Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh quan điểm đặt văn hóa ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội, đồng thời xác định nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị di sản gắn với đời sống đương đại. Các chương trình lễ hội chính là không gian thực hành sinh động cho những quan điểm ấy.
Trong dòng chảy văn hóa dân tộc, việc bảo tồn, duy trì không gian chợ tình Khâu Vai - Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia - chính là bảo tồn “không gian văn hóa” để gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa đặc sắc, các giá trị nhân văn... giữa dòng chảy hiện đại.
Khâu Vai - “phiên chợ của ký ức”
Chợ tình Khâu Vai - hay còn gọi là Chợ phong lưu - bắt nguồn từ truyền thuyết về chàng Ba người dân tộc Nùng và nàng Út người dân tộc Giáy. Họ yêu nhau say đắm nhưng do không cùng dân tộc, không cùng tổ tiên hay phong tục tập quán. Hơn nữa chàng lại là con nhà nghèo còn nàng là con gái tộc trưởng người Giáy. Bởi vậy mối tình của 2 người bị ngăn cấm. Không đến được với nhau, hai người hẹn ước cứ mỗi năm một lần, vào ngày 27/3 Âm lịch sẽ trở lại Khâu Vai để gặp nhau, sẻ chia những tâm tình chưa nói hết.
Từ lời hẹn ước đó, nhiều người ví Khâu Vai là “phiên chợ của ký ức,” nơi những câu chuyện tình xưa có cơ hội được tiếp nối, dù chỉ trong một ngày ngắn ngủi của năm.
Từ khắp các bản làng xa xôi, người ta lại tìm về Khâu Vai. Trong dòng người ấy có những người đã lập gia đình, có những mái tóc đã bạc màu theo năm tháng. Họ đến không phải để nối lại tình xưa theo nghĩa thông thường, mà để gặp lại người từng gắn bó với mình trong một quãng đời.
Chợ tình Khâu Vai - hay còn gọi là Chợ phong lưu - bắt nguồn từ một câu chuyện tình đẹp mà buồn giữa chàng Ba và nàng Út.
Một cái bắt tay, một câu hỏi thăm, một chén rượu ngô bên bếp lửa… đôi khi chỉ chừng ấy cũng đủ để khép lại những điều còn dang dở trong lòng. Không có sự ghen tuông hay cấm đoán, bởi với người dân vùng cao, quá khứ là điều không thể xóa bỏ. Họ tin rằng sự thẳng thắn và lòng tin mới là nền tảng bền vững của gia đình. Chính cách ứng xử đầy bao dung ấy đã tạo nên nét văn hóa rất riêng, hiếm thấy ở bất kỳ nơi nào khác.
Ở góc nhìn đời sống, Chợ tình Khâu Vai còn giống như một “khoảng lặng” đặc biệt của cộng đồng. Trong một năm dài, con người mải miết với nương rẫy, gia đình và cuộc sống thường nhật. Phiên chợ trở thành dịp hiếm hoi để họ dừng lại, nhìn lại một phần ký ức tuổi trẻ. Sau cuộc gặp gỡ ấy, mọi người lại trở về với cuộc sống của mình, nhẹ lòng hơn và trọn vẹn hơn với hiện tại.
Theo thời gian, Chợ tình Khâu Vai ngày nay không chỉ là cuộc hẹn của những mối tình xưa mà mở rộng thành không gian hẹn hò của tình yêu. Có người đến chợ tình khi chưa biết yêu, và ra về với một mối duyên vừa chớm nở. Có người đi qua nhiều mùa chợ, để rồi tìm được một nửa của mình giữa tiếng khèn, câu hát giao duyên.
Chính những điều giản dị ấy lại làm nên chiều sâu nhân văn của chợ tình Khâu Vai - nơi tình yêu không chỉ là cảm xúc lứa đôi mà còn là sự gắn bó, sẻ chia giữa con người với con người.
Theo thời gian, Chợ tình Khâu Vai ngày nay không chỉ là cuộc hẹn của những mối tình xưa mà mở rộng thành không gian hẹn hò của tình yêu. Có người đến chợ tình khi chưa biết yêu, và ra về với một mối duyên vừa chớm nở.
Khâu Vai ngày càng thu hút nhiều người tìm đến nhưng vẫn giữ được tinh thần nguyên bản của mình: một không gian nhân văn, nơi con người được phép đối diện với quá khứ bằng sự chân thành và bao dung.
