Khi ý tưởng bước ra đời sống

Từ những trăn trở rất đời thường trong lao động, sản xuất, nhiều cá nhân đã mạnh dạn tìm tòi, ứng dụng khoa học - kỹ thuật để giải quyết các vấn đề thực tiễn, tạo ra những mô hình hiệu quả, mang lại giá trị cho cộng đồng và môi trường.

Từ “bài toán” lục bình trên sông

Vấn nạn lục bình gây cản trở dòng chảy không còn xa lạ ở nhiều địa phương vùng sông nước. Những tuyến kênh, con sông phủ kín lục bình không chỉ ảnh hưởng đến mỹ quan, môi trường mà còn gây khó khăn cho giao thông đường thủy. Việc vận chuyển hàng hóa, nông sản vì thế trở nên tốn kém hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận của người dân.

Sinh ra và lớn lên ở vùng Đồng Tháp Mười, chứng kiến những khó khăn do lục bình gây ra, anh Ngô Nguyên Hồng - Giám đốc Công ty TNHH MTV Đóng xà lan Nguyên Hồng, xã Mỹ Thạnh, tỉnh Tây Ninh, dành nhiều thời gian nghiên cứu, chế tạo máy cuộn lục bình. Với kinh nghiệm trong lĩnh vực cơ khí, anh mong muốn tạo ra một thiết bị có thể hỗ trợ xử lý lục bình hiệu quả hơn, giảm chi phí và tận dụng nguồn nguyên liệu này phục vụ sản xuất. Ý tưởng về các thiết bị thu gom lục bình từng xuất hiện trước đây.

Tuy nhiên, điểm khác biệt của máy do anh Hồng sáng tạo nằm ở chỗ lục bình sau khi vớt lên khỏi mặt nước sẽ được cuộn thành từng bó. Nhờ đó, việc vận chuyển trở nên thuận tiện hơn, giảm đáng kể chi phí nhân công và tạo điều kiện cho việc tái sử dụng lục bình. Theo anh Hồng, thiết bị có thể xử lý cả lục bình trôi và lục bình đứng yên, đồng thời hoạt động được ở nhiều tuyến sông nhỏ, cạn hoặc khu vực hẹp. Đặc biệt, lục bình sau khi được cuộn có thể cung cấp cho các nhà vườn phủ gốc cây, giữ ẩm, hạn chế tác động của nắng nóng và xâm nhập mặn.

“Hiện nay, nhiều nhà vườn ở Tây Nguyên có nhu cầu thu mua lục bình để phủ gốc sầu riêng, mít. Khi được cuộn chặt, việc vận chuyển dễ dàng và hiệu quả hơn rất nhiều” - anh Hồng chia sẻ.

Vốn là người có kinh nghiệm trong lĩnh vực cơ khí, anh Ngô Nguyên Hồng đã dành thời gian nghiên cứu máy cuộn lục bình

Sau khi đoạt giải tại Hội thi Sáng tạo khoa học - kỹ thuật, sản phẩm của anh tiếp tục được hoàn thiện với sự hỗ trợ từ các chuyên gia tư vấn kỹ thuật. Từ thực tế vận hành, anh Hồng cùng cộng sự tiếp tục nghiên cứu thêm máy phá lục bình nhằm xử lý những mảng lục bình dày đặc, giúp máy cuộn hoạt động hiệu quả hơn. Không dừng lại ở đó, nhóm nghiên cứu còn hướng đến ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý và vận hành thiết bị.

Theo các chuyên gia tư vấn, việc sử dụng hệ thống quan sát, cảnh báo và điều phối thiết bị xử lý đến đúng vị trí cần thiết sẽ giúp tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả quản lý và theo dõi quá trình xử lý lục bình trên thực tế.

Máy cuộn lục bình hoạt động trên sông

Lục bình vốn là loài cây quen thuộc ở Đồng bằng sông Cửu Long. Dù phát triển dày đặc có thể gây cản trở giao thông đường thủy nhưng trên thực tế, loại cây này cũng mang lại nhiều giá trị như hỗ trợ lọc nước tự nhiên, làm thức ăn cho gia súc, che phủ gốc cây hoặc ủ thành phân vi sinh cải tạo đất. Việc thu gom và cuộn lục bình không chỉ giúp giải quyết vấn đề môi trường mà còn mở ra hướng tận dụng nguồn nguyên liệu sẵn có phục vụ sản xuất nông nghiệp.

