«បង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមក» ឬ «ផ្តល់ដំបូន្មានគ្នាទៅវិញទៅមក»?

ព្រះមហាក្សត្រវៀតណាមបានសុំឱ្យអ្នកលេងបំពេញប្រយោគ៖ «បងប្អូនក្នុងគ្រួសារ ... ... បង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមក»។ អ្នកលេងបានឆ្លើយថា «បិទទ្វារ» ហើយចម្លើយរបស់ព្រះមហាក្សត្រវៀតណាមក៏ជា «បិទទ្វារ» ដែរ (បងប្អូនក្នុងគ្រួសារបិទទ្វារដើម្បីបង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមក)។

នៅទីនេះ បញ្ហាមួយកើតឡើងដែលមិនទាក់ទងនឹងចម្លើយ ប៉ុន្តែទាក់ទងនឹងបរិបទ៖ «បង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមកនៅពីក្រោយទ្វារបិទជិត» ឬ «ប្រាប់គ្នាទៅវិញទៅមកនៅពីក្រោយទ្វារបិទជិត»?

ដោយពិចារណាទាំងភាសា និងវប្បធម៌ ទំនៀមទម្លាប់ និងប្រពៃណី វិធីសាស្រ្តត្រឹមត្រូវ និងល្អបំផុតគឺ «រក្សារឿងต่างๆ ឲ្យនៅជាឯកជន»។

១. «ចូរ​រក្សា​វា​ទុក​សម្រាប់​ខ្លួន​ឯង​នៅ​ពី​ក្រោយ​ទ្វារ​ដែល​បិទ​ជិត»។

សុភាសិត "បងប្អូនប្រុសស្រីក្នុងគ្រួសារគួរតែដោះស្រាយរឿងต่างๆ នៅពីក្រោយទ្វារបិទជិត" គឺជាវ៉ារ្យ៉ង់ (កំណែជាក់លាក់ជាង) នៃ "បិទទ្វារដើម្បីដោះស្រាយរឿងต่างๆ" (ប្រធានបទត្រូវបានលុបចោលតាមរបៀបបើកចំហ និងទូទៅជាង)។

«ប្រាប់គ្នាទៅវិញទៅមក» គឺជាវិធីនិយាយមួយដែលបង្ហាញពីដំបូន្មាន ការរំលឹក និងការណែនាំតាមរបៀបទន់ភ្លន់ ដោយមិនមានអារម្មណ៍ឧត្តមភាព ឬអន់ជាងអ្នកដទៃឡើយ។

ស្វាមីភរិយាត្រូវបានចងភ្ជាប់ជាមួយគ្នានៅក្នុងជីវិតនេះ / ក្នុងគ្រាអត់ឃ្លាន និងពោរពេញ យើងនឹងផ្តល់ដំបូន្មានដល់គ្នាទៅវិញទៅមក (កំណាព្យប្រជាប្រិយ)។ ប្រសិនបើយើងស្រឡាញ់គ្នាទៅវិញទៅមក យើងនឹងប្រាប់គ្នាទៅវិញទៅមក / ខ្ញុំផ្ញើសារមួយ អ្នកប្រើសារមួយទៀត... (កំណាព្យប្រជាប្រិយ)។ យើងប្រាប់គ្នាទៅវិញទៅមកឱ្យច្រូតស្រូវឱ្យបានលឿន / យកវាមកផ្ទះ តម្រៀប និងបោកបក់ ហើយពិភាក្សាអំពីគ្រាប់ធញ្ញជាតិលើស (កំណាព្យប្រជាប្រិយ)។

«រក្សាវាទុកសម្រាប់ខ្លួនឯងនៅពីក្រោយទ្វារបិទជិត» ណែនាំឲ្យដោះស្រាយបញ្ហាដោយសម្ងាត់ និងឯកជន (ទ្វារបិទជិត) ដោយប្រើមធ្យោបាយទន់ភ្លន់ ស្ថាបនា និងស្មើភាពគ្នា (និយាយគ្នា) ជំនួសឱ្យការនិយាយជាសាធារណៈ និងឮៗ។ នេះគឺជាគោលគំនិតទម្លាប់របស់វៀតណាមអំពីអាកប្បកិរិយា៖ «បង្ហាញចំណុចល្អ លាក់បាំងចំណុចអាក្រក់» ជៀសវាង «ការបង្ហាញចំណុចខ្វះខាតរបស់ខ្លួនដល់អ្នកដទៃ» និង «ភាពអាម៉ាស់របស់ស្វាមីគឺជាភាពអាម៉ាស់របស់ភរិយា»។

២. «បង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមកនៅពីក្រោយទ្វារបិទជិត»

