Du khách nước ngoài trải nghiệm ẩm thực đêm tại chợ Bến Thành - Ảnh: HỮU HẠNH
Tại tọa đàm "Phát triển kinh tế đêm - Động lực thúc đẩy tăng trưởng TP.HCM", do báo Tuổi Trẻ phối hợp Hiệp hội Ẩm thực TP.HCM tổ chức chiều 25-3, nhiều chuyên gia và doanh nghiệp đã gợi ý nhiều giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế đêm TP. Theo các chuyên gia, phát triển kinh tế đêm có thể góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách, gia tăng chi tiêu ban đêm...
Xé "rào cản", gắn kinh tế đêm với đô thị hiện đại
"Chủ trương phát triển kinh tế đêm đã được định hướng xuyên suốt từ trung ương đến địa phương. Tuy nhiên, khi đi vào triển khai thực tế, "nút thắt" lớn bậc nhất lại nằm ở khâu tổ chức thực hiện", ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, thẳng thắn chia sẻ.
Theo đó, rào cản nằm ở chỗ thành phố chưa xác định rõ cơ quan đóng vai trò "tổng tư lệnh", chịu trách nhiệm điều phối chung các hoạt động kinh tế đêm trên toàn địa bàn. Chưa kể, dù đã có nhiều đề án và chương trình được xây dựng, nhưng số lượng mô hình triển khai thành công còn khá hạn chế. Không phải do thiếu ý tưởng hay nguồn lực xã hội, mà do các "điểm nghẽn" về cơ chế, chính sách và hành lang pháp lý.
Hệ thống quy định pháp lý chưa phân định rõ ràng giữa hoạt động kinh tế ban ngày và ban đêm. Các lĩnh vực đặc thù kinh tế đêm như ẩm thực, giải trí, đặc biệt là hoạt động phục vụ đồ uống có cồn... vẫn đang chịu sự điều chỉnh bởi các quy định chung, vốn được thiết kế cho hoạt động ban ngày. Từ đó dẫn đến nhiều vướng mắc trong quá trình cấp phép.
"Việc thiếu khung pháp lý phù hợp khiến nhiều mô hình giàu tiềm năng của kinh tế đêm đang không thể triển khai tốt", ông Phương nói.
Theo PGS.TS Đinh Tiên Minh - Trưởng bộ môn marketing Trường Kinh doanh UEH (Đại học Kinh tế TP.HCM), TP có nhiều lợi thế để khai thác kinh tế đêm. Bởi đây là trung tâm kinh tế, thương mại, dịch vụ và du lịch lớn nhất cả nước. Sở hữu nhịp sống đô thị sôi động, sức mua cao và nhu cầu giải trí lớn. Cùng nguồn tài nguyên văn hóa, nghệ thuật và ẩm thực phong phú, với hai nguồn cầu mạnh từ du khách và cư dân đô thị.
Dù vậy, thực tế cho thấy kinh tế đêm của TP.HCM vẫn còn phát triển manh mún, sản phẩm đơn điệu, quy hoạch chưa đồng bộ, thiếu không gian riêng, thiếu liên kết giữa các chức năng. Các rủi ro về an ninh trật tự, tiếng ồn, rác thải, nguy cơ phát sinh tệ nạn và hàng giả vẫn hiện hữu, trong khi cơ chế kiểm soát chưa hoàn thiện... Thiếu đầu mối điều phối chuyên trách, thiếu sự phối hợp liên ngành và nhận thức chưa thống nhất, còn thiên về kiểm soát, hạn chế sáng tạo.
"Nếu chỉ xem kinh tế đêm là chuyện mở cửa muộn hơn để bán hàng nhiều hơn thì cách tiếp cận sẽ rất hẹp. Do đó, cần nhìn nhận kinh tế đêm như một hệ sinh thái trải nghiệm đô thị, bao gồm: quy hoạch không gian, thiết kế trải nghiệm, an ninh, giao thông đêm, quản lý môi trường, hoạt động văn hóa và sức hấp dẫn thương hiệu đô thị", PGS.TS Đinh Tiên Minh gợi ý.
Biến văn hóa thành giá trị có thể đếm bằng tiền
Ông Võ Việt Hòa, Giám đốc khối du lịch quốc tế, Công ty TNHH MTV dịch vụ lữ hành Saigontourist, cho rằng kinh tế đêm không còn là lựa chọn bổ sung, mà chính là "mắt xích còn thiếu" trong cấu trúc sản phẩm du lịch hiện nay. Sản phẩm kinh tế đêm phải thể hiện được bản sắc riêng của TP.HCM, thay vì lặp lại mô hình của các đô thị trong khu vực.
Do vậy, theo ông Hòa, cần phát triển song song hai nhóm sản phẩm, bao gồm: nhóm cao cấp (dành cho khách doanh nhân, MICE với yêu cầu cao về chất lượng và trải nghiệm), nhóm đại chúng (khai thác ẩm thực đường phố, không gian vỉa hè... những yếu tố đặc trưng của TP.HCM).
