đó là lời ca, tiếng đàn và ngôn ngữ của đồng bào các dân tộc thiểu số. Những CLB văn hóa, văn nghệ ấy giống như mạch nguồn trong trẻo làm nên một dòng chảy văn hóa bền bỉ trong đời sống cộng đồng các dân tộc thiểu số, và tự tin hòa vào biển trời văn hóa thế giới.

Nguồn: https://baothainguyen.vn/van-hoa/202604/giu-mach-nguon-dong-chay-van-hoa-c642d23/