ការជំនួសពាក្យ «ផ្តល់ដំបូន្មាន» ដោយពាក្យ «បង្រៀន» ផ្តល់ឱ្យសុភាសិតនូវភាពខុសប្លែកគ្នា៖ ពីសមភាពទៅឋានានុក្រម ពីការផ្លាស់ប្តូរទៅការណែនាំ។ ដោយសារតែពាក្យ «បង្រៀន» មានន័យថាកែតម្រូវ ធ្វើឱ្យនរណាម្នាក់យល់ត្រូវពីខុស វាជាធម្មតាត្រូវបានប្រើក្នុងទំនាក់ទំនងថ្នាក់លើ-ថ្នាក់ក្រោម។ ខណៈពេលដែលទំនាក់ទំនងនៃពាក្យ «ផ្តល់ដំបូន្មាន» និង «គ្នាទៅវិញទៅមក» គឺសមហេតុផល និងធម្មជាតិឥតខ្ចោះ ពាក្យ «បង្រៀន» និង «គ្នាទៅវិញទៅមក» មានភាពផ្ទុយគ្នាខាងន័យវិទ្យា។ ដំបូន្មានគឺផ្ទុយពីផល។ ប្រសិនបើភាគីទាំងពីររឹងរូសទទូចថាពួកគេត្រឹមត្រូវ ហើយភាគីម្ខាងព្យាយាម «បង្រៀន» ម្ខាងទៀត ជម្លោះមិនត្រឹមតែនៅតែមិនអាចដោះស្រាយបានប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងអាចកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើង ដែលអាចប្រែក្លាយ «ការបង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមកនៅពីក្រោយទ្វារបិទជិត» ទៅជា «ការវាយគ្នាទៅវិញទៅមកនៅពីក្រោយទ្វារបិទជិត»!

ដូច្នេះហេតុអ្វីបានជាត្រូវការ «ការបង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមកដោយសម្ងាត់»?

៣. «បង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមក» - ស្របគ្នា និង ផ្ទុយគ្នា

តាមពិតទៅ ឃ្លាថា "បងប្អូនបង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមកនៅពីក្រោយទ្វារបិទជិត" មិនត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយព្រះមហាក្សត្រនៃភាសាវៀតណាមផ្ទាល់ទេ។

ទីមួយ សុភាសិត «បង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមកដោយសម្ងាត់» ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងសុភាសិត សុភាសិតបុរាណ និងសុភាសិតគ្រួសារ (Paulus Cua Huynh Tinh, Saigon 1897)។ ដូច្នេះ តើកំហុសអាចមានប្រភពមកពី Paulus Cua Huynh Tinh ដែរឬទេ?

ចម្លើយគឺទេ។

តាមពិតទៅ ក្រៅពីអត្ថន័យនិមិត្តរូបនៃការផ្តល់ព័ត៌មាន ឬការប្រាប់ ពាក្យ "bảo" ក៏អាចយល់ថាជាការបង្រៀន ឬការប្រឹក្សាផងដែរ ឧទាហរណ៍៖ "ខ្ញុំបានប្រាប់កូនខ្ញុំ ប៉ុន្តែគាត់មិនបានស្តាប់ / គាត់បានស្តាប់បុរសចំណាស់ ហើយគ្រួសាររបស់គាត់ត្រូវបានបំផ្លាញ" (កំណាព្យប្រជាប្រិយ)។ ដូច្នេះ "khó bảo" (ពិបាកបង្រៀន) ត្រូវបានកំណត់ថា "ពិបាកបង្រៀន" នៅក្នុងវចនានុក្រមវៀតណាមសម័យទំនើបជាច្រើន។

ផ្ទុយទៅវិញ កាលពីអតីតកាល ពាក្យថា "បង្រៀន" ក្រៅពីមានន័យថា ណែនាំ ឬអប់រំ ក៏ត្រូវបានគេយល់ថាជាការប្រាប់ ឬជូនដំណឹងផងដែរ។ នៅក្នុង *រឿងនិទានរបស់គៀវ* ង្វៀនឌូ បានសរសេរថា “ដោយបានមកឡាំគៀវដើម្បីទិញត្បូងថ្ម សូមប្រាប់ខ្ញុំផងថា តើអំណោយភ្ជាប់ពាក្យគួរមានតម្លៃប៉ុន្មាន?”; “កៅអីសេដាន់កំពុងត្រូវបានជំរុញភ្លាមៗ ព្រះមហាក្សត្របានណែនាំយើងឱ្យយកកៅអីសេដាន់អាពាហ៍ពិពាហ៍ទៅកន្លែងមួយ…” យោងតាមនេះ ប្រយោគ៖ “សូមប្រាប់ខ្ញុំផងថា តើអំណោយភ្ជាប់ពាក្យគួរមានតម្លៃប៉ុន្មាន?” ត្រូវបានយល់ថាជា៖ “សូមប្រាប់ខ្ញុំផងថា តើអំណោយភ្ជាប់ពាក្យគួរមានតម្លៃប៉ុន្មាន”។ ហើយប្រយោគ៖ “ព្រះមហាក្សត្របានណែនាំយើងឱ្យយកកៅអីសេដាន់អាពាហ៍ពិពាហ៍ទៅកន្លែងមួយ” ត្រូវបានយល់ថាជា៖ “ព្រះមហាក្សត្របានណែនាំយើងឱ្យយកកៅអីសេដាន់អាពាហ៍ពិពាហ៍ទៅកន្លែងមួយ…”

