Hoàng Văn Mắn - người giữ lửa gốm Mường Chanh

Nhiều năm gắn bó với đất, nước và lửa, nghệ nhân Hoàng Văn Mắn ở bản Đen, xã Mường Chanh, tỉnh Sơn La bền bỉ giữ nghề gốm truyền thống, truyền nghề, tạo sinh kế, lan tỏa việc học tập và làm theo Bác bằng những việc làm bình dị.

Hoạt động ngoại khóa về nghệ thuật tạo hình gốm của người Thái giúp học sinh hiểu hơn giá trị nghề truyền thống ở xã Mường Chanh

Giữ nghề là giữ hồn cốt quê hương

Không ồn ào, không kể nhiều về thành tích, nghệ nhân Hoàng Văn Mắn chọn cách gắn bó với nghề gốm truyền thống của bản Đen bằng sự lặng lẽ, kiên trì và trách nhiệm. Với ông, nghề gốm không chỉ là một công việc mưu sinh, mà còn là một phần ký ức, bản sắc và hồn cốt văn hóa của quê hương.

Trong dòng chảy của đời sống hiện đại, nhiều nghề thủ công truyền thống đứng trước nguy cơ mai một. Sự phát triển của hàng hóa công nghiệp, thay đổi trong thói quen tiêu dùng và xu hướng lao động mới khiến không ít người trẻ rời xa nghề truyền thống. Nhưng ở bản Đen, những sản phẩm gốm thủ công vẫn còn hiện diện, không chỉ nhờ kỹ thuật được truyền lại qua nhiều thế hệ, mà còn nhờ những người tâm huyết như ông Hoàng Văn Mắn.

 

Nghệ nhân Hoàng Văn Mắn hướng dẫn học sinh trải nghiệm tạo hình gốm truyền thống của người Thái ở Mường Chanh

Gắn bó nhiều năm với nghề làm gốm, ông càng hiểu để giữ được nghề truyền thống trước hết phải giữ được sự đam mê với nghề. Bởi các công đoạn đều đòi hỏi sự tỷ mỹ, kiên nhẫn và kinh nghiệm, như khâu chọn đất, nhào nặn, tạo hình đến nung sản phẩm... Đó không chỉ là lao động chân tay, mà còn là quá trình gửi gắm sự khéo léo, óc thẩm mỹ và tâm hồn của người làm nghề gốm vào từng sản phẩm.

Điều đáng quý ở nghệ nhân Hoàng Văn Mắn là ông không giữ nghề theo lối bảo thủ, khép kín. Ông trân trọng phương pháp thủ công truyền thống, nhưng đồng thời luôn suy nghĩ cách làm mới để sản phẩm gốm phù hợp hơn với đời sống hiện nay. Bên cạnh những sản phẩm quen thuộc, ông tìm tòi phát triển thêm các mẫu mã có tính ứng dụng cao hơn như đồ trang trí, quà lưu niệm, sản phẩm phục vụ trưng bày, giới thiệu văn hóa địa phương.

Chính sự kết hợp giữa giữ gìn truyền thống và đổi mới cách làm đã giúp nghề gốm bản Đen có thêm sức sống. Sản phẩm không chỉ phục vụ nhu cầu trong cộng đồng mà còn được giới thiệu tại các hội chợ, sự kiện văn hóa, góp phần quảng bá nét đẹp văn hóa của địa phương đến với nhiều người hơn.

Học Bác từ lao động cần cù, sáng tạo

Điểm nổi bật ở nghệ nhân Hoàng Văn Mắn không chỉ là bàn tay khéo léo của người làm nghề, mà còn là ý thức trách nhiệm với cộng đồng. Từ việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, ông chọn cho mình cách làm giản dị, cần cù trong lao động, tiết kiệm trong đời sống, sáng tạo trong sản xuất và luôn nghĩ đến lợi ích chung.

Với ông, học Bác không phải là điều gì xa vời. Học Bác bắt đầu từ thái độ nghiêm túc với công việc hằng ngày; từ việc làm ra sản phẩm có chất lượng; từ sự bền bỉ vượt khó để giữ một nghề truyền thống; từ trách nhiệm truyền lại kinh nghiệm cho thế hệ sau. Đó là cách học Bác thầm lặng nhưng có chiều sâu, không phô trương nhưng có sức thuyết phục.

 

Các đại biểu tham quan, tìm hiểu sản phẩm gốm truyền thống của nghệ nhân Hoàng Văn Mắn ở bản Đen, xã Mường Chanh

Trong quá trình làm nghề, ông luôn ý thức rằng nếu chỉ một người làm thì nghề khó bền. Vì vậy, bên cạnh việc duy trì sản xuất, Ông tích cực truyền nghề, chia sẻ kinh nghiệm cho con em trong bản và những người có nhu cầu học nghề. Từ sự hướng dẫn của ông, một số người dân có thêm việc làm, có thêm nguồn thu nhập, đồng thời hiểu hơn giá trị của nghề truyền thống mà cha ông để lại.

