Khơi dậy “mỏ vàng xanh” trên cao nguyên Bắc Hà

CTTĐT - Giữa đại ngàn mây phủ Bắc Hà, mô hình trồng dược liệu công nghệ cao của HTX Nông nghiệp Cồ Dề Chải đang mở ra hướng đi bền vững cho kinh tế nông nghiệp vùng cao. Không chỉ bảo tồn nguồn gen cây thuốc quý, mô hình còn tạo sinh kế ổn định cho hàng nghìn hộ đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần gìn giữ rừng, phát huy tri thức bản địa và từng bước khẳng định vị thế dược liệu Lào Cai trên thị trường.

Việt Nam•27/05/2026

Trên những triền núi cao quanh năm mây phủ của xã Bắc Hà, tỉnh Lào Cai, sắc xanh của những loài dược liệu quý như tam thất, sâm Lai Châu, hà thủ ô hay thất diệp nhất chi hoa đang ngày càng lan rộng dưới tán rừng nguyên sinh. Giữa đại ngàn Tây Bắc ấy, HTX Nông nghiệp Cồ Dề Chải đã vươn lên trở thành mô hình tiêu biểu trong phát triển nông nghiệp công nghệ cao gắn với bảo vệ rừng và thúc đẩy sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số.

Khởi nguồn từ khát vọng khôi phục và gìn giữ những cây thuốc quý của núi rừng, HTX Nông nghiệp Cồ Dề Chải không chỉ đơn thuần là một mô hình sản xuất nông nghiệp, mà còn là hành trình bảo tồn “mỏ vàng xanh” của Tây Bắc. Nơi đây, những cây dược liệu được nuôi dưỡng bởi khí hậu mát lành, thổ nhưỡng đặc trưng cùng nguồn tri thức bản địa quý giá được truyền lại qua nhiều thế hệ người dân vùng cao.

Sau gần một thập kỷ hình thành và phát triển, HTX đã xây dựng được vùng liên kết sản xuất với hơn 1.200 hộ dân tham gia, phát triển hàng chục héc-ta dược liệu dưới tán rừng theo hướng bán tự nhiên. Nhiều loại dược liệu chủ lực như tam thất bắc, tam thất nam, sâm Lai Châu, hà thủ ô đỏ, sa nhân tím hay ấu tẩu được chăm sóc theo quy trình hữu cơ nghiêm ngặt, tuân thủ nguyên tắc “ba không”: không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, không dùng hóa chất độc hại và không can thiệp làm biến đổi môi trường sinh trưởng tự nhiên của cây.

Điểm nổi bật của mô hình chính là sự kết hợp hài hòa giữa ứng dụng công nghệ cao và bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên. Từ khảo sát thổ nhưỡng, độ cao, độ che phủ rừng đến việc theo dõi nhiệt độ, độ ẩm đều được HTX thực hiện bài bản và khoa học. Đặc biệt, với những loại cây dược liệu có giá trị cao và khó thích nghi như; Tam thất hay sâm Lai Châu, vùng trồng phải đáp ứng các điều kiện khắt khe như độ cao trên 1.400m, độ ẩm duy trì trên 70% cùng độ che phủ rừng phù hợp nhằm bảo đảm hàm lượng dược chất tự nhiên đạt chất lượng tốt nhất.

Bằng hướng đi bền vững và khác biệt, HTX Nông nghiệp Cồ Dề Chải không chỉ mở ra cơ hội nâng cao thu nhập cho người dân vùng cao mà còn góp phần bảo tồn tài nguyên rừng, phát huy giá trị dược liệu bản địa và xây dựng thương hiệu nông nghiệp đặc trưng cho vùng núi Tây Bắc.

Không chạy theo mở rộng diện tích bằng mọi giá, HTX lựa chọn hướng phát triển bền vững, đặt chất lượng sản phẩm và giá trị sinh thái lên hàng đầu. Đây cũng là lý do sản phẩm dược liệu của HTX ngày càng được thị trường đánh giá cao.

Từ nguồn nguyên liệu sạch, HTX Nông nghiệp Cồ Dề Chải đã đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển nhiều dòng sản phẩm OCOP mang đậm bản sắc vùng cao như trà thảo dược, nước uống đóng chai từ lá sâm, tinh dầu, cao thảo dược, sản phẩm chăm sóc sức khỏe và mỹ phẩm thiên nhiên. Việc đầu tư vào chế biến sâu không chỉ nâng cao giá trị dược liệu mà còn góp phần xây dựng thương hiệu nông sản đặc trưng cho địa phương.

Cùng với sản xuất, HTX còn trở thành “cầu nối” chuyển giao kỹ thuật cho người dân. Từ kỹ thuật ươm giống, chăm sóc, bảo quản đến chế biến sản phẩm đều được hướng dẫn trực tiếp cho các hộ liên kết. Nhờ đó, nhiều hộ đồng bào Mông, Dao, Tày tại địa phương đã từng bước thay đổi tư duy sản xuất, chuyển từ canh tác nhỏ lẻ sang phát triển kinh tế hàng hóa gắn với bảo vệ rừng.

Đặc biệt, mô hình dược liệu dưới tán rừng còn góp phần quan trọng trong việc phủ xanh đất trống, nâng cao ý thức bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và tạo nguồn thu ổn định cho người dân. Nếu trước đây nhiều diện tích đất đồi chỉ trồng ngô, sắn cho hiệu quả thấp thì nay đã trở thành những vùng dược liệu có giá trị kinh tế cao, mang lại thu nhập bền vững cho hàng trăm hộ gia đình.

HTX Nông nghiệp Cồ Dề Chải không chỉ dùng lại ở sản xuất mà còn tiên phong phát triển mô hình du lịch trải nghiệm gắn với dược liệu. Du khách đến Bắc Hà không chỉ được tham quan vùng trồng, tìm hiểu quy trình chăm sóc cây thuốc mà còn trực tiếp trải nghiệm chế biến trà thảo dược, ngâm chân bằng dược liệu, thưởng thức các món ăn bản địa kết hợp thảo dược quý.

Những bungalow (nhà một tầng có diện tích nhỏ gọn, kết cấu đơn giản nhưng đầy đủ tiện nghi…) giữa rừng được xông thảo dược tự nhiên, những chén trà lá sâm thơm dịu giữa không gian mây núi đã tạo nên dấu ấn riêng cho mô hình du lịch sinh thái nơi đây. Đây cũng là hướng đi phù hợp với chủ trương phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và du lịch nông nghiệp của tỉnh Lào Cai trong giai đoạn hiện nay.

Có thể khẳng định, mô hình trồng dược liệu công nghệ cao của HTX Nông nghiệp Cồ Dề Chải là minh chứng sinh động cho hiệu quả của việc phát triển nông nghiệp gắn với bảo tồn tài nguyên và phát huy giá trị văn hóa bản địa. Từ những cây thuốc quý dưới tán rừng, một hướng phát triển kinh tế mới đang được mở ra cho vùng cao Bắc Hà - nơi người dân không chỉ sống nhờ rừng mà còn biết giữ rừng để phát triển lâu dài.

Giữa hành trình xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại và bền vững, mô hình của HTX Nông nghiệp Cồ Dề Chải đang góp phần khẳng định tiềm năng to lớn của dược liệu Lào Cai, đồng thời lan tỏa tinh thần đổi mới, sáng tạo trong phát triển nông nghiệp vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Đây không chỉ là câu chuyện của một hợp tác xã, mà còn là niềm tin về một tương lai xanh đang được vun đắp từng ngày trên cao nguyên trắng Bắc Hà.

anh tin bai