Đến mô hình nông nghiệp xanh

Cũng từ mong muốn tạo ra nguồn thực phẩm sạch cho gia đình, anh Võ Thanh Liêm, ngụ ở xã Hưng Thuận đã xây dựng mô hình trang trại xanh theo hướng tuần hoàn gần như khép kín.

Khởi nghiệp với trại cá lăng từ năm 2016, anh Liêm luôn trăn trở về một mô hình nông nghiệp vừa hiệu quả kinh tế, vừa thân thiện với môi trường. Sau nhiều năm tìm hiểu, năm 2023, anh bắt đầu triển khai thí điểm mô hình tuần hoàn trên diện tích hơn 1,3ha và nhanh chóng nhận thấy hiệu quả rõ rệt.

Trong mô hình này, chất thải từ ao cá được xử lý theo quy trình tuần hoàn. Phân cá được xiphong tự động qua khu nuôi trùn chỉ, nơi trùn trực tiếp xử lý chất thải hữu cơ. Nước sau đó tiếp tục được bơm qua khu trồng rau để vi sinh chuyển hóa lượng dinh dưỡng dư thừa, giúp cây hấp thu. Sau xử lý, nước sạch lại được tuần hoàn trở về ao nuôi cá. Nhờ cách làm này, nguồn nước trong ao được cải thiện đáng kể, giảm chi phí xử lý môi trường và hạn chế phát thải ra bên ngoài.

Trang trại hơn 7ha của anh Võ Thanh Liêm hoạt động theo hướng tuần hoàn, sản xuất hữu cơ (Ảnh: Thái Bạch)

Sau khi đoạt giải tại Hội thi Sáng tạo khoa học - kỹ thuật, anh Liêm tiếp tục mở rộng mô hình cho toàn bộ trang trại hơn 7ha. Ngoài nuôi cá lăng, sản phẩm chủ lực mang lại giá trị kinh tế cao, trang trại còn phát triển nhiều loại cây ăn trái, chăn nuôi heo rừng và cung cấp cá giống, cá thương phẩm ra thị trường. Điểm đặc biệt của trang trại là hướng sản xuất hữu cơ, hạn chế tối đa hóa chất và thuốc bảo vệ thực vật.

Theo anh Liêm, nguồn phân bón chủ yếu được tận dụng từ phân dơi, phân heo rừng. Trái cây trong vườn cũng trở thành nguồn thức ăn cho vật nuôi. Trong canh tác, anh ưu tiên sử dụng thiên địch để phòng trừ sâu, bệnh thay cho hóa chất. “Mình muốn làm nông nghiệp sạch, tận dụng tối đa nguồn nguyên liệu có sẵn trong trang trại để giảm chi phí, giảm tác động đến môi trường nhưng vẫn tạo ra sản phẩm an toàn” - anh Liêm cho biết.

Hiện mô hình mang lại doanh thu khoảng 5-6 tỉ đồng/năm và tạo việc làm ổn định cho nhiều lao động địa phương. Không dừng lại ở sản xuất nông nghiệp, anh Liêm còn ấp ủ kế hoạch phát triển du lịch trải nghiệm gắn với nông nghiệp sinh thái trong tương lai. Theo Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Hoàng Đình Cán, những năm gần đây, các đề tài tham gia Hội thi Sáng tạo khoa học - kỹ thuật ngày càng đa dạng, tập trung nhiều hơn vào tính ứng dụng thực tiễn. Không ít sáng tạo được triển khai vào thực tế và mang lại hiệu quả rõ rệt trong chăn nuôi, giáo dục, bảo vệ môi trường,...

Có thể thấy, khi những trăn trở trong lao động, sản xuất được tiếp sức bằng tinh thần sáng tạo và ứng dụng khoa học - kỹ thuật, các ý tưởng không chỉ dừng lại trên giấy mà đã thực sự bước ra đời sống, mang lại những giá trị tích cực cho cộng đồng và xã hội./.

Quế Lâm

Nguồn: https://baotayninh.vn/khi-y-tuong-buoc-ra-doi-song-147693.html