ລິງເຊີນສົ່ງເງົາຂອງມັນ

"ແນມເບິ່ງຫໍຄອຍເຄັມດາຢຸງ...", ສະຖານທີ່ທີ່ມີຮວງຈຸ້ຍທີ່ສວຍງາມ. ພາບ: XH

ພູເຂົາສູງສະຫງ່າງາມມັກຈະປາກົດຢູ່ໃນວັນນະກຳ ແລະ ສິລະປະ ເຊັ່ນ "ພູເຂົາທາງວິນຍານ" ຂອງ ກາວ ຊິງຈຽນ; "ພູເຂົາພາບລວງຕາ" ຂອງ ຮວາງຟູ ຢູຊຽງ; "ຢູ່ເທິງຍອດເມກທີ່ລອຍຢູ່" ຂອງ ຟູ ເຕຟາງ; ແລະ "ພູເຂົາບຣອກແບັກ" (ຮູບເງົາອາເມລິກາທີ່ໄດ້ຮັບລາງວັນອອສກາໃນປີ 2006, ກຳກັບໂດຍ ອັງ ລີ)...

ປ່ຽນແຫຼ່ງທີ່ມາເປັນສັງກະສີ

ຈາກເມືອງຈຸງເຟືອກ, ພວກເຮົາໄດ້ຍ່າງຕາມເສັ້ນທາງປູຢາງແຄບໆ, ມີຮົ່ມເງົາດ້ວຍປ່າຕົ້ນກະຖິນຂຽວອຸ່ມທຸ່ມ, ຈາກນັ້ນກໍ່ສືບຕໍ່ໄປຕາມເສັ້ນທາງດິນໄປຫາທ່າເຮືອ. ເຮືອມໍເຕີກຳລັງມຸ່ງໜ້າຂຶ້ນໄປຕາມທາງຂຶ້ນເຮືອໄປຫາຮຽບດຶກ, ແລະທຸກຄົນຕ່າງກໍກະຕືລືລົ້ນ. ແມ່ນ້ຳສີຟ້າໃສໄຫຼຜ່ານເນີນພູ. ໃນໄລຍະໄກ, ຍອດພູກາຕັງໂດດເດັ່ນຂຶ້ນເໜືອທ້ອງຟ້າດ້ວຍສີຄາມທີ່ສະຫງ່າງາມ ແລະ ລຶກລັບ.

ທ້າວ ຫງວຽນແທ່ງລາຍ ອາຍຸປະມານ 70 ປີ ຜູ້ທີ່ເດີນທາງກັບຂ້າພະເຈົ້າ. ລາວໄດ້ເລົ່າວ່າ ຫຼັງຈາກການປົດປ່ອຍທັນທີ, ບໍລິເວນນີ້ແມ່ນຮ້າງເປົ່າ, ເສັ້ນທາງດຽວທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມເສຍຫາຍຢ່າງໜັກ, ມີຮ່ອງປູຢາງ ແລະ ຫຼາຍໆສ່ວນສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນຫີນ. ໃນຖານະທີ່ເປັນພະນັກງານທະນາຄານຢູ່ເມືອງຫຼວງຂອງແຂວງ, ລາວເວົ້າວ່າ ການເກັບເງິນແມ່ນວຽກທີ່ໜັກ, ແຕ່ມັນບໍ່ມີຫຍັງທຽບກັບຄວາມຢ້ານກົວທີ່ຈະເອົາເງິນຈາກບ່ອນນີ້ກັບຄືນໄປຕາມກີ.

ຫຼາຍຄັ້ງທີ່ພວກເຮົາຕ້ອງອາໄສກອງໂຈນທ້ອງຖິ່ນ ຫຼື ເມືອງເພື່ອຂໍຄວາມຊ່ວຍເຫຼືອ, ຫຼື ລໍຖ້າລົດຈາກໜ່ວຍທະຫານມາຮັບພວກເຮົາ… ໄລ ເລົ່າຄືນ, ແລ້ວສືບຕໍ່ວ່າ: “ຕອນຍັງໜຸ່ມ, ຂ້ອຍຮູ້ສຶກເຖິງຄວາມລຳບາກແລ້ວ, ແຕ່ຂ້ອຍຮູ້ສຶກເສຍໃຈນຳຄູສອນຍິງຈາກທົ່ງພຽງທີ່ມາຮອດນີ້. ໃນປ່າດົງດິບ ແລະ ພູຜາທີ່ຫ່າງໄກ, ຝົນຕົກໂສກເສົ້າ, ແດດໂສກເສົ້າ, ແລະ ແຕ່ລະຄົນຄິດຮອດບ້ານຫຼາຍຈົນຕາຂອງເຂົາເຈົ້າໃຄ່ບວມຍ້ອນຮ້ອງໄຫ້.”

