Kỳ 2: Phát triển du lịch gắn với giữ gìn bản sắc địa phương

(Còn tiếp)

Một trong những thế mạnh của công nghiệp văn hóa ở Vĩnh Long là du lịch. Theo đó, du lịch bền vững đang là mục tiêu hướng tới không chỉ góp phần phát triển kinh tế mà còn bảo tồn thiên nhiên, văn hóa và đảm bảo sự phát triển lâu dài cho thế hệ tương lai.

Tỉnh có hệ thống sinh thái cây trong phố thị độc đáo ở ĐBSCL. Trong ảnh: Du khách ở Ao Bà Om.

Phản tư để làm du lịch khác hơn

Anh Võ Văn Phong- Công ty TNHH MTV Truyền thông và Du lịch C2T (phường Phú Tân) bày tỏ trăn trở rằng chúng ta quen với tư duy: muốn tăng trưởng thì phải tăng khách. Nhưng càng làm, anh Phong càng tự hỏi nếu không tăng khách, liệu có cách nào để tăng giá trị không? Anh tự đưa ra một câu trả lời khó thực hiện, đó là thay vì mỗi khách chỉ đến một lần, hãy nghĩ đến việc khách quay lại hai hoặc ba lần, và thậm chí mang thêm người khác đến. Khi đó, doanh thu vẫn có thể tăng lên nhưng áp lực lên tài nguyên cũng giảm đi. Mỗi đồng doanh thu tạo ra sẽ tiêu hao ít tài nguyên hơn. Với anh, đó mới là bền vững thật sự.

Công ty TNHH MTV Truyền thông và Du lịch C2T Bến Tre là doanh nghiệp du lịch duy nhất trong vùng ĐBSCL đạt giải thưởng quốc tế Kotler Awards 2024 trong lĩnh vực tiếp thị Marketing với Net Zero Tours Ben Tre. Anh Võ Văn Phong luôn nhắc đi nhắc lại và xem quan điểm “làm du lịch với sự phản tư” như kim chỉ nam trong suốt hành trình theo đuổi ngành du lịch.

Anh Phong kể: “Chúng tôi có một cuốn sổ tay để phát cho du khách. Trong sổ tay không chỉ lưu ý về giảm thiểu phát thải ra môi trường, hạn chế sử dụng đồ nhựa mà trong cuốn sổ tay còn có những bộ câu hỏi dành cho du khách. Không chỉ tổ chức tour mà đo xem sau chuyến đi, khách có… thay đổi không. Họ có hiểu hơn về đất, nước, con người? Họ có quay lại không? Đó là: “Đi du lịch có trách nhiệm- có đo lường- có chuyển hóa”.

Anh khẳng định: “Du lịch miền Tây chỉ cần thật hơn- sâu hơn- khác hơn. Và khi đó, khách không chỉ đến một lần mà sẽ quay lại… vì họ thấy mình ở đó”.

Theo anh, sự trải nghiệm từ 5 giác quan: tai nghe, mắt thấy, mũi ngửi… như ăn một con cá trên dòng Cổ Chiên, tép rang dừa, cá kho… “menu” của dòng sông- một câu chuyện không chỉ là món ăn. Có những buổi chiều ở Mekong, khi ánh nắng chạm nhẹ lên mặt nước, du khách sẽ thấy một mâm cơm rất quen: nồi cá kho, dĩa rau luộc, vài trái cây chín vàng. Nhìn qua thì đơn giản. Nhưng nếu lắng nghe kỹ hơn, đó giống như một “menu” mà chính dòng sông đã viết.

Món đầu tiên là cá kho- nhắc về mùa nước ròng, về cách người dân học cách sống cùng con nước thay vì chống lại nó. Cá được kho đậm để đi xa trong những ngày làm đồng dài. Một món ăn nhỏ, nhưng chứa cả triết lý thích nghi.

Kế đến là dĩa rau luộc, rau theo mùa, không cần cầu kỳ. Khi nhúng rau vào nước cá kho, bạn sẽ thấy vị mặn và vị rau tươi hòa vào nhau, giống như cách cộng đồng nơi đây sống- không ai đứng riêng, cùng nhau thì rất tròn đầy.

Và rồi là trái chuối cuối bữa- mọc bên bờ mương, lớn lên cùng mưa nắng, trở thành biểu tượng của một cuộc sống không vội vàng nhưng luôn bền bỉ.

Nhìn sâu hơn, sẽ thấy cả một hệ thống thực phẩm đang vận hành: đất nuôi cây, dòng sông nuôi cá, con người nuôi dưỡng nhau bằng sự hiểu biết về thiên nhiên. Có lẽ vì thế mà ở Mekong, du lịch xanh không bắt đầu từ những khái niệm lớn lao.

