ຮັກສາ "ຈິດວິນຍານ" ຂອງ ມົວ
ເກີດໃນຄອບຄົວທີ່ມີຄວາມຊ່ຽວຊານດ້ານການສອນສາສະໜາສຳລັບຄົນຊັ້ນສູງ (ຮັກສາສາລະສຳຄັນທີ່ສົມບູນທີ່ສຸດຂອງວັດທະນະທຳເມືອງມ່ວງ) - ຄອບຄົວບູຮານທີ່ມີ 10 ລຸ້ນຄົນຕິດຕໍ່ກັນ - ລາວໄດ້ຮັບການສອນຕັ້ງແຕ່ຍັງນ້ອຍຈາກພໍ່ຕູ້ຂອງລາວ, ບຸຍວັນເຢິມ, ແລະພໍ່ຂອງລາວ, ບຸຍວັນຢູ, ສອງນັກສິລະປະການສອນສາສະໜາທີ່ມີຊື່ສຽງໃນພາກພື້ນ. ຫຼັງຈາກຮຽນຈົບຈາກວິທະຍາໄລສ້າງຄູຮວ່າບິ່ງໃນປີ 1982, ແທນທີ່ຈະປະຕິບັດພິທີກຳທາງສາສະໜາໂດຍກົງ, ລາວໄດ້ອຸທິດເວລາຂອງລາວໃຫ້ກັບການຄົ້ນຄວ້າຂົງເຂດວິທະ ຍາສາດ ທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ແລະ ເກັບກຳເອກະສານປະຫວັດສາດ, ວັດທະນະທຳ, ແລະ ສິລະປະພື້ນເມືອງຂອງຊາວເມືອງມ່ວງ.
ທ່ານ ບຸຍວັນນ້ອຍ (ເບື້ອງຊ້າຍ) ກຳລັງເກັບກຳ ແລະ ຄົ້ນຄວ້າຢ່າງພາກພຽນກ່ຽວກັບ ໂມເມືອງ (ພິທີກຳພື້ນເມືອງຂອງຊາວເມືອງ).
ລາວໄດ້ເດີນທາງໄປທົ່ວບ້ານຕ່າງໆໃນເຂດເມືອງບີ, ພົບປະກັບຜູ້ສູງອາຍຸ ແລະ ຊ່າງຝີມືດ້ານການແຕ່ງກາຍເພື່ອເກັບກຳມໍລະດົກອັນລ້ຳຄ່າຂອງບັນພະບຸລຸດຂອງລາວ. ເຖິງວ່າຂາຂອງລາວຈະອ່ອນເພຍ, ເງິນທຶນທີ່ຫຼຸດລົງ, ແລະ ການຄັດຄ້ານຂອງພັນລະຍາ ແລະ ລູກໆ, ແຕ່ຄວາມມັກຂອງລາວໄດ້ເຮັດໃຫ້ລາວສືບຕໍ່ເດີນໜ້າ. ລາວໄດ້ໄປຢ້ຽມຢາມເຂດເມືອງອື່ນໆເຊັ່ນ: ວັງ, ທັງ, ແລະ ດົງ ເພື່ອຄົ້ນຄວ້າ, ປຽບທຽບ, ແລະ ເຂົ້າໃຈຢ່າງຄົບຖ້ວນກ່ຽວກັບລັດທິຈັກກະພັດເມືອງບີ.