Việc truyền nghề ấy không chỉ mang ý nghĩa kinh tế. Quan trọng hơn, nó khơi dậy niềm tự hào, ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa trong cộng đồng. Khi người dân biết trân trọng nghề truyền thống, biết biến giá trị văn hóa thành sản phẩm phục vụ đời sống, nghề cũ sẽ không bị lãng quên mà có thể trở thành nguồn lực phát triển mới.

Từ một hộ làm nghề, mô hình của nghệ nhân Hoàng Văn Mắn từng bước tạo ra sức lan tỏa trong bản. Người dân thấy được rằng, giữ gìn văn hóa truyền thống không tách rời phát triển kinh tế; bảo tồn bản sắc không có nghĩa là đứng yên, mà phải biết đổi mới, sáng tạo để thích ứng với nhu cầu của xã hội.

Từ một điển hình đến sức lan tỏa cộng đồng

Nhìn vào câu chuyện của nghệ nhân Hoàng Văn Mắn, có thể thấy rõ giá trị thiết thực của việc học tập và làm theo Bác ở cơ sở. Đó không phải là những khẩu hiệu chung chung, mà được cụ thể hóa bằng lao động, bằng sản phẩm, bằng việc làm có ích cho cộng đồng.

Mô hình giữ gìn và phát triển nghề gốm truyền thống ở bản Đen mang lại nhiều ý nghĩa. Trước hết, mô hình góp phần tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân, nhất là những hộ có điều kiện tham gia sản xuất thủ công tại địa phương. Đồng thời, mô hình góp phần bảo tồn một nghề truyền thống, giữ lại những giá trị văn hóa đặc sắc trong đời sống cộng đồng.

Không chỉ vậy, việc duy trì nghề gốm còn tạo thêm điểm nhấn trong phát triển văn hóa, du lịch, quảng bá hình ảnh quê hương. Mỗi sản phẩm gốm không chỉ là một vật dụng hay món quà lưu niệm, mà còn là câu chuyện về bàn tay lao động, về đất, về lửa, về ký ức văn hóa của bản làng. Khi sản phẩm truyền thống được làm mới và đưa đến gần hơn với thị trường, giá trị văn hóa cũng được lan tỏa một cách tự nhiên, bền vững.

Từ tấm gương của nghệ nhân Hoàng Văn Mắn, có thể rút ra một điều giản dị mà sâu sắc, học tập và làm theo Bác không nhất thiết phải bắt đầu từ những việc lớn lao. Với người cán bộ, đó có thể là tận tụy trong công việc; với người lao động, đó có thể là cần cù, sáng tạo, trách nhiệm; với nghệ nhân, đó có thể là giữ một nghề, truyền một nghề, làm sống lại một giá trị văn hóa đang có nguy cơ mai một.

Điều đáng trân trọng là ông Hoàng Văn Mắn không giữ nghề cho riêng mình. Ông giữ nghề để cộng đồng cùng hưởng lợi; giữ nghề để thế hệ trẻ biết đến cội nguồn; giữ nghề để bản sắc văn hóa của bản Đen, xã Mường Chanh tiếp tục được trao truyền trong đời sống hôm nay.

Trong bối cảnh các địa phương đang đẩy mạnh xây dựng, nhân rộng các mô hình hay, cách làm sáng tạo trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, câu chuyện của nghệ nhân Hoàng Văn Mắn là một minh chứng sinh động. Từ đôi bàn tay làm gốm, từ ý thức giữ gìn nghề truyền thống, từ trách nhiệm với cộng đồng, ông đã góp phần làm cho việc học Bác trở nên gần gũi, cụ thể và có sức lan tỏa.

Ngọn lửa trong lò gốm ở bản Đen không chỉ làm chín đất thành sản phẩm. Ngọn lửa ấy còn thắp lên tình yêu lao động, niềm tự hào văn hóa và tinh thần trách nhiệm với quê hương. Và nghệ nhân Hoàng Văn Mắn, bằng sự bền bỉ của mình, xứng đáng là một người giữ lửa - giữ lửa nghề, giữ lửa văn hóa, giữ lửa của tinh thần học Bác trong đời sống hôm nay.

Lường Thị Việt Hồng - Ban Tuyên giáo và Dân vận Tỉnh ủy

Nguồn: https://sonla.dcs.vn/tin-tuc-su-kien/noi-dung/hoang-van-man-nguoi-giu-lua-gom-muong-chanh-7954.html