ຮອນເຄັມດາຢຸງມີຊື່ສຽງຫຼາຍຈົນມີບັນທຶກນັບບໍ່ຖ້ວນໄດ້ຖືກຂຽນກ່ຽວກັບສະຖານທີ່ແຫ່ງນີ້. ສະຫຼຸບແລ້ວ, ຊື່ດັ່ງກ່າວມີການອອກສຽງເປັນພາສາຫວຽດນາມ, ເຊິ່ງອາດຈະຕັ້ງໂດຍຄົນຫວຽດນາມທີ່ມາຢ້ຽມຢາມພື້ນທີ່ດັ່ງກ່າວ. ຮອນເຄັມເປັນສະຖານທີ່ທີ່ມີໜ້າຜາສອງໜ້າຍື່ນອອກໄປໃນແມ່ນ້ຳ. ວັດຈະນານຸກົມການສະກົດຄຳ ແລະ ຄຳສັບພາສາຫວຽດນາມໂດຍ ເລ ຫງອກຈູ (ສຳນັກພິມແທ່ງເຕິນ, ພິມຄັ້ງທຳອິດໃນປີ 1959) ອະທິບາຍວ່າ: "ເຄັມ" ໝາຍເຖິງຮ່ອມພູແຄບ ຫຼື ຫ້ວຍນ້ຳ, ມີພູຜາຢູ່ທັງສອງຟາກ.

ສ່ວນໜຶ່ງຂອງຈາລຶກ K.227 ໄດ້ກ່າວເຖິງພູກະຕັງ (ກາຕັງ). ພາບ: TTTN

ມີສອງການຕີຄວາມໝາຍທີ່ເປັນໄປໄດ້ຂອງຄຳວ່າ Đá Dừng (ກ້ອນຫີນທີ່ຢຸດ). "ຢຸດ" ສາມາດເປັນຄຳກິລິຍາໄດ້, ຄືກັບ "ຢຸດ," ຫຼື ມັນສາມາດເປັນຄຳນາມໄດ້, ຄືກັບໃນຄຳວ່າ "ກຳແພງ" ຫຼື "ໂຄງສ້າງຄ້າຍຄືກຳແພງ," ໂດຍອ້າງອີງເຖິງກຳແພງ. ມັນຍັງບໍ່ຈະແຈ້ງວ່າຄົນບູຮານໝາຍຄວາມວ່າແນວໃດ, ແຕ່ການຕີຄວາມໝາຍທັງສອງຢ່າງເບິ່ງຄືວ່າເປັນໄປໄດ້. ທຳມະຊາດໄດ້ສ້າງໜ້າຜາສູງຕระຫງ่านເຫຼົ່ານີ້ຢູ່ທີ່ນີ້, ຄືກັບວ່າຈະກີດຂວາງການໄຫຼຂອງແມ່ນ້ຳ.

ເພື່ອນຂອງຂ້ອຍຊີ້ໄປທີ່ໜ້າຜາ ແລະ ກະຊິບວ່າ, "ໃນຊ່ວງນ້ຳລົງ, ຈະມີຮູບຊົງຂອງໂງ່ນຫີນທີ່ມີອັກສອນຈາມບູຮານ." ຂ້ອຍຮູ້ເລື່ອງນີ້ຈາກປຶ້ມ. ໃນ BAVH (Bulletin des Amis du Vieux Huế - ເພື່ອນຂອງເມືອງເກົ່າ Hue), ນັກຊົນເຜົ່າວິທະຍາຊາວຝຣັ່ງ Albert Sallet ຜູ້ທີ່ເຮັດວຽກຢູ່ພາກກາງຂອງຫວຽດນາມ, ໄດ້ບັນທຶກກ່ຽວກັບສະຖານທີ່ນີ້ວ່າ: "ໜ້າຜາທີ່ມີອັກສອນຈາມ, ຢູ່ທາງເທິງຂອງແມ່ນ້ຳ Thu Bon, ເຊິ່ງເປີດເຜີຍພຽງແຕ່ເວລານ້ຳລົງ, ໜ້າຜາ Thach Bich, ເປັນວັດຖຸທາງສາສະໜາທີ່ຊາວປະມົງນະມັດສະການ..."

