Lịch sử mỹ thuật Trung Hoa

Qua những hình ảnh minh họa 300 tuyệt tác sống động, cùng tên tuổi của 50 nghệ sĩ bậc thầy, cuốn sách mang tới một bức tranh toàn cảnh về di sản nghệ thuật và thẩm mỹ của Trung Hoa qua 5.000 năm lịch sử.

Sau khi nói hết về thanh lục sơn thủy họa, chúng ta sẽ nói đến thủy mặc sơn thủy họa và văn nhân họa. Trong lịch sử hội họa Trung Quốc có một hiện tượng lạ lùng: thi nhân đóng vai trò vô cùng quan trọng. Có thể nói, nếu không có thi nhân thì hội họa Trung Quốc sẽ có một diện mạo khác.

Vương Duy, nhà thơ kiệt xuất thời Đường, đồng thời cũng là một họa sĩ, [nhưng] có lẽ không nhiều người biết đến vai trò sau. Vì ông có những tác phẩm hội họa gì, đại đa số đều không trả lời được. Trên thực tế, ông có địa vị rất cao trong lịch sử hội họa Trung Quốc, là người sáng lập ra thủy mặc sơn thủy họa, cũng vừa là ông tổ của văn nhân họa.

Vương Duy, tự là Ma Cật, người Kỳ Châu tỉnh Thái Nguyên (nay là huyện Kỳ tỉnh Sơn Tây). Từ tên của ông đã có thể nhận ra ông là một Phật tử sùng đạo. Trong tầng lớp sĩ đại phu Trung Quốc, nhân vật Phật giáo được yêu thích nhất là Duy Ma Cật. Vương Duy đã tách ba chữ trong “Duy Ma Cật”, lấy tên là “Duy”, tự là “Ma Cật”.

Vương Duy đỗ tiến sĩ năm 20 tuổi. Vì ông có tài năng âm nhạc nên được bổ nhiệm làm thái nhạc thừa, một chức quan nhỏ phụ trách âm nhạc trong tế lễ. Sau đó, vì người diễn tuồng tự ý biểu diễn điệu múa sư tử vàng vốn chỉ dành cho hoàng đế mà bị liên lụy, bị giáng chức thành tư thương tham quân ở Tế Châu.

Năm Khai Nguyên thứ 27, Vương Duy về kinh, làm quan trong triều, về sau thăng chức ngũ phẩm Khố bộ lang trung, phụ trách binh khí nghi trượng. Sau lại được chuyển làm Sử bộ lang trung, phụ trách nhân sự quan viên. Mặc dù quan lộ suôn sẻ, nhưng Vương Duy vốn đã học Thiền, thờ ơ với danh lợi, ít ham muốn, không mặn mà với quyền lực, mọi thứ đều thuận theo tự nhiên, gửi tình vào núi sông, sống cuộc đời nửa quan nửa ẩn. Đầu tiên là ẩn cư ở núi Chung Nam, về già ẩn cư tại Võng Xuyên Lam Điền dưới chân núi Chung Nam. Hoặc là “gảy đàn ngâm thơ, thổi sáo hát ca cả ngày”, hoặc là tu Đạo niệm Phật, quay về với bản chất, hòa mình vào thiên nhiên.

Nhưng cuộc sống không phụ thuộc vào ý chí của Vương Duy. Ngay khi ông nhàn nhã tự tại thì xã hội nổi lên phong ba bão táp. Chính là cuộc nổi dậy do An Lộc Sơn phát động khi Vương Duy 54 tuổi, Vương Duy trở thành tù binh của quân nổi dậy.

Sau khi Vương Duy bị bắt, từ trong thâm tâm mà nói, ông nguyện ý làm trung thần, không muốn quy phục quân phản loạn, nhưng ông lại không thể chống lại sự uy hiếp của An Lộc Sơn, không thể lấy cái chết ra để đấu tranh. Ông từng viết câu thơ “Trăm quan thao thức những mong ngày chầu”1, tỏ rõ thái độ chính trị của mình, cũng chính câu thơ này đã cứu mạng ông sau khi Túc Tông dẹp xong loạn.

