Gốm phù điêu kể chuyện Bác Hồ

Nhiều năm nay, gốm phù điêu của Nghệ nhân Nhân dân Phạm Văn Tuyên (xã Kiến Hải, Hải Phòng) tạo được dấu ấn riêng trong giới mỹ thuật và những người yêu gốm.

Nghệ nhân Nhân dân Phạm Văn Tuyên bên bức tượng chân dung Bác Hồ.

Trân trọng lịch sử

Điểm đáng chú ý trong sáng tác của Nghệ nhân Phạm Văn Tuyên là cách lựa chọn đề tài. Bên cạnh các họa tiết hoa văn cổ, hình tượng tôn giáo hay các tích văn hóa truyền thống, nghệ nhân dành nhiều tâm huyết cho đề tài về Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đây không chỉ là hướng đi nghệ thuật, mà còn là cách ông thể hiện sự trân trọng đối với lịch sử và những giá trị tinh thần của dân tộc.

Trong số đó phải kể đến những bức tượng chân dung Bác Hồ ngồi đọc sách tại hang Pác Bó, được lấy cảm hứng từ những bức ảnh tư liệu lịch sử. Đây là giai đoạn đầu năm 1941, khi Người vừa trở về nước, trực tiếp lãnh đạo cách mạng trong điều kiện hết sức gian khổ nơi núi rừng Cao Bằng.

Trong tác phẩm, hình ảnh Bác được thể hiện với dáng ngồi trầm tư bên trang sách, gợi liên tưởng đến Người luôn dành thời gian nghiên cứu, suy nghĩ và chuẩn bị cho con đường cách mạng. Theo nhiều tư liệu, việc đọc sách, báo, ghi chép là thói quen thường xuyên của Bác, ngay cả trong hoàn cảnh khó khăn, thể hiện tinh thần tự học và tầm nhìn chiến lược của một lãnh tụ .

Nghệ nhân lựa chọn cách thể hiện giản dị, không cầu kỳ chi tiết. Những đặc trưng quen thuộc như bộ quần áo kaki, dáng người thanh thoát, ánh mắt hiền từ… được xử lý cẩn trọng, tạo cảm giác gần gũi nhưng vẫn giữ được sự trang nghiêm cần thiết. Hình ảnh ấy không chỉ tái hiện khoảnh khắc lịch sử, mà còn gợi chiều sâu tư tưởng - nơi những quyết định lớn của cách mạng được hình thành từ những trang sách, trong không gian tĩnh lặng của núi rừng Pác Bó.

Ở phù điêu, bộ 13 đĩa gốm về Chủ tịch Hồ Chí Minh mang dấu ấn sáng tạo của nghệ nhân. Các tác phẩm dựa trên những hình ảnh quen thuộc về Bác qua từng giai đoạn, từ thời kỳ hoạt động cách mạng đến những năm tháng lãnh đạo đất nước.

Sáng tạo bền bỉ

Một trong số 13 đĩa gốm phù điêu về Chủ tịch Hồ Chí Minh do Nghệ nhân Nhân dân Phạm Văn Tuyên thực hiện.

Theo Nghệ nhân Nhân dân Phạm Văn Tuyên, việc thể hiện chân dung Bác Hồ đòi hỏi sự cẩn trọng đặc biệt. “Khó nhất là thể hiện được thần thái. Nếu chỉ giống về hình thì chưa đủ, mà phải làm sao để người xem cảm nhận được sự giản dị, gần gũi của Bác”, ông cho biết. Để làm được điều đó, ông dành nhiều thời gian nghiên cứu tư liệu, quan sát hình ảnh và thử nghiệm nhiều lần trước khi hoàn thiện một tác phẩm.

Đánh giá về những sáng tác này, ông Nguyễn An Hưng, Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Hải Phòng nhận xét: “Các tác phẩm về Chủ tịch Hồ Chí Minh của nghệ nhân Phạm Văn Tuyên có sự kết hợp giữa kỹ thuật điêu khắc chắc tay và cảm xúc nghề. Giá trị của tác phẩm không chỉ nằm ở hình thức, mà còn ở cách truyền tải được tinh thần của nhân vật. Bên cạnh đó, ông là người làm nghề nghiêm túc, điềm đạm, bền bỉ, giữ được sự nhất quán trong quá trình sáng tạo”.

Để hoàn thiện một sản phẩm gốm phù điêu, nghệ nhân phải trải qua nhiều công đoạn: từ tạo hình, đắp nổi, xử lý bề mặt đến phủ men và nung ở nhiệt độ cao. Đây là quá trình đòi hỏi sự chính xác, bởi chỉ cần sai lệch nhỏ trong kỹ thuật cũng có thể ảnh hưởng đến hình khối và màu sắc sau khi ra lò. Ngoài ra, việc nghiên cứu và thử nghiệm các loại men khác nhau cũng là yếu tố quan trọng giúp tạo nên sắc độ riêng cho từng tác phẩm.

Từ niềm yêu thích điêu khắc dân gian, Nghệ nhân Nhân dân Phạm Văn Tuyên lựa chọn gắn bó lâu dài với gốm. Qua nhiều năm, ông không ngừng tìm tòi, phục dựng hoa văn cổ, đồng thời phát triển các kỹ thuật mới để phù hợp nhu cầu thẩm mỹ hiện đại. Các tác phẩm của ông tham gia nhiều triển lãm, không gian trưng bày và dần khẳng định vị trí trong đời sống mỹ thuật.

Với riêng các tác phẩm về Chủ tịch Hồ Chí Minh, ý nghĩa không chỉ dừng lại ở nghệ thuật tạo hình. Đó còn là cách nghệ nhân lưu giữ hình ảnh của Bác bằng chất liệu bền vững, đồng thời góp phần đưa những giá trị lịch sử, văn hóa đến gần hơn với công chúng. Trong từng sản phẩm, có thể thấy rõ sự kết hợp giữa tay nghề, sự kiên trì và thái độ làm nghề nghiêm túc.

HÀ LINH

Nguồn: https://baohaiphong.vn/gom-phu-dieu-ke-chuyen-bac-ho-542946.html