ໃນລະຫວ່າງການເດີນທາງເພື່ອຕິດຕາມຮາກເຫງົ້າຂອງລາວ, ລາວໂຊກດີທີ່ໄດ້ພົບກັບບຸກຄົນທີ່ມີຊື່ສຽງເຊັ່ນ: ຕືຈີ ແລະ ໂຕ ຫງອກແທ່ງ. ທ່ານ ໂນຍ ໄດ້ເລົ່າວ່າ: "ໂດຍໄດ້ເຫັນຄວາມກະຕືລືລົ້ນຂອງລູກຊາຍຂອງດິນແດນເມືອງມ່ວງ, ພວກເຂົາໄດ້ແນະນຳຂ້ອຍຢ່າງສຸດໃຈກ່ຽວກັບວິທີການເກັບກຳ, ດຳເນີນວຽກງານພາກສະໜາມ ແລະ ການຄົ້ນຄວ້າ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ວຽກງານດັ່ງກ່າວບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍ, ເພາະວ່າລັດທິຜີມານເມືອງມ່ວງເປັນຫົວຂໍ້ທີ່ຄົບຖ້ວນ, ເປັນຈຸດສຸດຍອດຂອງວັດທະນະທຳເມືອງມ່ວງ, ແລະ ຕ້ອງການການປຶກສາຫາລືກັບບົດສະຫຼຸບທາງວິທະຍາສາດຈາກຫຼາຍຂົງເຂດເພື່ອຖອດລະຫັດຄວາມລຶກລັບຂອງມັນຢ່າງຄົບຖ້ວນ. ໃນທາງກົງກັນຂ້າມ, ຊາວເມືອງມ່ວງບໍ່ມີພາສາຂຽນໃນອະດີດ, ດັ່ງນັ້ນຂ້ອຍຕ້ອງໄດ້ຖອດຂໍ້ຄວາມຜີມານເປັນຕົວອັກສອນລາແຕັງຢ່າງລະມັດລະວັງໃນແບບຂອງຂ້ອຍເອງ."
ລາວໄດ້ເຮັດວຽກຢ່າງບໍ່ຮູ້ອິດເມື່ອຍຕັ້ງແຕ່ຮຸ່ງເຊົ້າຈົນຮອດຄ່ຳ, ໂດຍໄດ້ຂຽນໃບສະໝັກເຂົ້າຮ່ວມສະມາຄົມສິລະປະພື້ນເມືອງຫວຽດນາມ ພ້ອມດ້ວຍການຄົ້ນຄວ້າ 100 ໜ້າກ່ຽວກັບ ໂມເມືອງ (ການຖອດຕົວອັກສອນພາສາຫວຽດນາມ) ເພື່ອເຂົ້າຮ່ວມສະມາຄົມສິລະປະພື້ນເມືອງຫວຽດນາມ. ລາວໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມຢ່າງຕັ້ງໜ້າໃນກອງປະຊຸມ ແລະ ກອງປະຊຸມສຳມະນາດ້ານວັດທະນະທຳ, ໂດຍມີເອກະສານຫຼາຍສະບັບທີ່ລົງພິມໃນບົດລາຍງານ ແລະ ບົດຄວາມທີ່ລົງພິມໃນໜັງສືພິມ ແລະ ວາລະສານ. ສິ່ງທີ່ໜ້າສັງເກດຄື ລາວໄດ້ປະກອບສ່ວນໃນກອງປະຊຸມວິທະຍາສາດສາກົນກ່ຽວກັບ ໂມເມືອງ ທີ່ເມືອງຮວ່າບິ່ງ, ຊ່ວຍສ້າງເອກະສານທີ່ຍື່ນສະເໜີຕໍ່ UNESCO ເພື່ອຮັບຮອງເປັນມໍລະດົກວັດທະນະທຳທີ່ບໍ່ມີຕົວຕົນທີ່ເປັນຕົວແທນຂອງມະນຸດຊາດ. ລາວຍັງໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມກອງປະຊຸມ "ເຂົ້າໃຈນິທານຂອງສວນດອກໄມ້ເທິງພູ Coi ແລະ ເຈົ້າຍິງຂອງລາຊະວົງ Le", ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການພັດທະນາໂຄງການ "ພື້ນທີ່ວັດທະນະທຳ ໂມເມືອງ" ທີ່ເມືອງເມືອງທັງ...
