ຊົນເຜົ່າໂກຕູຕັ້ງຊື່ບ້ານຂອງເຂົາເຈົ້າເອງ.

ຫຼາຍບ້ານໃນເຂດພູສູງມັກຖືກຕັ້ງຊື່ຕາມແມ່ນ້ຳ ຫຼື ພູເຂົາ. ຮູບພາບ: ALĂNG NGƯỚC

ຕັ້ງຊື່ຕາມ... “ຫົວໜ້າບ້ານ”
ເມື່ອເວລາຜ່ານໄປ, ຊື່ຂອງບ້ານໂກຕູບູຮານຫຼາຍແຫ່ງໃນພາກພື້ນເຈື່ອງເຊີນຕາເວັນອອກໄດ້ຄ່ອຍໆປ່ຽນໄປ. ສິ່ງນີ້ເກີດມາຈາກການຍ້າຍຖິ່ນຖານ ແລະ ການລວມຕົວຂອງເຂດແດນດ້ານການບໍລິຫານຕໍ່ມາ.

ທ່ານ ອານຢາງ, ຊາວໝູ່ບ້ານ ບັກເຕີນ (ບ້ານ ບິ່ງທ້ວນ, ຕາແສງ ໂກງໂກນ, ເມືອງ ດົ່ງຈ່າງ), ແມ່ນສະມາຊິກ “ລຸ້ນທຳອິດ” ຂອງໝູ່ບ້ານບັກເຕົ່າ, ເຊິ່ງພ້ອມກັບໝູ່ບ້ານອື່ນອີກ 3 ໝູ່ບ້ານຄື ເຊີນ, ບິ່ງ, ແລະ ກລໍ ຖືກລວມເຂົ້າເປັນບ້ານ ບິ່ງ.

ທ່ານ ແດນ ກ່າວວ່າ ຊື່ ບຸດ ຕົວ ໃນເບື້ອງຕົ້ນແມ່ນຕັ້ງຕາມຕຳແໜ່ງຂອງ "ຫົວໜ້າບ້ານ" ຄື ຄອນ ດົວ (ພໍ່ຂອງ ດົວ). ຕໍ່ມາ, ເມື່ອເຂດ ຊອງກອນ ມີປະຊາກອນອາໄສຢູ່ໜາແໜ້ນດ້ວຍຊົນເຜົ່າກິງ, ຊື່ ດົວ, ເນື່ອງຈາກມັນຖືກອອກສຽງໃນພາສາໂກຕູ, ຈຶ່ງຖືກອອກສຽງຜິດວ່າ ດົວ, ຄືກັບໃນປະຈຸບັນ.

“ໃນເວລານັ້ນ, ຄອນ ດວາ ຖືກຖືວ່າເປັນຫົວໜ້າບ້ານ. ລາວມີຊື່ສຽງຍ້ອນລັກສະນະນິໄສທີ່ດີ, ຄວາມຮັ່ງມີ, ແລະ ອຳນາດຂອງລາວພາຍໃນຊຸມຊົນໂກຕູ. ລາວດຳລົງຊີວິດຢ່າງມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຕໍ່ຊາວບ້ານ, ໂດຍພ້ອມທີ່ຈະບໍລິຈາກເຂົ້າ ແລະ ສັດລ້ຽງໃຫ້ແກ່ຄົວເຮືອນທີ່ຂາດເຂີນໃນແຕ່ລະປີ. ບໍ່ມີເລື່ອງບ້ານໃດທີ່ຄອນ ດວາ ປະຕິເສດທີ່ຈະຊ່ວຍເຫຼືອ, ຕັ້ງແຕ່ງານແຕ່ງດອງ ແລະ ງານສົບ ຈົນເຖິງການຊ່ວຍເຫຼືອໃນການເກັບກ່ຽວທີ່ດິນ ແລະ ການເກັບກ່ຽວເຂົ້າ…”

ທ່ານ ແດນ ໄດ້ແບ່ງປັນວ່າ "ລາວແມ່ນຜູ້ທີ່ລິເລີ່ມກິດຈະກຳຕ່າງໆຂອງໝູ່ບ້ານສະເໝີ. ດັ່ງນັ້ນ, ປະຊາຊົນຂອງບ້ານບຸດ ຈາງ (ຊື່ເກົ່າຂອງບ້ານບຸດ ຕົວ) ຈຶ່ງຖືວ່າລາວເປັນວິລະຊົນຂອງໝູ່ບ້ານ, ດັ່ງນັ້ນຕໍ່ມາພວກເຂົາຈຶ່ງຕັດສິນໃຈຕັ້ງຊື່ບ້ານຕາມຊື່ຂອງລາວ, ເພື່ອເປັນສັນຍາລັກຂອງຄວາມກະຕັນຍູຕໍ່ລູກຊາຍທີ່ໄດ້ຮັບໃຊ້ຊຸມຊົນຢ່າງສຸດໃຈ."