Nó bắt đầu từ một chiếc bàn gỗ nhỏ, nơi du khách ngồi xuống và nhận ra rằng mỗi món ăn đều là một câu chuyện về cách vùng đất này tồn tại. Và khi rời đi, thứ còn lại không chỉ là ký ức về vị ngon, mà là cảm giác nơi mỗi lựa chọn trên bàn ăn đều là một lời nhắc về sự cân bằng giữa con người và thiên nhiên.

Theo anh Võ Văn Phong, du lịch Vĩnh Long gắn với du lịch làng nghề, cộng đồng và nó là mô típ du lịch chuyển hóa để cho du khách không chỉ ngắm dòng sông trải nghiệm mà họ thấy được ký ức, văn hóa của tiền nhân, thấy những thay đổi về nhận thức để cùng chúng ta bảo vệ dòng sông.

Để khai thác tiềm năng du lịch sông nước một cách bền vững, anh Phong đề xuất mô hình “Dòng sông kể chuyện”. Thiết kế câu chuyện về văn hóa sông nước với 5 yếu tố: làng nghề ven sông, tín ngưỡng ven sông, cuộc sống ven sông, ẩm thực ven sông, tri thức bản địa ven sông.

Từ nhận thức tới hành động

TS Dương Đức Minh- Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Phát triển Kinh tế và Du lịch TP Hồ Chí Minh, cho biết: Từ năm 2019, các địa phương bắt đầu quan tâm về du lịch xanh, như tỉnh Trà Vinh có mô hình du lịch thuận thiên ở Cồn Chim. Hệ sinh thái của Vĩnh Long là hệ thống sông nước. Sông cũng có chức năng điều hòa khí hậu.

“Chúng tôi gọi đó là “không gian hồi sinh”, du khách hòa nhập vào dòng không khí trong lành sẽ có một sự cân bằng nhất định về mặt thể lực và trí lực. Vậy thì chúng ta cần lồng ghép các câu chuyện kể để du khách hiểu về du lịch xanh và du lịch Net Zero một cách đơn giản nhưng tối ưu và hiệu quả”- TS Dương Đức Minh nói.

TS Dương Đức Minh nhận định, trong bối cảnh hiện nay, với cam kết phấn đấu đưa Việt Nam đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050, Vĩnh Long có thể là một trong những mô hình du lịch kiểu mẫu của ĐBSCL cần nhân rộng ra khu vực Nam Bộ trong bối cảnh mới.

Ông Triệu Văn Tuấn- Giám đốc Công ty TNHH Du lịch Hàm Long (phường Bến Tre) cho biết, qua 30 năm làm hướng dẫn viên, ông luôn đề cao trải nghiệm của du khách để hiểu hơn về một vùng đất. Du khách bắt con cá thòi lòi, xắn quần lội xuống cấy lúa, đốt đuốc ra đình nghe hát bội… Du khách tìm hiểu sản vật như trái bần thì phải đưa được nhiều khía cạnh mà kể chuyện: điển tích cây bần với vua Nguyễn Ánh ra sao, đối với người dân thế nào…, gìn giữ đất đai “Cây bần đi trước, cây dừa nước đi sau”...

Ngày 20/4/2026, UBND tỉnh đã chính thức ban hành “Bộ tiêu chí du lịch xanh” dành cho các doanh nghiệp, khu điểm du lịch và cơ sở lưu trú. Đây là bước tiến quan trọng của địa phương trong việc hướng tới du lịch bền vững, gắn bảo vệ môi trường với gìn giữ văn hóa bản địa.

Vĩnh Long kỳ vọng mỗi du khách sẽ trở thành một “đại sứ” cùng chung tay thực hành lối sống xanh và du lịch có trách nhiệm, cùng tạo dựng hình ảnh du lịch thân thiện, văn minh và bền vững.

Theo công bố của Cơ quan theo dõi chất lượng không khí toàn cầu IQAir (Thụy Sĩ) năm 2024, TP Trà Vinh (nay là phường Trà Vinh, phường Nguyệt Hóa, phường Hòa Thuận và phường Long Đức, tỉnh Vĩnh Long) dẫn đầu bảng xếp hạng thành phố có chất lượng không khí trong lành nhất tại Đông Nam Á.

Bài, ảnh: PHƯƠNG THƯ
 

 

 

 

Nguồn: https://baovinhlong.com.vn/van-hoa-giai-tri/202605/khai-mo-tiem-nang-phat-trien-cong-nghiep-van-hoa-ky-2-phat-trien-du-lich-gan-voi-giu-gin-ban-sac-dia-phuong-3f609a6/