ຫຼັງຈາກຄວາມພະຍາຍາມເປັນເວລາດົນນານ, ໃນປີ 2012-2013, ຊຸດສະສົມພິທີກຳເມືອງມ່ວງ (I, II, III) ທີ່ລວບລວມ ແລະ ຄົ້ນຄວ້າຢ່າງລະອຽດລະອໍໂດຍທ່ານ ບຸ່ຍວັນນ້ອຍ ໄດ້ຖືກເຜີຍແຜ່. ເຫຼັ້ມທີ I ໄດ້ຮັບລາງວັນ 3A ຈາກສະມາຄົມສິລະປະພື້ນເມືອງຫວຽດນາມ, ແລະ ເຫຼັ້ມທີ III ໄດ້ຮັບລາງວັນ C ຈາກສະມາຄົມວັນນະຄະດີ ແລະ ສິລະປະຊົນເຜົ່າສ່ວນນ້ອຍຫວຽດນາມ. ທ່ານຍັງເປັນຜູ້ຮ່ວມຂຽນປຶ້ມສອງຫົວກ່ຽວກັບພິທີກຳເມືອງມ່ວງໃນຮວ່າບິ່ງ ແລະ ເປັນຜູ້ຂຽນປຶ້ມ "ມົວຣຸງຮວາ," "ມົວມົວບີ," "ມົວມັດຍາ," ແລະ "ມົວເວຍ". |
ໃນຂະນະທີ່ພວກເຮົາພິກຜ່ານປຶ້ມມໍເມືອງສາມເຫຼັ້ມ, ທ່ານນ້ອຍຄາດຄະເນວ່າປຶ້ມນີ້ມີປະລິມານເກືອບ 2,500 ໜ້າ, ເທົ່າກັບຈຳນວນບົດກອນມໍຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ - ປະມານຫຼາຍກວ່າ 40,000 ບົດກອນ. ນີ້ແມ່ນ "ສາລານຸກົມພື້ນເມືອງ" ກ່ຽວກັບຊາວເມືອງຢ່າງແທ້ຈິງ, ເຊິ່ງນຳສະເໜີຕາມລຳດັບຢ່າງມີເຫດຜົນ, ລາຍລະອຽດກ່ຽວກັບ 16 ມື້ ແລະ ຄືນຂອງພິທີກຳມໍຂອງຄົນຊັ້ນສູງ. ມັນຍັງເປັນຊັບພະຍາກອນທີ່ມີຄຸນຄ່າ, ຍ້ອນວ່າໃນປະຈຸບັນ, ພະສົງມໍປະຕິບັດພິທີກຳພຽງແຕ່ປະມານສອງມື້ ແລະ ຄືນເທົ່ານັ້ນຍ້ອນການປ່ຽນແປງວິຖີຊີວິດ.
ທ່ານ ບຸຍວັນນ້ອຍ ແນະນຳປຶ້ມ ມົວເມືອງ, ເຫຼັ້ມທີ III.
ເຜີຍແຜ່ຄຸນຄ່າວັດທະນະທຳຂອງຊາວເມືອງມ່ວງ.
ນອກຈາກໝໍມົວເມືອງແລ້ວ, ທ່ານໂນຍຍັງໄດ້ຄົ້ນຄວ້າວັດທະນະທຳຮວ່າບິ່ງດ້ວຍບົດຂຽນຫຼາຍບົດກ່ຽວກັບ: ເທບພະເຈົ້າຂອງໝູ່ບ້ານ, ງານແຕ່ງງານແບບດັ້ງເດີມ, ປະຕິທິນເຂົ້າຮ້ອຍບູຮານ, ຮີດຄອງປະເພນີການສ້າງເຕົາໄຟຂອງຊາວເມືອງມົວ, ແລະອື່ນໆ. ໃນຖານະທີ່ເປັນເລຂາພັກບ້ານເຕິນຝູ, ບ່ອນທີ່ຈັດງານບຸນໄຄຮ່າທີ່ມີຊື່ສຽງ, ທ່ານແລະຄະນະຈັດຕັ້ງໄດ້ຟື້ນຟູພິທີກຳແລະການລະຫຼິ້ນພື້ນເມືອງ. ສິ່ງທີ່ໜ້າສັງເກດແມ່ນທ່ານເປັນຜູ້ຮ່ວມຂຽນຕົວອັກສອນຊົນເຜົ່າມົວ, ເຊິ່ງໄດ້ຮັບການອະນຸມັດຈາກຄະນະກຳມະການປະຊາຊົນແຂວງຮວ່າບິ່ງ (ໃນອະດີດ) ໃນປີ 2016.