ຫຼັງຈາກການລວມຕົວ, ປະຊາຊົນໂກຕູໃນເມືອງບຼໍບິ່ນໄດ້ຄ່ອຍໆຄຸ້ນເຄີຍກັບຊື່ຂອງບ້ານຂອງເຂົາເຈົ້າ. ບຼໍ, ໃນພາສາໂກຕູ, ໝາຍເຖິງນິທານ.

ດິນແດນທີ່ເປັນຕຳນານແຫ່ງນີ້, ດ້ວຍເລື່ອງລາວທີ່ໜ້າສົນໃຈຫຼາຍຢ່າງ, ໄດ້ສ້າງລັກສະນະຂອງຊຸມຊົນພູເຂົາຕະຫຼອດປະຫວັດສາດອັນຍາວນານຂອງການຢູ່ລອດຂອງເຂົາເຈົ້າ. ນອກຈາກບຸດຕວາແລ້ວ, ໃນບ້ານຊອງກອນ, ຍັງມີບ້ານອື່ນໆອີກຫຼາຍແຫ່ງທີ່ຕັ້ງຊື່ຕາມ "ຫົວໜ້າບ້ານ" ຂອງເຂົາເຈົ້າ.

ຕົວຢ່າງ, ບຸດກົງງາ (ບ້ານຂອງພໍ່ຂອງງາ, ມັກເອີ້ນວ່າ ບຸດກົງງາ); ບຸດກົງງາ (ບ້ານຂອງພໍ່ຂອງງາ, ທີ່ຂຶ້ນກັບບ້ານ ບຸດກົງງາ, ບ້ານໂພ, ຕາແສງສອງຄອນ ໃນປະຈຸບັນ).

ຊີວິດຂອງຊາວເຜົ່າໂກຕູມີຄວາມຜູກພັນຢ່າງໃກ້ຊິດກັບຊື່ຂອງບ້ານ ແລະ ຊຸມຊົນບ້ານຂອງເຂົາເຈົ້າ. ພາບ: ອາລາງງີກ

ການຕັ້ງຊື່ບ້ານຕາມຫົວໜ້າບ້ານໄດ້ກາຍເປັນລັກສະນະເດັ່ນຂອງຊຸມຊົນໂກຕູ, ເປັນວິທີການໃຫ້ກຽດແກ່ບຸກຄົນທີ່ໂດດເດັ່ນຜູ້ທີ່ໄດ້ປະກອບສ່ວນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍຕໍ່ການສ້າງຕັ້ງບ້ານຕັ້ງແຕ່ຍັງນ້ອຍ.

ມີຊື່ທາງພູມສາດຂອງແມ່ນ້ຳ ແລະ ພູເຂົາ

ຕາມວັດທະນະທຳກະຕູ, ກ່ອນທີ່ຈະເລືອກທີ່ດິນເພື່ອສ້າງຕັ້ງບ້ານ, ສະພາຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ໃນບ້ານຈະປຶກສາຫາລື ແລະ ກຳນົດທີ່ຕັ້ງຂອງທີ່ດິນ, ຈາກນັ້ນປະຕິບັດພິທີບູຊາທີ່ດິນ ແລະ ຂໍພອນຈາກວິນຍານ. ພິທີກຳແມ່ນງ່າຍດາຍ, ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວຈະມີພຽງແຕ່ໄກ່ (ຫຼື ໄຂ່ນົກກະທາ), ເປືອກຫອຍ, ແມງກະເບື້ອ, ຖ້ວຍນ້ຳສະອາດ, ແລະ ຕົ້ນອໍ້ບາງຊະນິດ...

ຜູ້ສູງອາຍຸ ອີ ກົງ, ອະດີດປະທານຄະນະກຳມະການປະຊາຊົນເມືອງດົງຢາງ, ກ່າວວ່າ ຊາວໂກຕູ ມີຄວາມລະມັດລະວັງຫຼາຍໃນການເລືອກທີ່ດິນເພື່ອສ້າງຕັ້ງບ້ານຂອງເຂົາເຈົ້າ. ຄວາມເຊື່ອຂອງເຂົາເຈົ້າແມ່ນວ່ານີ້ແມ່ນເພື່ອຫຼີກລ່ຽງຄວາມໂຊກຮ້າຍ ແລະ ໂຊກຮ້າຍທີ່ຈະເກີດຂຶ້ນກັບຊາວບ້ານໃນຊີວິດຂອງເຂົາເຈົ້າ. ໃນອະດີດ, ຊາວໂກຕູ ໄດ້ໃຊ້ຊື່ຂອງແມ່ນ້ຳ, ຫ້ວຍນ້ຳ, ພູຜາ, ເນີນພູ, ແລະ ແມ່ນແຕ່ຊື່ຂອງ "ຫົວໜ້າບ້ານ," ບຸກຄົນທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມນັບຖືຫຼາຍທີ່ສຸດ, ເພື່ອຕັ້ງຊື່ບ້ານໃໝ່ຂອງເຂົາເຈົ້າ. ເຂົາເຈົ້າເຊື່ອວ່າຫຼັກການຕັ້ງຊື່ດັ່ງກ່າວງ່າຍຕໍ່ການຈື່ ແລະ ສອດຄ່ອງກັບວັດທະນະທຳພື້ນເມືອງຂອງຊຸມຊົນ.