"Phải sớm xây dựng quy hoạch tổng thể cho kinh tế đêm, chú trọng yếu tố giao thông, khả năng kết nối giữa các điểm đến, cũng như tính an toàn. Khi các không gian phát triển được tổ chức theo cụm, có sự liên kết hợp lý, sẽ tạo điều kiện hình thành các tour đêm liền mạch, kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách", ông Hòa nói.
Theo ông Trần Lê Nguyên Khang - Phó Ban Quản lý hệ thống bán lẻ SATRA, phát triển kinh tế đêm đồng nghĩa với việc kéo dài "vòng đời tiêu dùng" của du khách trong một ngày. Việc liên kết với doanh nghiệp lữ hành để hình thành các gói sản phẩm tích hợp giữa tham quan - ẩm thực - mua sắm sẽ thúc đẩy và tạo chuỗi giá trị liên ngành.
"Kinh tế đêm không chỉ dừng ở không gian thực mà cần mở rộng sang thương mại điện tử và không gian trực tuyến. Để các mô hình vận hành hiệu quả, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp, ngành du lịch và cơ quan quản lý, đặc biệt trong đảm bảo hạ tầng, an ninh và điều kiện hoạt động", ông Khang khẳng định.
Trong khi đó, ông Lưu Nhật Tuấn, Phó chủ tịch Hiệp hội Ẩm thực TP.HCM, cho rằng điểm mấu chốt không phải thiếu ý tưởng hay nguồn lực, mà là thiếu một thiết kế tổng thể đủ rõ ràng để dẫn dắt toàn bộ quá trình phát triển. Vì vậy, cần sớm có cơ chế điều phối liên ngành đủ mạnh, thậm chí thành lập ban chỉ đạo chuyên trách về kinh tế đêm để kết nối các lĩnh vực như du lịch, ẩm thực, văn hóa và giải trí.
"Khi có đầu mối điều phối thống nhất và đủ mạnh, các nguồn lực mới có thể vận hành đồng bộ. Điều quan trọng là phải xác lập một khung chiến lược chung, phân định rõ vai trò và cơ chế vận hành phù hợp", ông Tuấn nói và cho rằng nên quy hoạch các khu kinh tế đêm tập trung theo mô hình "tất cả trong một", tích hợp ẩm thực, biểu diễn nghệ thuật, mua sắm và giải trí. Có thể triển khai theo cách lựa chọn một số khu vực để thí điểm, đo lường và điều chỉnh.
Người dân phải được hưởng lợi lớn
Theo ông Nguyễn Quốc Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa ẩm thực Việt Nam, Chủ tịch HĐQT Vietravel, đã đến lúc cần xem xét và đánh giá lại toàn bộ triết lý phát triển kinh tế đêm cũng như kinh tế chung của TP.HCM.
Theo đó, TP.HCM cần định vị rõ "căn cước văn hóa", thay vì tiếp cận dàn trải, thiếu trọng tâm. Phân định rõ kinh tế ban ngày và ban đêm để phát triển hiệu quả. Đồng thời xây dựng ba trụ cột "tuyên ngôn" gồm: giao thoa, chuyển động và khai mở. Cần phát huy tính mở, linh hoạt, đa dạng, thực tế, giàu trải nghiệm và tính kết nối. Khi kinh tế đêm phát triển hiệu quả, chính người dân TP.HCM sẽ là đối tượng thụ hưởng trực tiếp.
"Chúng ta phải biến văn hóa thành giá trị kinh tế", ông Kỳ nói và cho rằng thành phố cần phát triển kinh tế đa trục, tăng cường kết nối liên vùng, hình thành hệ sinh thái đô thị du lịch quy mô lớn. Tập trung vào sản phẩm chất lượng cao, bán trải nghiệm thay vì chỉ bán dịch vụ.
Bà Nguyễn Thị Thanh Thảo, Trưởng Phòng Quy hoạch và Phát triển tài nguyên du lịch, Sở Du lịch TP.HCM, cho biết cơ quan này đang xây dựng đề án phát triển du lịch thành phố đến năm 2030, trong đó buộc phải mở rộng ra ngoài vùng lõi trung tâm, sau khi sáp nhập thêm Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương.
Trong năm 2026, sở sẽ tiến hành điều tra cơ cấu chi tiêu của du khách trong nước và quốc tế đến TP.HCM, giúp doanh nghiệp định hướng phát triển.
"Khi phát triển kinh tế đêm, nếu chỉ khu biệt mô hình hay tập trung vào đầu tư là chưa ổn, vì nền tảng quan trọng vẫn là cộng đồng dân cư, cần tránh ảnh hưởng tiêu cực và đảm bảo người dân được hưởng lợi", bà Thảo nói.
Nguồn: https://tuoitre.vn/go-nut-that-thuc-day-kinh-te-dem-20260326080921094.htm
Bình luận (0)