ຕໍ່ມາ, ໃນປີ 1911, ນັກຂຽນອະນຸສອນພາສາຝຣັ່ງ Edouard Huber, ອາຈານສອນຢູ່ໂຮງຮຽນການສຶກສາຕາເວັນອອກໄກຂອງຝຣັ່ງ, ໄດ້ໃຊ້ຄວາມພະຍາຍາມໄປຢ້ຽມຢາມສະຖານທີ່ ແລະ ຖອດລະຫັດຈາລຶກໂດຍການປ່ຽນເປັນພາສາລາຕິນ ແລະ ແປເປັນພາສາຝຣັ່ງ. ເນື້ອໃນຂອງຈາລຶກແມ່ນສັ້ນກະທັດຮັດ: Cri Campecvaro vijayi mahipati Cri. Prakàcadharmmeti sthàpitavàn Amarecam iha. (ແປ: ພະເຈົ້າຈັກກະພັດ Parkàcdharma, ກະສັດຜູ້ຮຸ່ງເຮືອງຂອງຈຳປາຈົ່ງມີພະຊົນຢູ່. ພຣະຜູ້ເປັນເຈົ້າຂອງແຜ່ນດິນນີ້ຖວາຍເຄື່ອງບູຊານີ້ແກ່ພະສິວະ).

ກາຕັງ, ເມກຂາວພັນປີ

ເມື່ອຄິດເຖິງຈາລຶກຂອງຊົນເຜົ່າຈຳ, ຂ້າພະເຈົ້າຮູ້ສຶກຄືກັບວ່າຈິດວິນຍານຂອງຂ້າພະເຈົ້າກຳລັງລອຍຂຶ້ນໄປຕາມແມ່ນ້ຳທູບອນ, ຫົວໃຈຂອງຂ້າພະເຈົ້າກໍ່ຖືກກະຕຸ້ນດ້ວຍຄວາມຫວນຄິດເຖິງອະດີດພັນປີ. ມີແມ່ນ້ຳຈັກສາຍທີ່ໄຫຼຜ່ານ, ມີຈັກຊີວິດທີ່ເກີດ ແລະ ອອກຈາກແມ່ນ້ຳ ແລະ ເທືອກເຂົາທີ່ຢູ່ໄກໆນີ້? ຊຸມຊົນຫວຽດນາມ ແລະ ຊົນເຜົ່າຈຳໄດ້ຢູ່ຮ່ວມກັນດົນປານໃດ, ຈົນເຖິງຈຸດທີ່ເຊື້ອສາຍຂອງເຂົາເຈົ້າປະສົມເຂົ້າກັນເພື່ອສ້າງຊຸມຊົນໃໝ່ຢູ່ຕີນພູກາຕັງ?

ໝູ່ບ້ານ ໄດບິ່ງ ເຫັນໄດ້ຈາກທ່າກຳປັ່ນ ເຈືອງຟຸກ. ພາບ: ພູທອນ

ມັນເກືອບທ່ຽງແລ້ວ, ແລະຍອດພູກາຕັງກໍ່ສ່ອງແສງຢ່າງສົດໃສ. ມັນເປັນຄວາມຈິງ ຫຼື ຂ້ອຍຝັນໄປ? ທັນໃດນັ້ນ, ຂ້ອຍກໍ່ນຶກໄດ້ວ່າພູກາຕັງຍັງໄດ້ສ່ອງເງົາລົງໄປຕາມແມ່ນ້ຳທູເປັນເວລາໜຶ່ງພັນປີ, ພ້ອມກັບຄວາມລຶກລັບທີ່ຄົນລຸ້ນຫຼັງໄດ້ພະຍາຍາມຖອດລະຫັດ.

