Không để điểm số trở thành áp lực

(Chinhphu.vn) - Một học sinh bật khóc vì đỗ nguyện vọng 1. Một học sinh khác đóng cửa phòng suốt đêm rồi bước ra với đôi mắt sưng húp để xin lỗi bố mẹ vì đã trượt. Hai câu chuyện trái ngược sau kỳ thi lớp 10 cho thấy áp lực đang đè nặng lên những đứa trẻ tuổi 15 lớn đến mức nào.

Kỳ thi lớp 10 được xem là một trong những kỳ thi có tính cạnh tranh cao, tạo áp lực không nhỏ đối với nhiều học sinh và gia đình - Ảnh: VGP/Thu Trang

Trượt cũng khóc, đỗ cũng khóc

"Tối biết kết quả thi vào 10 của con, vợ chồng tôi thở phào nhẹ nhõm. Còn con thì bật khóc vì đã đỗ rồi". Chị Vân Anh (phường Cửa Nam, Hà Nội) cho biết, con chị đã học và ôn luyện liên tục từ năm lớp 7 với lịch học thêm dày đặc. Bước vào kỳ thi tuyển sinh lớp 10, con chị luôn trong trạng thái lo lắng vì sợ không đỗ nguyện vọng 1 vào ngôi trường mình yêu thích. Sau khi hoàn thành kỳ thi, em gần như kiệt sức và dành hai ngày chỉ để ngủ bù trước khi tiếp tục thấp thỏm chờ kết quả.

Ở một nơi khác của Hà Nội, chị Bích Vân (phường Vĩnh Tuy) lại trải qua những cảm xúc hoàn toàn trái ngược. Không đỗ vào trường THPT công lập như mong muốn, con trai chị đóng chặt cửa phòng suốt buổi tối sau khi biết điểm thi và từ chối trò chuyện với bất kỳ ai. "Đến trưa hôm sau cháu mới bước ra khỏi phòng với đôi mắt sưng húp vì khóc. Điều khiến tôi xót xa nhất là câu đầu tiên con nói với bố mẹ lại là lời xin lỗi vì đã trượt", chị chia sẻ.

Một học sinh khóc vì đỗ. Một học sinh khác khóc vì trượt. Đằng sau những giọt nước mắt ấy là áp lực rất lớn mà kỳ thi chuyển cấp đang đặt lên vai những đứa trẻ tuổi 15.

Tại Hà Nội, gần 125.000 thí sinh đã biết kết quả kỳ thi tuyển sinh lớp 10 năm học 2026-2027. Năm nay có 124.915 học sinh đăng ký nguyện vọng 1 vào lớp 10 công lập không chuyên, trong khi tổng chỉ tiêu của 122 trường THPT công lập là 79.533 học sinh. Như vậy, có khoảng 45.000 học sinh sẽ phải tìm cơ hội học tập ngoài hệ thống THPT công lập ở. Với nhiều gia đình, điều đó đồng nghĩa việc phải tính toán lại lộ trình học tập của con, tìm kiếm một môi trường mới và trong không ít trường hợp là chuẩn bị thêm một khoản chi phí không nhỏ. 

Tại TPHCM, hơn 151.000 thí sinh đăng ký dự thi tuyển sinh lớp 10 năm nay, mức cao nhất từ trước tới nay. Điểm chuẩn vào các trường THPT công lập sẽ được công bố sau khi hoàn tất quá trình xác nhận nhập học và xử lý dữ liệu tuyển sinh.

PGS.TS Trần Thành Nam: Áp lực thi cử không chỉ đè nặng lên học sinh trượt, mà cả những em đạt kết quả như mong muốn - Ảnh: VGP/Thu Trang

Khi cả gia đình cùng thi vào lớp 10

Có thể bạn quan tâm

Kể chuyện về Bác Hồ bằng nghệ thuật tại Trường Đại học Thăng LongGD&TĐ - Ngày 24/6, tại Trường ĐH Thăng Long, Chương trình nghệ thuật đặc biệt “Bác Hồ - Hai tiếng thiêng liêng” đã được công diễn.

Chuyên gia công nghệ hàng đầu thế giới hướng dẫn học sinh câu lạc bộ Amstronomer sử dụng kính thiên văn điện tửChiều 24-6, Trường THPT Chuyên Hà Nội - Amsterdam đón tiếp ông Ye Gang - nhà đồng sáng lập và Giám đốc Điều hành của Sea Limited, một trong những tập đoàn công nghệ hàng đầu Đông Nam Á cùng đoàn công tác tới thăm và giao lưu với thầy cô, học sinh nhà trường.

Đại hội Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII chính thức khai mạcSáng 24/6, Đại hội Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh lần thứ XIII khai mạc với gần 800 đại biểu tham dự, tập trung vào 3 nội dung trọng tâm.

Phân tích dưới góc độ tâm lý, PGS.TS Trần Thành Nam – Hiệu trưởng trường Đại học Giáo dục (ĐHQGHN) cho rằng, giới trẻ hiện nay đang sống trong môi trường cạnh tranh ngày càng lớn, nơi thành công thường được lượng hóa bằng điểm số, huy chương và các thành tích thi cử.

Theo ông, sau mỗi kỳ thi quan trọng như kỳ thi chuyển cấp hoặc tuyển sinh đại học, không chỉ học sinh mà cả gia đình đều rơi vào trạng thái căng thẳng. Đáng chú ý, áp lực không chỉ xuất hiện ở những em không đạt kết quả như mong muốn mà ngay cả những học sinh thành công cũng tiếp tục đối mặt với nỗi lo phải thành công ở những lần tiếp theo. "Chúng ta chưa có nhiều chiến lược phù hợp để giúp trẻ đương đầu với thất vọng hoặc trải nghiệm những thất bại nhỏ trong cuộc sống nhằm hình thành sự kiên cường. Vì vậy, sau mỗi kỳ thi căng thẳng vẫn xuất hiện những trường hợp học sinh có suy nghĩ tiêu cực", ông cho biết.

