Tuổi thơ trên lưng mẹ

“Mình sinh ra và lớn lên ở Sà Phìn (huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang- nay là xã Sà Phìn, tỉnh Tuyên Quang). Mẹ mình làm giáo viên của trường dân tộc nội trú. Còn bố mình thì đã mất sớm rồi, từ khi mình trong bụng mẹ!”- Sùng Mạnh Hùng, chàng trai đang “nổi như cồn” trên cộng đồng mạng du lịch toàn cầu, bắt đầu câu chuyện bằng chất giọng trầm buồn.

Khó có thể tưởng tượng được cuộc sống của một bà mẹ người dân tộc Mông một mình nuôi 2 con nhỏ giữa thập niên 1990 vất vả đến nhường nào. Nhưng người mẹ ấy đã kiên cường, quyết tâm không để các con thất học “Để hai anh em có cuộc sống tốt hơn, mẹ mình đã đưa các con ra ngoài thị trấn Đồng Văn, kiếm việc làm, cho các con có điều kiện được học lên cao, không theo nề nếp của các ông các bà thời xưa”, đôi mắt chàng trai ánh lên niềm tự hào khi nhắc về người mẹ.

Một phụ nữ người Mông, chồng mất sớm, đối mặt với muôn vàn thiếu thốn, lại quyết tâm cho con cái học cao, ấy là chuyện không tưởng trên những triền đá tai mèo nơi Cao nguyên đá Đồng Văn.

Tuổi thơ của Hùng cũng giống như mọi đứa trẻ Mông khác, được mẹ địu trên lưng suốt dọc dài cao nguyên đá. Hùng lớn lên trong tiếng khèn Mông, tiếng đàn môi. Có lẽ bởi thế, cậu bé Sùng Mạnh Hùng sớm thể hiện năng khiếu âm nhạc, thích nhảy múa, ca hát. Lại được mẹ động viên, Hùng học hết Cao đẳng, rồi liên thông lên Đại học. Năm 2018, Hùng trở thành cử nhân ngành Quản lý văn hoá của Trường Đại học Văn hoá, Thể thao và Du lịch Thanh Hoá, được về công tác tại Trung tâm Văn hoá huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang ngay sau khi tốt nghiệp.

Sùng Mạnh Hùng (bên phải) đã trở thành cộng tác viên quen thuộc của Trung tâm văn hoá huyện Đồng Văn (cũ) khi vẫn còn đang đi học.

“Đó là một cơ duyên rất may mắn!”- Hùng tự nhận như vậy khi chúng tôi hỏi vì sao được tuyển dụng vào Trung tâm văn hoá huyện. “Những năm tháng là sinh viên, tranh thủ ngày nghỉ, mình thường về quê, làm cộng tác viên của Trung tâm văn hoá. Chắc có lẽ nhìn thấy chút năng khiếu của mình nên các cô chú nhận về. Hùng vẫn biết ơn các cô, các chú ngày đó đã cho mình một cơ hội việc làm phù hợp với năng lực, lại được công tác ngay chính quê hương.”

 Một buổi tuyên truyền chính sách pháp luật tại các thôn bản xa của Sùng Mạnh Hùng.

Và thế là chàng trai Sùng Mạnh Hùng gắn bó với Trung tâm Văn hoá huyện Đồng Văn, với công việc đầu tiên là nhân viên tuyên truyền. Chả mấy chốc, bà con Đồng Văn đã quen với hình ảnh một chàng trai mắt sáng, nụ cười hồn hậu, mặc trang phục truyền thống người Mông, chở loa phóng thanh, đi đến từng thôn bản. “Ngày đó đường xá đi lại còn khó khăn, nhiều lúc xe hỏng giữa đường, nhưng mình không thấy vất vả, vì phải lâu lắm bà con trong các bản xa mới đón một cán bộ đến thăm. Mọi người thấy Hùng cũng nói tiếng Mông, cùng ca hát, nhảy múa là mọi người vui lắm. Tình cảm ấy của đồng bào làm cho Hùng càng quyết tâm không ngại khổ, cố gắng hoàn thành tốt công việc của mình”.

“Đại sứ du lịch” trên nền tảng số

Nhìn đồng bào mình còn nghèo, nhìn những đứa trẻ còn đói ăn, thất học,… Hùng mạnh dạn nghĩ ra một ý tưởng độc đáo- giúp đỡ quê hương. “Mình được học về chuyên ngành văn hoá, là nhân viên văn hoá, mình nghĩ rằng làm văn hoá, làm du lịch chính là con đường tốt để giúp Đồng Văn phát triển”, Hùng chia sẻ.

