Khoảng cách công nghệ là bài toán khó với nông dân

Dù chuyển đổi số trong nông nghiệp đang phát triển mạnh, nhiều nông dân, HTX vẫn gặp khó khi tiếp cận công nghệ vì chi phí cao và hạn chế mô hình thực tế.

Không thể phủ nhận chuyển đổi số đang tạo ra nhiều thay đổi trong sản xuất nông nghiệp ở ĐBSCL. Tuy nhiên, vẫn còn không ít khó khăn khiến nông dân và HTX chưa thể tiếp cận sâu với nông nghiệp thông minh. Theo các chuyên gia, rào cản lớn nhất hiện nay không nằm ở công nghệ mà là khả năng tiếp cận và sử dụng công nghệ của người dân.

Việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất nông nghiệp hiện nay ở ĐBSCL dù có chuyển biến tích cực nhưng vẫn còn nhiều khó khăn. Ảnh: Kim Anh.

TS Trương Minh Thái - Trường Công nghệ Thông tin (Đại học Cần Thơ) cho biết, khi tiếp xúc với nông dân, ông nhận thấy hạn chế lớn nhất hiện nay là bà con thiếu kiến thức về khoa học công nghệ và các ứng dụng mới trong sản xuất. Nhiều nông dân vẫn còn lúng túng trong việc hiểu công nghệ hoạt động ra sao và ứng dụng như thế nào cho phù hợp với điều kiện sản xuất của mình.

Đáng chú ý, không ít hộ dân hiện vẫn quen với phương thức sản xuất truyền thống dựa vào kinh nghiệm. Vì vậy, việc chuyển sang sử dụng các nền tảng số, ghi chép nhật ký điện tử hay tiếp nhận dữ liệu từ thiết bị cảm biến vẫn là bước thay đổi không dễ dàng.

Một khó khăn khác là chi phí đầu tư công nghệ còn quá cao so với khả năng của nông dân và HTX nhỏ lẻ ở ĐBSCL. Theo TS Trương Minh Thái, nhiều thiết bị, phần mềm phục vụ nông nghiệp chính xác hiện vẫn phụ thuộc vào nhập khẩu nên giá cao, trong khi giá trị nông sản chưa đủ lớn để người dân mạnh dạn đầu tư.

Đối với các hộ sản xuất quy mô nhỏ, việc xây dựng hoàn chỉnh một hệ thống nông nghiệp thông minh gần như vượt quá khả năng tài chính. Ngay cả khi muốn đầu tư, nhiều nông dân cũng gặp khó trong việc tìm kiếm nhà cung cấp phù hợp hoặc thiếu người hướng dẫn sử dụng.

Thực tế này khiến không ít mô hình chuyển đổi số mới chỉ dừng ở mức thí điểm hoặc triển khai cục bộ, chưa tạo được sức lan tỏa rộng trong cộng đồng nông dân.

Việc đầu tư máy móc, công nghệ vào sản xuất đòi hỏi chi phí cao, khiến việc tiếp cận của nông dân, HTX còn hạn chế. Ảnh: Kim Anh.

Ngoài bài toán chi phí, việc thiếu các mô hình mẫu thực tế cũng khiến người dân e ngại khi tiếp cận công nghệ mới. Theo các chuyên gia, nông dân chỉ thật sự tin tưởng khi được chứng kiến hiệu quả trực tiếp ngay tại địa phương mình.

Đó là lý do nhiều mô hình dù được giới thiệu khá hiện đại nhưng chưa được ứng dụng rộng rãi do thiếu minh chứng cụ thể về hiệu quả kinh tế, khả năng thích ứng với điều kiện khí hậu và độ bền của thiết bị trong môi trường sản xuất ở ĐBSCL.

Bà Huỳnh Kim Định - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia cho rằng, khi đưa thiết bị công nghệ vào sản xuất, cần phải có giai đoạn thử nghiệm ngoài đồng ruộng để đánh giá độ chính xác, khả năng thích ứng với điều kiện thời tiết và tính bền vững của thiết bị.

Để xây dựng nền nông nghiệp chính xác, bà con nông dân phải có dữ liệu về môi trường canh tác, nhu cầu cây trồng và điều kiện sản xuất thực tế. Tuy nhiên ở nhiều nơi, việc thu thập dữ liệu vẫn còn thủ công hoặc chưa có hệ thống hỗ trợ phù hợp.

Mặc khác, sự chênh lệch về trình độ tiếp cận công nghệ giữa các địa phương cũng là một thách thức lớn. Một số HTX đã chủ động ứng dụng nền tảng số, trong khi nhiều nơi khác vẫn gặp khó từ khâu sử dụng điện thoại thông minh hay kết nối internet phục vụ sản xuất.

Bà Huỳnh Kim Định - Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quốc gia phân tích một số khó khăn trong quá trình chuyển giao công nghệ. Ảnh: Kim Anh.

Trong quá trình chuyển đổi số, đội ngũ cán bộ khuyến nông địa phương cũng đứng trước áp lực phải thích ứng nhanh với công nghệ mới. Không chỉ hướng dẫn kỹ thuật sản xuất, cán bộ khuyến nông hiện còn phải hỗ trợ người dân cài đặt ứng dụng, sử dụng phần mềm và tiếp cận dữ liệu số.

Tuy nhiên, lực lượng này hiện vẫn còn thiếu về số lượng lẫn kỹ năng công nghệ ở một số nơi khiến quá trình “cầm tay chỉ việc” cho nông dân chưa thực sự đồng đều.

Bà Định cho rằng, chuyển đổi số trong nông nghiệp không thể thành công nếu người dân chỉ đứng ngoài quan sát. Nhưng để bà con chủ động tham gia, công nghệ phải đủ đơn giản, chi phí hợp lý và mang lại hiệu quả thực tế. Việc tháo gỡ những rào cản trong tiếp cận công nghệ sẽ là điều kiện quan trọng để nông nghiệp ĐBSCL chuyển đổi theo hướng hiện đại và bền vững hơn.

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/khoang-cach-cong-nghe-la-bai-toan-kho-voi-nong-dan-d811302.html