PGS.TS Trần Thành Nam cho rằng, khi không vào được trường công lập, áp lực lúc này không chỉ thuộc về học sinh mà còn đè nặng lên vai phụ huynh.

Nhiều gia đình lo lắng về chi phí học tập tại các trường tư thục, điều kiện đưa đón con hoặc những thay đổi trong kế hoạch học tập đã được chuẩn bị từ nhiều năm trước. Khi người lớn không kiểm soát được cảm xúc của mình, những nỗi bất an ấy có thể vô tình làm gia tăng cảm giác mặc cảm, tội lỗi và thất bại ở trẻ.

Ông thẳng thắn chi ra, mạng xã hội đang góp phần tạo nên áp lực vô hình đối với nhiều học sinh. Trong môi trường mà thành tích liên tục được chia sẻ và tôn vinh, không ít em hình thành tâm lý so sánh bị động và tự xem mình là người thất bại khi không đạt được mục tiêu đề ra. 

Sự đồng hành của gia đình là điểm tựa quan trọng giúp học sinh vượt qua áp lực và những thất vọng sau các kỳ thi - Ảnh minh họa: Nhật Minh

Thành công đến từ việc học được cách đối diện với thất bại

PGS.TS Trần Thành Nam cho rằng điều quan trọng nhất lúc này không phải là tìm cách xóa bỏ mọi áp lực khỏi cuộc sống của trẻ, mà là giúp các em học cách đối diện với áp lực và thất bại.

Theo ông, khả năng chịu đựng nghịch cảnh không được hình thành trong những kỳ thi lớn mà được rèn luyện từ những va vấp rất nhỏ trong cuộc sống hằng ngày. Khi trẻ được trải nghiệm cảm giác không đạt kỳ vọng, được cha mẹ bao dung và hướng dẫn cách vượt qua nỗi thất vọng thay vì bị phán xét, các em sẽ dần hình thành sự kiên cường và khả năng thích ứng.

PGS Nam cho rằng nhiều bậc phụ huynh mong muốn con trưởng thành trong áp lực nhưng lại vô tình tước đi cơ hội được trải nghiệm khó khăn của con. Trong khi đó, chính những thất bại nhỏ mới là "bài tập thực hành" giúp trẻ học cách đứng dậy sau vấp ngã. "Trước những ngưỡng cửa quan trọng của cuộc đời, nếu không đạt được điều mình mong muốn, các em cần nhìn thấy vẫn còn phương án B, phương án C. Cuộc đời không chỉ có duy nhất một con đường", PGS.TS Trần Thành Nam nhấn mạnh.

Ông cũng cho rằng, khi biết chấp nhận thất bại như một phần của quá trình trưởng thành, học sinh sẽ không còn nhìn một kỳ thi như điểm kết thúc, mà là một trải nghiệm để tiếp tục học hỏi và tiến về phía trước.

Có thể bạn quan tâm

Kể chuyện Bác Hồ trên sân khấu đại học tại Thủ đôNgày 24-6 diễn ra chương trình nghệ thuật “Bác Hồ - hai tiếng thiêng liêng” tại Trường Đại học Thăng Long (Hà Nội).

Lần đầu tiên Việt Nam có 17 trường đại học tác động bền vững nhất thế giớiNgày 24-6, Tạp chí uy tín Times Higher Education (THE-Vương quốc Anh) đã công bố kết quả của Bảng đánh giá tác động bền vững năm 2026, trong đó lần đầu tiên Việt Nam có 17 trường đại học.

Gần 4.900 chỉ tiêu thăng hạng tỉnh Nghệ An: Cân đối cơ cấu đội ngũ, đảm bảo quyền lợi giáo viênGD&TĐ - UBND tỉnh Nghệ An thống nhất gần 4.900 chỉ tiêu xét thăng hạng chức danh nghề nghiệp đối với giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục năm 2026.

Sau những ngày buồn bã, được bố mẹ động viên, chia sẻ, con trai chị Bích Vân đã dần ổn định trở lại. Gia đình bắt đầu tìm hiểu các trường tư thục phù hợp để tiếp tục hành trình học tập. "Vợ chồng tôi nói với cháu cánh cửa này đóng lại sẽ có cánh cửa khác mở ra. Không có cánh cửa nào đóng mãi cả", chị cho biết.

Thực tế cho thấy, nhiều học sinh từng hụt nguyện vọng vào lớp 10 công lập vẫn nhanh chóng thích nghi với môi trường mới, tìm thấy cơ hội phát triển và đạt được những kết quả tích cực trong những năm học sau đó.

Kỳ thi vào lớp 10 có thể là một dấu mốc quan trọng, nhưng không phải đích đến cuối cùng của tuổi trẻ. Có lẽ điều các học sinh tuổi 15 cần nhất sau một kỳ thi không phải là những lời trách móc hay sự thất vọng của người lớn, mà là cảm giác các em vẫn được yêu thương, dù kết quả có như mong đợi hay không. Bởi sau tất cả, không một đứa trẻ nào phải bước ra khỏi phòng với đôi mắt sưng húp để nói lời xin lỗi chỉ vì mình đã không đỗ vào một ngôi trường. 

Thu Trang

Nguồn: https://baochinhphu.vn/khong-de-diem-so-tro-thanh-ap-luc-102260624164852735.htm