ເມື່ອບໍ່ດົນມານີ້, ນັກຄົ້ນຄວ້າຊົນເຜົ່າຈຳອິດສະຫຼະ Thach Trung Tue Nguyen ໄດ້ຂຽນກ່ຽວກັບສົງຄາມລະຫວ່າງອັງກໍ ແລະ Campa, ເຊິ່ງດຳເນີນມາຕັ້ງແຕ່ສະໄໝຂອງ Yan Po Ku Sri Jaya Indravarmmadeva, ໂດຍກ່າວເຖິງພູ Ca Tang ດັ່ງຕໍ່ໄປນີ້: "ອີງຕາມຈາລຶກ K.227 (ຄົ້ນພົບຢູ່ວັດ Banteay Chmar, ກຳປູເຈຍ), ກະສັດ Sri Yasovarman II ໄດ້ໂຈມຕີ Campa ແລະແຕ່ງຕັ້ງເຈົ້າຊາຍກຳປູເຈຍເປັນກະສັດຂອງແຜ່ນດິນ. ກະສັດ Sri Jaya Indravarmmadeva ໄດ້ຈັດຕັ້ງການຕອບໂຕ້ ແລະປິດລ້ອມກອງທັບຂອງ Yasovarman II ຢູ່ເທິງພູ Katang (ອາດຈະເປັນພູ Ca Tang, ແຂວງກວາງນາມ ໃນປະຈຸບັນ)."

ຂໍຂອບໃຈກັບການສູ້ຮົບຢ່າງກ້າຫານ ແລະ ການເສຍສະຫຼະຂອງນັກຮົບທີ່ມີນາມວ່າ Sanjak, Yasovarma II ໄດ້ລອດຊີວິດ. ອີງຕາມ Thach Trung Tue Nguyen, ການປົກຄອງຂອງ Sri Jaya Indravarmmadeva, ໂດຍອີງໃສ່ສາມຈາລຶກທີ່ Po Ina Nagar (Nha Trang) ແລະ My Son (Quang Nam), ແມ່ນປະມານ 1163 ຫາ 1183. Thach Trung Tue Nguyen ຍັງໄດ້ກ່າວວ່າຊື່ສະຖານທີ່ Katang ປາກົດຢູ່ໃນຈາລຶກ K.227, ເຊິ່ງພິສູດໃຫ້ເຫັນວ່າມັນມີຕົ້ນກຳເນີດມາຈາກພາສາຈາມບູຮານ. ພວກເຮົາສາມາດພິຈາລະນາພູ Katang (cek Katan) ເປັນ Ca Tang… ພູ Katang ມີປ້ອມປາການທີ່ສ້າງໂດຍ Sri Jaya Indravarmmadeva; ບໍ່ຮູ້ວ່າມີຊາກສົບຢູ່ທີ່ນັ້ນຫຼືບໍ່.

ເປັນເວລາເກືອບພັນປີມາແລ້ວ, ເມກສີຂາວໄດ້ລອຍຢູ່ເທິງຍອດພູກາຕັງ. ການຄົ້ນພົບ ໃໝ່ໂດຍນັກຄົ້ນຄວ້າ Thach Trung Tue Nguyen ໄດ້ເປີດເຜີຍເລື່ອງລາວຫຼາຍຢ່າງທີ່ລໍຖ້າການສຳຫຼວດ. ຍັງມີຊາກຫັກພັງເຫຼືອຢູ່ບໍ? ຂ້ອຍບໍ່ເຄີຍໄປເຖິງຍອດພູກາຕັງເລີຍ, ເຖິງວ່າຂ້ອຍຢາກໄປກໍຕາມ.

