Ấn tượng đầu tiên khi bước vào chốn cửa đình là hai trụ đá khắc chữ “hạ mã”. Theo lệ xưa, người đi kiệu hay cưỡi ngựa khi qua đình đều phải xuống ngựa đi bộ để tỏ lòng kính cẩn. Cái lệ ấy tưởng như giản dị nhưng cho thấy vị thế quan trọng của đình trong đời sống làng xã. Bởi đình Vòng không chỉ là nơi thờ tự mà từng là trung tâm sinh hoạt của cả cộng đồng. Trải qua bao thăng trầm của thời gian, kiến trúc bề thế theo lối đình làng Bắc Bộ với hồ bán nguyệt tụ thủy và Phương Đình tám mái vẫn được giữ gìn khá nguyên vẹn, tạo nên một không gian u tịch, trang nghiêm.

 Một góc đình Vòng.

Trong không gian điện chính, đình Vòng thờ hai vị Thiên thần là Hùng Lược Đại vương và Cương Lược Đại vương, những vị Thành hoàng được dân làng tôn kính qua nhiều đời. Tương truyền vào thời loạn Mạc, Vua Lê Chiêu Tông từng chạy đến vùng này và dừng chân tại đình Vòng. Dân làng khi ấy đón tiếp, dâng lễ vật tỏ lòng trung kính. Câu chuyện ấy vẫn được nhắc từ đời này sang đời khác như một phần lịch sử của vùng đất Kẻ Mọc.

Không chỉ thờ thần, kính vua, người dân nơi đây còn dành một vị trí trang trọng trong đình để vinh danh 9 bậc khoa bảng của Hạ Đình, từ tiến sĩ, hoàng giáp đến phó bảng, cử nhân, như một cách nhắc nhớ con cháu về truyền thống hiếu học.

Bên cạnh đó, đình còn lưu giữ một số di vật quý giá từ thời Lê Trung Hưng và thời Nguyễn. Trong đó có 8 đạo sắc phong (sớm nhất từ năm 1847 và muộn nhất năm 1924) và quả chuông đồng đúc năm 1882, cùng hệ thống bia đá, tượng đá, kiệu bát cống, chóe sứ...

Từng có giai đoạn chiến tranh và sự khắc nghiệt của thời gian khiến đình Vòng xuống cấp nghiêm trọng. Năm 1992, nhờ sức dân đồng lòng đóng góp, di tích được tu bổ khang trang. Ngày 18-1-1993, đình vinh dự được công nhận là Di tích lịch sử-văn hóa cấp quốc gia, đồng thời đánh dấu sự khôi phục của lễ hội truyền thống sau hơn 40 năm gián đoạn.

Ông Trần Quang Dũng, Phó trưởng Tiểu ban quản lý đình, người đã gắn bó với đình hơn 20 năm, chia sẻ: “Lễ hội đình Vòng được tổ chức chính 3 năm một lần vào các năm Dần, Thân, Tỵ, Hợi với quy mô lớn. Ngày mùng 1 tháng 2 âm lịch là lễ rước bát hương của thần từ nghè về đình. Sau đó là các nghi lễ tế và rước truyền thống kéo dài trong hai ngày chính hội với các đội tế nam, đội dâng hương nữ, các đội trống bản nam nữ, đội sênh tiền, đội rước kiệu, đội gươm hầu...”. 

Cùng với hội tháng 2, đình còn giữ nếp cúng lễ “cơm mới” vào mùng 10 tháng 10 âm lịch. Theo lời ông Dũng, nếp cúng này ngầm nhắc nhớ về một vùng Kẻ Mọc xưa hưng thịnh nghề nông và thạo bề giao thương chốn kinh thành Thăng Long. Từ nỗ lực khôi phục và duy trì nếp cũ của người dân Hạ Đình, đến năm 2025, lễ hội đình Vòng chính thức được ghi danh vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Thời gian có thể làm đổi thay diện mạo của làng xưa phố cũ, nhưng trong không gian trầm mặc của đình Vòng, những lớp ký ức văn hóa vẫn lặng lẽ được gìn giữ. Ngôi đình cổ bên dòng Tô Lịch vì thế không chỉ là một di tích của lịch sử mà còn là nơi nhắc nhớ về cội nguồn và bản sắc của vùng đất Kẻ Mọc giữa lòng Hà Nội hôm nay.

Nguồn: https://www.qdnd.vn/van-hoa/doi-song/khong-gian-van-hoa-lang-co-ke-moc-1033456