"ເຊັ່ນດຽວກັບບ້ານ Coong Réh, ເຊິ່ງປະຈຸບັນແມ່ນບ້ານ Aréh - Đhrôồng, ບ້ານ Tà Lu, ມັນຍັງຖືກຕັ້ງຊື່ຕາມພູ Aréh ທາງຫຼັງບ້ານ. ຄຳວ່າ Coong ຫຼື k'coong ໃນພາສາ Cơ Tu ໝາຍຄວາມວ່າ ພູ, ແລະ ຫຼັກການຕັ້ງຊື່ນີ້ໃຊ້ເພື່ອເຕືອນລູກຫຼານກ່ຽວກັບການຕັ້ງຖິ່ນຖານທີ່ມີມາດົນນານຂອງບັນພະບຸລຸດຂອງເຂົາເຈົ້າ, ເພື່ອວ່າເຂົາເຈົ້າຈະສາມາດຮ່ວມກັນອະນຸລັກ ແລະ ປົກປ້ອງພູນັ້ນໄດ້."

“ແມ່ນແຕ່ຊື່ຂອງຫົວໜ່ວຍບໍລິຫານລະດັບຕາແສງເຊັ່ນ: ຊອງກອນ, ໂຈຫງາຍ (ດົງຢາງ); ລາງ, ອາເວືອງ (ໄຕຢາງ)... ກໍ່ຖືກຕັ້ງຊື່ຕາມແມ່ນ້ຳ ແລະ ຫ້ວຍນ້ຳ, ສະນັ້ນໃນທຸກມື້ນີ້, ຊາວໂກຕູຍັງຄົງຮັກສາ ແລະ ພູມໃຈໃນຊື່ເຫຼົ່ານັ້ນ”, ຜູ້ເຖົ້າຜູ້ແກ່ ອີກົງ ກ່າວ.

ໃນຊ່ວງເວລາສົງຄາມ ແລະ ຄວາມວຸ້ນວາຍ, ຊື່ບ້ານຕ່າງໆ, ເຊິ່ງລວມເອົາລັກສະນະທາງພູມສາດເຊັ່ນ: ແມ່ນ້ຳ ແລະ ພູຜາຕາມພາສາຂຽນຂອງຊົນເຜົ່າໂກຕູ, ຊ່ວຍໃຫ້ພະນັກງານ ແລະ ທະຫານສາມາດລະບຸສະຖານທີ່ທີ່ປະຊາຊົນກຳລັງຫຼົບໄພຈາກລະເບີດໄດ້ຢ່າງງ່າຍດາຍ. ເມື່ອລາຍງານສືບລັບມາຮອດ, ຜູ້ບັນຊາການພຽງແຕ່ຕ້ອງການຮູ້ຊື່ທາງພູມສາດເພື່ອປະຕິບັດການປະຕິບັດງານສູ້ຮົບໂດຍບໍ່ຕ້ອງກັງວົນກ່ຽວກັບການຄົ້ນພົບທີ່ໝັ້ນ.

"ຫຼາຍຮ້ອຍປີກ່ອນ, ເຖິງແມ່ນວ່າແນວຄວາມຄິດຂອງເຂດແດນຂອງແຂວງ, ເມືອງ, ແລະ ບ້ານບໍ່ໄດ້ຖືກກຳນົດຢ່າງຈະແຈ້ງຄືກັບໃນປະຈຸບັນ, ແຕ່ຊາວເຜົ່າໂກຕູໄດ້ສ້າງບ້ານແລ້ວ. ແຕ່ລະບ້ານມີຊື່ຂອງຕົນເອງ, ເຊິ່ງໄດ້ມາຈາກລັກສະນະທາງພູມສາດເຊັ່ນ: ແມ່ນ້ຳ, ຫ້ວຍນ້ຳ, ພູຜາ, ຫຼື ເນີນພູ, ຫຼື ຈາກບຸກຄົນທີ່ຄຸ້ມຄອງຊຸມຊົນໂດຍກົງ, ໂດຍປົກກະຕິແລ້ວແມ່ນຫົວໜ້າຕະກຸນ ຫຼື ບຸກຄົນທີ່ໄດ້ຮັບຄວາມເຄົາລົບ."

“ບ້ານໂກຕູບູຮານທີ່ມີຊື່ສຽງຫຼາຍບ້ານເຊັ່ນ: ບລໍເຊີນ, ບລໍເບັນ, ບລໍຊາດາວ, ໂບຫຽນ… ຍັງຄົງມີຢູ່ຈົນເຖິງທຸກມື້ນີ້, ເຊິ່ງພິສູດໃຫ້ເຫັນວ່າຊື່ບ້ານຍັງຄົງມີຄວາມສຳຄັນຫຼາຍໃນສະຕິ ແລະ ຊີວິດຂອງຊຸມຊົນໂກຕູ,” ຜູ້ເຖົ້າອີກອງ ກ່າວ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