"ហេតុអ្វីមិនប្តូរឈ្មោះភូមិចាស់ទៅជា បូដេ ណាងអាន វិញ? នោះនឹងជៀសវាងការភាន់ច្រឡំ និងភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងជាមួយប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ចាស់បានកាន់តែប្រសើរ"។ ក្មួយប្រុសបានឆ្លើយថា "មែនហើយ នោះជាការពិត ប៉ុន្តែវាបានកើតឡើងរួចហើយ។ ការផ្លាស់ប្តូរវាឥឡូវនេះនឹងមានបញ្ហាច្រើន ព្រោះវាភ្ជាប់ទៅនឹងឯកសារផ្ទាល់ខ្លួន និងឯកសារអង្គការជាច្រើន!"
ជាច្រើនទសវត្សរ៍បានកន្លងផុតទៅ ហើយឥឡូវនេះមានផែនការមួយដើម្បីបញ្ចូលគ្នានូវភូមិ និងតំបន់លំនៅដ្ឋាន។ នៅនិទាឃរដូវនេះ មានពិធីបុណ្យនិទាឃរដូវ និងពិធីរំលឹកខួបលើកទី 555 នៃយុទ្ធនាការរបស់បុព្វបុរសស្ថាបនិក ឡេ ក្វាង ដាយ ជាមួយស្តេច ឡេ ថាញ់ តុង ក្នុងឆ្នាំ 1471 បន្ទាប់ពីនោះគាត់បានស្នាក់នៅដើម្បីជួយប្រជាជនអភិវឌ្ឍភូមិណាងអាន (ឥឡូវជាផ្នែកមួយនៃឃុំឡុងភុង ខេត្ត ក្វាងង៉ាយ )។ អង្គុយក្បែរមន្ត្រីគណៈកម្មាធិការរណសិរ្សឃុំឡុងភុង ខណៈពេលកំពុងពិភាក្សាអំពីការរួមបញ្ចូលគ្នានៃភូមិនាពេលខាងមុខ ខ្ញុំបានសួរថាភូមិថ្មីនឹងត្រូវបានគេហៅថាអ្វី។ គាត់បានឆ្លើយថា "ជាទូទៅ យើងនឹងត្រលប់ទៅឈ្មោះប្រពៃណីវិញ។ ឧទាហរណ៍ នៅទីនេះ យើងនឹងត្រលប់ទៅភូមិណាងអានវិញ"។ អ្នកភូមិជាច្រើននៅក្បែរនោះបានយល់ស្របថា "នោះជាគំនិតល្អ!"
អតីតឃុំឌឹកញូវ នៃស្រុកម៉ូឌឹក (ឥឡូវជាផ្នែកមួយនៃឃុំឡុងហ្វុង) ដើមឡើយមានភូមិពីរគឺ បូដេ និងណាងអាន។ ឈ្មោះទាំងនេះមានអស់ជាច្រើនសតវត្សមកហើយ ហើយជាធម្មតា ពួកវាត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែប។ ឧទាហរណ៍ ភូមិបូដេ មានវត្តបាង៉ន ដែលជាមនុស្សដំបូងគេដែលបាននាំយករទេះទឹកមកក្វាងង៉ាយ និងវត្តមួយដែលឧទ្ទិសដល់ឧត្តមសេនីយ៍ឡេវ៉ាន់ឌឿយ។ ក្នុងសម័យខុងជឺ បូដេមានមនុស្សបីនាក់ដែលបានប្រឡងជាប់អធិរាជគឺ ត្រឹនឃ្វីភុង (១៩០០) ត្រឹនផាន (អ្នកទទួលបានពិន្ទុខ្ពស់បំផុតក្នុងការប្រឡងខេត្តក្នុងឆ្នាំ ១៩១២) និងឡេវ៉ាន់ឌួយ (១៩១៨)។
ភូមិណាងអាន ដែលពីមុនជាទីស្នាក់ការស្រុករបស់ម៉ូឌឹក ត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងឈ្មោះ និងវត្ថុបុរាណរបស់ឡេក្វាងដាយ (វត្ថុបុរាណកម្រិតខេត្ត)។ វាគឺជាភូមិមួយក្នុងចំណោមភូមិនានាក្នុងខេត្តក្វាងង៉ាយ ដែលមានចំនួនបេក្ខជនជោគជ័យច្រើនជាងគេក្នុងការប្រឡងខុងជឺ ដោយមាននិស្សិតបញ្ចប់ការសិក្សាចំនួនប្រាំនាក់គឺ៖ ង្វៀនត្រុងដុង (១៨៤៣), ង្វៀនត្រុងបៀន (១៨៥៨), ឡេឌិចកាត (១៨៦៨), ត្រឹនវ៉ាន់ថេ (១៨៧០), និងត្រឹនវ៉ាន់ត្រាច (១៨១២)។ វត្ថុបុរាណជាច្រើនដែលទាក់ទងនឹងឈ្មោះទាំងនេះអាចរកបាននៅបូដេ និងណាងអាន។
អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍មកហើយ ភូមិបូដុង និងណាងអាន ត្រូវបានប្តូរឈ្មោះទៅជាភូមិទី១ ភូមិទី២ ជាដើម។ ជាធម្មតា នៅពេលដែលមនុស្សនិយាយអំពីទិដ្ឋភាពប្រពៃណីទាំងនេះ ពួកគេជួបប្រទះការលំបាកក្នុងការតាមដានពួកវាឡើងវិញ។ ដើម្បីស្វែងរកអ្វីដែលទាក់ទងនឹងប្រវត្តិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ មនុស្សម្នាក់ត្រូវចាប់ផ្តើមពីភូមិទី១ ភូមិទី២ ជាដើម ដើម្បីមើលថាតើភូមិទាំងនោះមានអ្វីខ្លះកាលពីអតីតកាល។ ឥឡូវនេះ ជាមួយនឹងការរួមបញ្ចូលគ្នានៃភូមិថ្មីៗ មនុស្សគ្រប់គ្នាយល់ព្រមស្ដារឈ្មោះភូមិចាស់ឡើងវិញ ដែលជាការស្វាគមន៍យ៉ាងពិតប្រាកដ។ ជាពិសេស ភូមិទី១ និងទី២ ត្រូវបានបញ្ចូលគ្នាទៅជាភូមិបូដុង ហើយភូមិទី៦ ទី៧ និងទី៨ ត្រូវបានប្តូរទៅជាភូមិណាងអានវិញ។
វាមិនមែនគ្រាន់តែជាករណីនៅក្នុងឃុំឡុងហ្វុងនោះទេ ឈ្មោះភូមិជាច្រើននៅក្នុងឃុំម៉ូកៃដែលនៅជិតខាងក៏ត្រូវបានស្ដារឡើងវិញនូវឈ្មោះដើមរបស់ពួកគេផងដែរ ដូចជាភឿកឡាយ វ៉ាន់បាន និងគៀនឃឿង។ នៅក្នុងឃុំម៉ូឌឹក ក៏ដូចគ្នានេះដែរចំពោះភូមិដូចជាវ៉ាន់ភឿក និងដុងកាត។ ទាំងនេះគ្រាន់តែជាឧទាហរណ៍មួយចំនួនពីឃុំនានានៅក្នុងស្រុកម៉ូឌឹកចាស់។ ឃុំជាច្រើនទៀតនៅក្នុងខេត្តក្វាងង៉ាយក៏ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពដូចគ្នា។ ខ្ញុំជឿថាប្រសិនបើឈ្មោះភូមិចាស់ត្រូវបានស្ដារឡើងវិញ ប្រជាជនគ្រប់ទីកន្លែងនឹងមានសុភមង្គលដូចពួកគេនៅទីនេះដែរ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ការស្ដារឈ្មោះភូមិប្រពៃណីឡើងវិញមិនតែងតែអាចធ្វើទៅបានទេ មិនដូចនៅបូដេ និងណាងអានទេ។ មូលហេតុគឺថា ក្នុងករណីជាច្រើន ភូមិបច្ចុប្បន្នមិនស៊ីគ្នានឹងភូមិចាស់តាមភូមិសាស្ត្រទេ។ ពេលខ្លះវាមានភូមិចាស់ៗជាច្រើន ដែលរក្សាឈ្មោះចាស់ៗជាច្រើនដោយធម្មជាតិ ដែលបង្កើតការភាន់ច្រឡំ។ សូម្បីតែនៅក្នុងឃុំឌឹកញួនចាស់ (ឥឡូវជាឃុំឡុងភុង) ក៏ដោយ ភូមិឡាក់ផូចាស់គឺគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ នេះគឺជាកន្លែងកំណើតរបស់ង្វៀនបាងី (១៨៣២) ដែលជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃរាជវង្សង្វៀន ដែលអាហារូបករណ៍របស់គាត់ទទួលបានការគោរពពីអ្នកស្នេហាជាតិ ហ៊ុយញធុកខាង។ កូនប្រុសរបស់គាត់ ង្វៀនបាឡន គឺជាអ្នកស្នេហាជាតិដ៏ល្បីល្បាញម្នាក់នៅក្នុងចលនាកឹនវឿង និងយុយតាន់នៅក្វាងងៃ។
ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍ខែសីហា ឆ្នាំ 1945 ភូមិឡាក់ផូបានបញ្ចូលគ្នាជាមួយភូមិណាងអាន ដោយសារតែតំបន់ឡាក់ផូមានទំហំតូចពេកមិនអាចបង្កើតភូមិដាច់ដោយឡែកមួយបាន។ ដូច្នេះ ដើម្បីតាមដានត្រឡប់ទៅឡាក់ផូវិញ មនុស្សម្នាក់ត្រូវតែសំដៅទៅលើណាងអាន។ គ្មានវិធីផ្សេងទៀតទេ។ អាស្រ័យលើកាលៈទេសៈជាក់លាក់នៃតំបន់នីមួយៗ មនុស្សជ្រើសរើសឈ្មោះដែលហាក់ដូចជាសមស្របបំផុតសម្រាប់តំបន់របស់ពួកគេ ដោយមានការយល់ព្រមពីប្រជាជន។ នេះក៏ជៀសមិនរួចដែរ។ មិនអាចមានកន្លែងសម្រាប់ភាពល្អឥតខ្ចោះនៅទីនេះទេ។
ការស្ដារឈ្មោះដើមរបស់ភូមិឡើងវិញ គឺជាប្រភពនៃសេចក្តីរីករាយសម្រាប់ប្រជាជនក្នុងតំបន់ ក៏ដូចជាសម្រាប់យើងទាំងអស់គ្នា។
ប្រភព៖ https://baovanhoa.vn/doi-song/mung-duoc-tra-lai-ten-lang-239648.html