Có lẽ chính triết lý sống giản dị ấy đã giúp phiên chợ nhỏ giữa núi rừng trở thành một trong những nét văn hóa độc đáo nhất của vùng cao phía Bắc. Ở đó, tình yêu không chỉ là cảm xúc của hiện tại, mà còn là ký ức được gìn giữ và trân trọng qua thời gian.
Khâu Vai - Phiên chợ tình mãi gọi
Lễ hội Chợ tình Khâu Vai năm 2026 với Chủ đề: “Khâu Vai - Phiên chợ tình mãi gọi” sẽ được tổ chức trong hai ngày 12-13/5/2026 (tức ngày 26-27/3 Âm lịch), tại xã Khâu Vai, tỉnh Tuyên Quang.
Lễ hội được tổ chức nhằm tôn vinh các giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của đồng bào các dân tộc vùng cao, đồng thời góp phần quảng bá hình ảnh đất và người địa phương. Thông qua các hoạt động phong phú, lễ hội không chỉ tạo điểm nhấn trong phát triển du lịch, mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội, tăng cường giao lưu văn hóa giữa các cộng đồng dân tộc.
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của du lịch, Lễ hội Chợ tình Khâu Vai ngày càng được tổ chức quy mô hơn, thu hút lượng lớn du khách trong nước và quốc tế.
Trong khuôn khổ Lễ hội sẽ diễn ra nhiều hoạt động mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc, như: Trình diễn trang phục truyền thống của các dân tộc Mông, Lô Lô, Tày, Nùng; các chương trình hát giao duyên, dân ca dân vũ đặc trưng của vùng cao. Bên cạnh đó là Lễ cầu duyên - nghi lễ mang ý nghĩa tâm linh đặc biệt gắn với truyền thuyết hình thành “chợ tình,” cùng nhiều trò chơi dân gian như ném pao, đánh yến, kéo co, đẩy gậy...
Không gian ẩm thực vùng cao cũng là điểm nhấn quan trọng của Lễ hội, giới thiệu các món ăn truyền thống như thắng cố, mèn mén, bánh tam giác mạch, rượu ngô men lá... Qua đó, du khách có cơ hội trải nghiệm đời sống văn hóa sinh hoạt đặc trưng của đồng bào các dân tộc nơi địa đầu Tổ quốc. Không chỉ thưởng thức, du khách còn có thể trực tiếp tham gia các hoạt động chế biến, cảm nhận trọn vẹn sự tinh tế trong văn hóa ẩm thực của từng dân tộc.
Không gian lễ hội còn mở rộng với các điểm trải nghiệm như mê cung đá, khu vực check-in cảnh quan, tham quan lòng hồ Nho Quế… tạo nên một hành trình khám phá đa sắc màu cho du khách.
Những năm gần đây, cùng với sự phát triển của du lịch, Lễ hội Chợ tình Khâu Vai ngày càng được tổ chức quy mô hơn, thu hút lượng lớn du khách trong nước và quốc tế. Tuy nhiên, địa phương vẫn chú trọng giữ gìn bản sắc truyền thống, bảo đảm yếu tố nguyên gốc của lễ hội, tránh thương mại hóa, qua đó duy trì giá trị văn hóa đặc trưng đã được hình thành qua nhiều thế hệ.
Lễ hội Chợ tình Khâu Vai năm 2026 được kỳ vọng tiếp tục là điểm nhấn quan trọng trong chuỗi hoạt động du lịch của tỉnh Tuyên Quang, góp phần lan tỏa hình ảnh một vùng đất giàu bản sắc văn hóa, thân thiện và giàu tiềm năng phát triển. Đồng thời, đây cũng là dịp để tôn vinh, bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể đặc sắc của cộng đồng các dân tộc vùng cao phía Bắc./.
Nguồn: https://www.vietnamplus.vn/khau-vai-phien-cho-tinh-mai-goi-post1105817.vnp
![[Ảnh] “Hành trình đỏ” 2026: Tuổi trẻ Việt Nam tiếp nối nhịp cầu hữu nghị Việt-Trung](https://vphoto.vietnam.vn/thumb/1200x675/vietnam/resource/IMAGE/2026/04/20/1776629730866_4055880775670638308-9618-4200-jpg.webp)
Bình luận (0)