Nghĩ là làm, Sùng Mạnh Hùng bắt tay vào thực hiện thí điểm “Đêm giao lưu văn hoá cộng đồng”, được tổ chức mỗi tối tại Phố cổ Đồng Văn. Ban đầu, buổi giao lưu còn sơ khai chỉ với một nhóm bạn trẻ yêu nhảy múa. Đội của Hùng bật các ca khúc sôi động, mời du khách cùng nhảy, cùng hát. Sau này, để cuộc vui sôi động hơn, Hùng trực tiếp biên đạo, sáng tác các động tác nhảy dân vũ, lấy cảm hứng từ chính hoạt động sinh hoạt hằng ngày của đồng bào Mông và cũng từ chính tuổi thơ của Hùng: Tẽ hạt, tra hạt, cuốc đất, xay ngô, nhổ cỏ, rồi xúc cá, xúc tép… Mọi động tác đều rất đơn giản để các du khách dù ở lứa tuổi nào cũng có thể thực hiện được. Đêm giao lưu diễn ra trong vòng 2 tiếng và được duy trì thực hiện đều đặn mỗi tối trong 2 năm trở lại đây.

Sùng Mạnh Hùng (ngồi giữa) và các du khách tại "Đêm giao lưu văn hoá cộng đồng" trên phố cổ Đồng Văn. 

Chưa dừng lại ở đó, bằng những clip ngắn 30 giây đến 1 phút, Hùng đưa những lát cắt đặc sắc nhất của “Đêm giao lưu văn hoá cộng đồng” lên các nền tảng mạng xã hội. Không dàn dựng cầu kỳ, vậy mà những hình ảnh ấy nhanh chóng lan toả rộng khắp, với hàng triệu lượt xem và yêu thích. Cái tên “Hùng Hà Giang” lập tức trở thành từ khoá tìm kiếm nổi bật. Trang cá nhân của Hùng đạt gần 500 nghìn lượt theo dõi trên nền tảng Tiktok và 300 nghìn lượt trên nền tảng Facebook. Đồng Văn cũng từ đó mà càng ngày càng gần gũi đối với du khách trong và ngoài nước. Đưa chúng tôi xem bảng phân tích hoạt động của trang Tiktok cá nhân, Hùng hào hứng chia sẻ, những video về Đồng Văn do anh đăng tải được cộng đồng người xem ở Ấn Độ, Brazil, các nước châu Âu… theo dõi khá nhiều. Họ gọi Đồng Văn với cái tên “dancing town” (thị trấn khiêu vũ) và bày tỏ niềm yêu thích với những hoạt động cộng đồng mà nhóm của Hùng đã tổ chức.

Du khách in ảnh Sùng Mạnh Hùng lên áo và tìm đến Đồng Văn để trải nghiệm du lịch vì những clip anh đăng tải.

Văn hoá có thể kết nối những con người ở những châu lục khác nhau, nói ngôn ngữ khác nhau, màu da mái tóc khác nhau. Hùng đã được trải nghiệm điều kỳ diệu ấy. “Một bạn trẻ người Pháp lần đầu đến Đồng Văn và tìm mình. Anh ấy chỉ vào ngực và giới thiệu: “Tôi đã in ảnh Hùng lên chiếc áo của tôi!” Thì ra anh ấy đã xem được các video mà mình đăng tải, tự thiết kế rồi in áo, bay đến Việt Nam, lên đến Đồng Văn và chụp ảnh với mình. Mình thực sự xúc động, vì người đàn ông đội mũ đen, mặc áo đen, đang cười trên áo của anh ấy đúng là mình thật rồi”, Hùng kể cho chúng tôi nghe mà đôi mắt ánh lên niềm hạnh phúc.

Với sức ảnh hưởng, uy tín của mình trên mạng xã hội, Hùng còn đứng ra kết nối, tổ chức nhiều chương trình thiện nguyện, giúp đỡ nhiều hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn. Tận dụng nền tảng truyền thông, Hùng còn hỗ trợ bà con nông dân địa phương tiêu thụ nông sản theo mùa như: Sâm khoai, mật ong… Chuyển đổi số kết hợp với văn hoá truyền thống đã thật sự mở ra một lối đi triển vọng cho vùng cao nguyên đá.

Chia sẻ với chúng tôi, đồng chí Giàng Mí Say, Phó chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang không giấu niềm tự hào về người cán bộ văn hoá trẻ, đa tài Sùng Mạnh Hùng. “Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất Đồng Văn, đồng chí Sùng Mạnh Hùng rất am hiểu văn hoá truyền thống bản địa. Với vai trò là cán bộ Trung tâm Dịch vụ công xã Đồng Văn, đồng chí đã sáng tạo, khởi xướng các hoạt động văn hoá trên phố cổ Đồng Văn, góp phần quảng bá hình ảnh, phát triển du lịch cho xã nhà. Với hiệu quả ấn tượng đó, Đảng uỷ, UBND xã đang nghiên cứu, nâng cấp hoạt động này trở thành một sản phẩm văn hóa mang thương hiệu Đồng Văn.”