ທ່ານ ໂນຍ ສືບຕໍ່ຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ເຜີຍແຜ່ວັດທະນະທຳເມືອງຢ່າງພາກພຽນ.
ນອກຈາກການຄົ້ນຄວ້າ ແລະ ເກັບກຳແລ້ວ, ທ່ານ ໂນຍ ຍັງເປັນສະມາຊິກທີ່ຕັ້ງໜ້າຂອງສະໂມສອນພາສາມົວເມືອງເຕິນລາກ ແລະ ໄດ້ສອນພາສາມົວໃຫ້ກັບນັກຮຽນທີ່ມີສີມືຫຼາຍຄົນເຊັ່ນ: ບຸຍເຕິນບິ່ງ, ບຸຍວັນອຸກ... ບຸຍວັນອຸກ ສືບຕໍ່ສອນຄົນອື່ນໆໃຫ້ອະນຸລັກຮັກສາມໍລະດົກຂອງບັນພະບຸລຸດຂອງເຂົາເຈົ້າ. ທ່ານຍັງເປັນຄູສອນພາສາມົວໃຫ້ກັບຫຼາຍອົງການ, ໜ່ວຍງານ, ແລະ ໂຮງຮຽນໃນແຂວງ.
ທ່ານ ນ້ອຍ ໄດ້ແບ່ງປັນວ່າ "ທຸກຄັ້ງທີ່ຂ້ອຍສອນ, ຂ້ອຍຈະສະແດງໃຫ້ເຫັນຈຸດຕ່າງໆຂອງຂ້ອຍຢ່າງເປັນຮູບປະທຳໂດຍການຮ້ອງເພງພື້ນເມືອງ ແລະ ບົດສວດ... ບາງຄັ້ງຂ້ອຍເລົ່າເລື່ອງຢ່າງສະບາຍໆ, ບາງຄັ້ງດ້ວຍອາລົມທີ່ຈິງໃຈ, ບາງຄັ້ງດ້ວຍຄວາມກະຕືລືລົ້ນຢ່າງກ້າຫານ... ມັນເຮັດໃຫ້ມີຄວາມປະທັບໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງ. ນັ້ນຍັງເປັນວິທີທີ່ງ່າຍທີ່ສຸດ ແລະ ມີຊີວິດຊີວາທີ່ສຸດໃນການສອນ ແລະ ເຜີຍແຜ່ວັດທະນະທຳຊົນເຜົ່າຂອງພວກເຮົາ,"
ສຳລັບການປະກອບສ່ວນຂອງລາວໃນການອະນຸລັກ ແລະ ສົ່ງເສີມເອກະລັກທາງວັດທະນະທຳຂອງຊາດ, ທ່ານນ້ອຍໄດ້ຮັບລາງວັນເປັນຊ່າງຝີມືດີເດັ່ນໃນປີ 2015 ແລະ ໃນປີ 2024, ຄຳຮ້ອງຂໍຂອງລາວສຳລັບນາມມະຍົດເປັນຊ່າງຝີມືປະຊາຊົນໄດ້ຖືກສົ່ງໄປ. ລາວໄດ້ຮັບໃບຢັ້ງຢືນຄຸນນະພາບສາມໃບຈາກປະທານຄະນະກຳມະການປະຊາຊົນແຂວງ; ໃບຢັ້ງຢືນຄຸນນະພາບຈາກສະມາຄົມສິລະປະພື້ນເມືອງຫວຽດນາມ ສຳລັບຜົນງານທີ່ໂດດເດັ່ນໃນການເກັບກຳ ແລະ ຄົ້ນຄວ້າວັດທະນະທຳ ແລະ ສິລະປະພື້ນເມືອງ, ພ້ອມກັບລາງວັນຫຼາຍລາງວັນໃນສາຂາວິຊາໜັງສືພິມ, ວັນນະຄະດີ ແລະ ສິລະປະ. |
ແຄມ ເລ
ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: https://baophutho.vn/nguoi-gin-giu-linh-hon-mo-muong-240831.htm
(0)