Có thể bạn quan tâm

Tỷ giá USD hôm nay 25/6: Đồng Đô la Mỹ nối dài đà tăng cả khối ngân hàng và chợ đenGĐXH - PV Gia đình và Xã hội (Báo Sức khỏe và Đời sống) cập nhật tỷ giá ngoại tệ mới nhất hôm nay thứ năm ngày 25/6/2026, chi tiết tỷ giá USD, EURO, Bảng Anh, Yên Nhật... và các ngoại tệ khác.

Choáng ngợp trước bộ sưu tập túi Hermès Birkin đắt đỏ của cầu thủ Erling HaalandKhông chỉ gây ấn tượng trên sân cỏ, Erling Haaland còn khiến giới mộ điệu thời trang bất ngờ khi liên tục xuất hiện cùng những mẫu túi Hermès Birkin hiếm và đắt đỏ, với tổng giá trị được ước tính lên tới hơn 317.000 USD, Page Six đưa tin ngày 24.6.

Hoa hậu Việt Nam Thời đại 2026 khởi động mùa giải mới tại tỉnh Quảng TrịCuộc thi Hoa hậu Việt Nam Thời đại 2026 chính thức khởi động mùa giải mới với chủ đề “Kỷ nguyên sắc đẹp – Di sản tỏa sáng”, mở đầu hành trình tìm kiếm những gương mặt trẻ hội tụ nhan sắc, trí tuệ và bản lĩnh.

Giang Can tuyết ý – Vương Duy, thời Đường. Ảnh: old888

Những năm cuối đời, Vương Duy sống trong cô quạnh và khổ đau. “Sẻ hót thôn vắng, Gà gáy nhà không, Cô đơn lại tới, Thở vắn than dài”2. Có lẽ lúc này chỉ có hội họa mới có thể vơi đi phần nào nỗi u sầu trong lòng ông.

Ông viết: “Già sinh biếng cả ngâm nga, Hôm mai lỉn kỉn cái già theo sau. Họa sư nghiệp trước đeo nhau, Mang danh Từ khách mấy câu ỡm ờ”3.

Các tác phẩm thủy mặc sơn thủy họa của Vương Duy còn lưu truyền đến ngày nay đa phần là bản chép của các thế hệ sau. Có hai bức Giang Can tuyết tễ đồ (Tuyết ngừng rơi ở Giang Can) và Trường Giang tích tuyết đồ (Tuyết phủ kín Trường Giang).

--------------

1. Trích trong bài “Ngưng Bích trì”, bản dịch tham khảo trong Vương Duy thi tuyển, Giản Chi tuyển dịch, Nxb. Văn học, 1995.

Có thể bạn quan tâm

Jungkook (BTS) lập kỷ lục mới, tiếp tục khẳng định vị thế ngôi sao toàn cầuVTV.vn - Ca khúc solo debut đầu tiên Seven của Jungkook (BTS) cán mốc 3 tỷ lượt nghe trên Spotify.

1.255 hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập trong 6 tháng đầu nămTrong 6 tháng đầu năm, các đơn vị tìm kiếm, quy tập được 1.255 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 314 hài cốt trong nước, 173 hài cốt tại Lào, 768 hài cốt tại Campuchia.

Tranh của danh họa Picasso về hòa bình ở Việt Nam được giới thiệu tại PhápBên cạnh hình tượng chim bồ câu, họa sỹ còn khắc họa những người dân đội nón lá đang hân hoan đón hòa bình, tạo nên một trong những hình ảnh nghệ thuật giàu ý nghĩa nhất về Việt Nam giai đoạn đó.

2. Trích trong bài “Thù chư công kiến quá”.

2. Trích trong bài “Ngẫu nhiên tác kỳ 6”, bản dịch tham khảo trong Vương Duy thi tuyển, sđd.

Nguồn: https://znews.vn/bi-kich-doi-nguoi-va-di-san-nghe-thuat-cua-vuong-duy-post1660556.html