Để văn hoá cao nguyên đá được trao truyền mãi mãi

 Trong cuộc trò chuyện với chúng tôi, có một ý Hùng nhắc đi nhắc lại nhiều lần: “Hùng không một mình”. Thành quả hôm nay là của cả một tập thể gồm các bạn trẻ vô cùng nhiệt huyết, với tình yêu văn hoá dân tộc không ít hơn so với Hùng. “Các em đa phần còn rất trẻ, chỉ 18, 20 tuổi, đều là con em dân tộc thiểu số, sinh sống, học tập ngay tại Đồng Văn”.

Hùng khiến chúng tôi không khỏi ngạc nhiên và tự hỏi người trưởng nhóm đã phải đi tìm nguồn nhân sự ra sao, tuyển chọn, đào tạo như thế nào, để những cô cậu người Mông, người Giáy vốn nhút nhát, ngượng ngùng, lại có thể trở thành những hoạt náo viên, những người dẫn chương trình, diễn viên múa… tự tin trình diễn trong đêm lửa trại náo nhiệt. Hùng kể, anh phải mất nhiều tháng tìm kiếm nhân sự tại các trường nội trú trên địa bàn xã, rồi cũng chừng ấy thời gian để đào tạo các bạn có đủ kỹ năng, bản lĩnh sân khấu. “Chỉ cần các bạn yêu văn hoá truyền thống, thì mình sẽ dốc lòng đào tạo”,Sùng Mạnh Hùng chia sẻ.

Lý Đức Duy (phải) được anh Sùng Mạnh Hùng giúp đỡ, đào tạo để trở thành người dẫn chương trình tại phố cổ Đồng Văn. Ảnh: ĐỨC TÍNH 

Trở thành thành viên trong đội của Hùng, không chỉ được hoạt động văn hóa, các bạn trẻ còn có một nguồn thu nhập nhỏ, trang trải phần nào chi phí học tập, sinh hoạt. Theo lời giới thiệu, chúng tôi đến thăm nhà em Lý Đức Duy, chàng trai dân tộc Giáy, 20 tuổi, hiện đang là sinh viên ngôn ngữ Anh của Trường Đại học Khoa học, Đại học Thái Nguyên. Bố mất, là con cả, Duy đã từng nghĩ đến việc bỏ học giữa chừng cho mẹ đỡ vất vả. Nhưng nhìn thấy năng khiếu của Duy, Hùng đã mời em tham gia vào nhóm với vai trò dẫn chương trình mỗi buổi tối tại phố cổ. Từ những món quà du khách yêu quý đóng góp cho chương trình, Duy có thêm chút thu nhập, có thể đỡ đần cho mẹ nuôi em nhỏ và trang trải chi phí học tập. “Nếu được đồng hành lâu dài cùng anh Hùng, em sẽ không phải tìm việc làm xa nhà, sẽ được ở gần mẹ và em trai. Em yêu thích công việc làm du lịch như hiện tại. Có thể em chưa đóng góp được gì nhiều, nhưng em đã biết kể những câu chuyện về quê hương mình, và các du khách cảm thấy thích thú khi nghe những điều em kể!”, Lý Đức Duy chia sẻ.

Vậy mô hình văn hoá độc đáo này trên vùng cao nguyên đá Đồng Văn liệu có được duy trì lâu dài? Có bao giờ Hùng sẽ chia tay quê hương để thử sức với những công việc mới, những vị trí mới? Chúng tôi biết rằng, nhà sáng tạo nội dung thành công không thiếu những lời mời cộng tác hấp dẫn. Chàng trai Mông cười sảng khoái trước câu hỏi ấy của chúng tôi: “Đúng là đã có những tổ chức, doanh nghiệp lữ hành từng mời Hùng đến làm việc cho họ, với mức lương cao đến “choáng mình”. Nhưng đây là nhà mình, quê hương mình, vợ con mình ở đó. Mình là Hùng – Hà Giang! Xa Hà Giang rồi, Hùng không còn là Hùng nữa!”.

Chúng tôi chia tay Sùng Mạnh Hùng và mảnh đất Đồng Văn, trở về với Thủ đô. Trên những cung đường kỳ vĩ xanh ngắt màu trời, tôi chợt nhớ đến chuyện cách đây ngót 60 năm về trước, nhà văn Nguyễn Tuân cũng từng đứng ở nơi chúng tôi đi qua mà tiên đoán: Mai kia, nơi đây sẽ thành một điểm du lịch. Máy bay lên thẳng sẽ đưa hành khách bay một dải khắp Hà Giang…

Các bậc văn nhân đã đúng! Hà Giang (nay là Tuyên Quang) đã trở thành một điểm hẹn nổi tiếng, nhưng không chỉ nhờ cảnh sắc trời ban, mà còn vì những người con bản xứ biết bảo tồn và lan toả giá trị văn hoá truyền thống, như Sùng Mạnh Hùng!

Nguồn: https://www.qdnd.vn/phong-su-dieu-tra/cuoc-thi-nhung-tam-guong-binh-di-ma-cao-quy-lan-thu-17/hung-ha-giang-va-thi-tran-khieu-vu-1042034