នៅក្នុងបទចម្រៀងប្រជាប្រិយ ឃ្លានេះចែងថា "អូនសម្លាញ់អើយ ខ្ញុំបានធ្វើខុសហើយ / សូមបិទទ្វារ ហើយបង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមកដោយស្ងាត់ៗ" ដែល "បង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមកដោយស្ងាត់ៗ" មានន័យថា និយាយគ្នាទៅវិញទៅមកដោយសម្ងាត់ "ដោះស្រាយវាដោយផ្ទៃក្នុង" (ដើម្បីជៀសវាងការធ្វើឱ្យប្រពន្ធខ្មាស់អៀន និងធ្វើឱ្យប្តីខ្មាស់អៀន) មិនមែនមានន័យថាភាគីទាំងពីរ "បង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមក" ដោយការឈ្លោះប្រកែកគ្នាយ៉ាងក្តៅគគុកនោះទេ។

ចំពោះ​សុភាសិត​ដែល​ថា «បិទទ្វារ​ដើម្បី​បង្រៀន​គ្នា​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក» ដែល​លោក Paulus Cua Huynh Tinh បាន​ពន្យល់​នោះ វា​មាន​ន័យ​ថា «ទាក់ទង​នឹង​ការ​ត្រឹមត្រូវ និង​ខុស (ឧ. «ត្រឹមត្រូវ និង​ខុស» = ល្អ និង​អាក្រក់ ត្រូវ និង​មិន​ត្រឹមត្រូវ - HTC) ក្នុង​គ្រួសារ តាម​ប្រាជ្ញា មនុស្ស​ម្នាក់​គួរ​បង្រៀន​ជា​ឯកជន មិន​ឲ្យ​អ្នក​ខាងក្រៅ​ដឹង​ឡើយ»។ «បង្រៀន​ជា​ឯកជន» នៅ​ទីនេះ​ក៏​ត្រូវ​បាន​យល់​ថា​ជា​ការ​និយាយ​ជា​ឯកជន​ជាមួយ​គ្នា ដោយ​មិន​ឲ្យ​អ្នក​ខាងក្រៅ​ដឹង​ដែរ។

***

ខាងលើ យើងបានបង្ហាញថា "bảo/dạy" អាចមានន័យថាទាំងជូនដំណឹង និងបង្រៀន ឬណែនាំ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ពាក្យទាំងពីរនេះមិនតែងតែមានន័យដូចគ្នាទេ ហើយមិនអាចប្រើជំនួសគ្នាបានគ្រប់ករណីទាំងអស់។

នៅក្នុងឃ្លាថា "ក្មេង​ដែល​មិន​ស្តាប់បង្គាប់" ពាក្យ "បង្រៀន" មានន័យថា ណែនាំ ឬណែនាំ មិនមែន​ប្រាប់ ឬពន្យល់នោះទេ។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅក្នុងឃ្លាថា "បិទទ្វារដើម្បីបង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមក" ពាក្យ "បង្រៀន" មានន័យថា ប្រាប់ ឬពន្យល់ មិនមែន​ណែនាំ ឬណែនាំ​នោះទេ។

ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ខណៈពេលដែលពាក្យ "bảo" ក្នុងន័យនៃការបង្រៀន ឬការណែនាំនៅតែត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាទូទៅនៅសព្វថ្ងៃនេះ ពាក្យ "dạy" ក្នុងន័យនៃការប្រាប់ ឬជូនដំណឹងស្ទើរតែក្លាយជាអត្ថន័យបុរាណ។ ដូច្នេះ ខណៈពេលដែលឃ្លា "បិទទ្វារ ហើយបង្រៀនគ្នាទៅវិញទៅមក" គឺអវត្តមានទាំងស្រុង ពាក្យ "បិទទ្វារ ហើយប្រាប់គ្នាទៅវិញទៅមក" ត្រូវបានកត់ត្រាទុកនៅក្នុងវចនានុក្រមវៀតណាមល្បីៗភាគច្រើនដែលកំពុងប្រើប្រាស់នាពេលបច្ចុប្បន្ន។

ដូច្នេះ ការផ្តល់អាទិភាពដល់បំរែបំរួលប្រវត្តិសាស្ត្រដែលមិនសូវប្រើញឹកញាប់ និងការមិនអើពើនឹងសុភាសិតសហសម័យ (ស្តង់ដារ ដែលប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ) នៅក្នុងកម្មវិធីស្វែងយល់ពីភាសាវៀតណាមសម្រាប់សាធារណជនទូទៅសម័យទំនើប អាចនាំឱ្យទស្សនិកជន ជាពិសេសយុវជនជំនាន់ក្រោយ យល់ច្រឡំអំពីបទដ្ឋានអាកប្បកិរិយា និងចំណុចខុសគ្នានៃអារម្មណ៍នៃសុភាសិតដើមបានយ៉ាងងាយស្រួល។

ហ័ង ទួន កុង (អ្នករួមចំណែក)

ប្រភព៖ https://baothanhhoa.vn/day-nhau-hay-bao-nhau-282969.htm