ທັນໃດນັ້ນຂ້ອຍກໍ່ນຶກໄດ້ວ່າຂ້ອຍມີໝູ່ເພື່ອນ ແລະ ນ້ອງໆຈາກຕີນພູ, ຜູ້ທີ່ຮັກວັນນະຄະດີ ແລະ ບົດກະວີທີ່ມີຈິດວິນຍານດ້ານສິລະປະ: ຮວາ ງອກ ຮັນ, ຕັນ ວູ, ເຈິ່ນ ເກວ ເຊີນ... ຮວາ ງອກ ຮັນ ໄດ້ປະຖິ້ມຄວາມຝັນດ້ານວັນນະຄະດີຂອງນາງໄວ້ຊົ່ວຄາວ ແຕ່ມີເລື່ອງສັ້ນທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນິຍົມຈາກຜູ້ອ່ານ ເຊັ່ນ "ຄົ້ນຫາໄມ້ກຶ່ງ" ແລະ "ນິທານງ່າຍໆຂອງພູເຂົາ ກາຕັງ"... ຕັນ ວູ ຍັງມີບົດຂຽນ ແລະ ບົດບັນທຶກຄວາມຊົງຈຳທີ່ມີພອນສະຫວັນ, ຄຳເວົ້າຂອງລາວເຕັມໄປດ້ວຍຄວາມຮັກຕໍ່ຊົນນະບົດ ເຊັ່ນ "ກາຕັງ - ພູເຂົາຄືບ້ານທີ່ອົບອຸ່ນ."

ນັກປະພັນເພງ ເຈິ່ນເກວເຊີນ ບໍ່ພຽງແຕ່ຮັກບ້ານເກີດເມືອງນອນຂອງລາວເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຍັງກ້າທີ່ຈະຕັ້ງໃຈຟັງແນວຄວາມຄິດດ້ານດົນຕີຈາກບົດກະວີຂອງນັກກະວີໄວກາງຄົນ ບຸ່ຍຢາງ. ໃນການສົນທະນາ, ເຈິ່ນເກວເຊີນ ໄດ້ເປີດເຜີຍວ່າລາວຮັກບົດກະວີຂອງ ບຸ່ຍຢາງ ແລະ ຮູ້ສຶກປະທັບໃຈກັບມັນດ້ວຍເຫດຜົນຫຼາຍຢ່າງ, ລວມທັງສ່ວນໜຶ່ງຂອງຊີວິດນັກກະວີໃນຖານະຜູ້ລ້ຽງແບ້ຢູ່ຕີນພູ ກາຕັງ - ບ່ອນທີ່ລາວມີພາສາລັບທີ່ແປກປະຫຼາດຂອງຕົນເອງ: "ເບິ່ງຂ້ອຍ, ທີ່ຮັກຂອງຂ້ອຍ, ຄຳ, ດຳ, ແລະ ຂາວ / ເຈົ້າເຂົ້າໃຈດອກໄມ້ສີມ່ວງ ແລະ ສີຂາວບໍ? / ຄ່ອຍໆຍົກສາຍແຂນຂຶ້ນ / ຂ້ອຍຄ່ອຍໆຫຼຸດມັນລົງຮອບຄໍຂອງເຈົ້າ, ໂຍກມັນ…"

ລົມພັດອ່ອນໆພັດຜ່ານແມ່ນ້ຳ, ນຳເອົາກິ່ນຫອມຂອງສວນໝາກໄມ້ຈາກໝູ່ບ້ານທີ່ງຽບສະຫງົບ. ຊ່ວງເວລາໜຶ່ງ, ຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ເງີຍໜ້າຂຶ້ນເບິ່ງຍອດພູ Ca Tang. ພູເຂົາສູງຂຶ້ນ, ເຫັນໄດ້ແຕ່ມືດມົວໃນຄວາມມືດ. ແຕ່ແສງສະຫວ່າງທີ່ສະທ້ອນຈາກແມ່ນ້ຳ Thu Bon ແມ່ນມະຫັດສະຈັນ, ພຽງພໍສຳລັບຂ້າພະເຈົ້າທີ່ຈະເຫັນພູເຂົາສັກສິດທີ່ມີຊື່ສຽງສ່ອງເງົາ. ມັນຄືກັບວ່າຮ້ອຍປີ, ພັນປີ, ຫຼືດົນກວ່ານັ້ນ, ໄດ້ກາຍເປັນນິລັນດອນທັນທີ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: https://baoquangnam.vn/linh-son-goi-bong-3148333.html