ງານບຸນ Katê ຂອງຊົນເຜົ່າຈຳກຳລັງຄຶກຄື້ນໄປດ້ວຍກິດຈະກຳ.

ກະກຽມໂດຍ: H.An | ວັນທີ 2 ຕຸລາ 2024

(ໂຕກວກ) - ບຸນກະແຕເຕັດ, ງານບຸນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງປີສຳລັບຊາວຈຳທີ່ນັບຖືສາສະໜາພຣາມ, ເປັນໂອກາດໃຫ້ປະຊາຊົນລະນຶກເຖິງເທບພະເຈົ້າ, ກະສັດ, ແລະບັນພະບຸລຸດ, ແລະອະທິຖານເພື່ອສຸຂະພາບແລະຄວາມສະຫງົບສຸກ.

ໃນຕົ້ນເດືອນກໍລະກົດຕາມປະຕິທິນຂອງຊາວຈຳ, ບັນຍາກາດທີ່ຄຶກຄື້ນ ແລະ ມ່ວນຊື່ນຂອງງານບຸນກາແຕ ໄດ້ແຜ່ລາມໄປທົ່ວຊີວິດຂອງຊາວຈຳຜູ້ທີ່ນັບຖືສາສະໜາພຣາມ. ໃນປີນີ້, ງານບຸນກາແຕ ຈະຈັດຂຶ້ນແຕ່ວັນທີ 1-3 ຕຸລາ, ແລະ ວັດວາອາຮາມ ແລະ ຫໍຄອຍຈຳໃນແຂວງ ນິງທ້ວນ ເຕັມໄປດ້ວຍສີສັນອີກຄັ້ງ ໃນຂະນະທີ່ຊາວຈຳຈຳນວນຫຼວງຫຼາຍຈາກທົ່ວປະເທດໄດ້ຫຼັ່ງໄຫຼມາເຂົ້າຮ່ວມ.

ໃນຕອນເຊົ້າມືດຂອງວັນທີ 2 ຕຸລາ, ປະຊາຊົນຫຼາຍສິບພັນຄົນໄດ້ຫຼັ່ງໄຫຼໄປທີ່ຫໍຄອຍ Po Klong Garai (ເມືອງ Phan Rang - Thap Cham) ເພື່ອເຂົ້າຮ່ວມງານບຸນ Katê ຫຼັກ. ຕັ້ງແຕ່ເຊົ້າມືດ, ເສັ້ນທາງທີ່ນຳໄປສູ່ຫໍຄອຍ Po Klong Garai ແມ່ນເຕັມໄປດ້ວຍຜູ້ມານະມັດສະການ. ໃນລະຫວ່າງງານບຸນ Katê, ຊາວຊົນເຜົ່າຈຳທີ່ອາໄສຢູ່ ແລະ ເຮັດວຽກຢູ່ທົ່ວທຸກແຫ່ງຈະກັບຄືນມາເຕົ້າໂຮມກັບຄອບຄົວ, ໝູ່ເພື່ອນ ແລະ ຍາດຕິພີ່ນ້ອງ.

ຊາວເຜົ່າຈາມນຸ່ງຊຸດພື້ນເມືອງທີ່ສະຫງ່າງາມດ້ວຍຜ້າພັນຄໍທີ່ຍາວອ່າວ, ຍ່າງຂຶ້ນຂັ້ນໄດໄປຫາຫໍຄອຍບູຮານທີ່ສະຫງ່າງາມ. ຊຸດເຄື່ອງນຸ່ງຂອງຜູ້ຍິງເຜົ່າຈາມທີ່ສົມບູນປະກອບດ້ວຍເສື້ອຍາວ, ກະໂປງ, ສາຍແອວທາງຂວາງ ແລະ ທາງນອນ, ຜ້າພັນຫົວ, ຕຸ້ມຫູ, ແລະ ສາຍຄໍລູກປັດສີດຳທີ່ເຫຼື້ອມເປັນເງົາ.

“ຂ້ອຍຫວັງວ່າເອກະລັກທາງວັດທະນະທຳຂອງປະຊາຊົນຂອງຂ້ອຍຈະເປັນທີ່ຮູ້ຈັກຂອງທຸກຄົນ,” ດັງ ກວຽນ, ນັກສຶກສາຈາກເມືອງນິງເຟືອກ ກ່າວດ້ວຍຄວາມຍິນດີ ໃນຂະນະທີ່ນາງ ແລະ ຄອບຄົວຂອງນາງໄດ້ເຂົ້າຮ່ວມງານບຸນທີ່ໃຫຍ່ທີ່ສຸດຂອງປີສຳລັບຊາວຈຳທີ່ນັບຖືສາສະໜາພຣາມ. ໃນຊ່ວງເວລາເຫຼົ່ານີ້, ກວາງ ແລະ ຄອບຄົວຂອງນາງໄດ້ຕົກແຕ່ງເຮືອນຂອງເຂົາເຈົ້າ ແລະ ກະກຽມເຄື່ອງບູຊາເພື່ອຖວາຍແກ່ເທບພະເຈົ້າ ແລະ ບັນພະບຸລຸດ, ອະທິຖານເພື່ອສຸຂະພາບ ແລະ ຄວາມສະຫງົບສຸກ. ເຄື່ອງບູຊາຢູ່ຕີນຫໍຄອຍແມ່ນຂຶ້ນກັບການຕັດສິນໃຈຂອງແຕ່ລະຄອບຄົວ, ເຊັ່ນ: ເຂົ້າ, ແກງ, ໄກ່, ໝາກໄມ້, ເຄັກ ແລະ ຂອງຫວານ.

ທີ່ແຂວງນິງທ້ວນ, ພິທີຫຼັກໄດ້ຈັດຂຶ້ນທີ່ວັດ ແລະ ຫໍຄອຍສາມແຫ່ງຂອງຊົນເຜົ່າຈຳ, ລວມທັງຫໍຄອຍໂປຄອງກາຣາຍ, ຫໍຄອຍໂປໂລມ, ແລະ ວັດໂປອີນູນູກາ, ໃນຕອນເຊົ້າຂອງວັນທີ 2 ຕຸລາ, ແລະ ສືບຕໍ່ໃນບ້ານ, ຕະກຸນ, ແລະ ຄອບຄົວຂອງຊົນເຜົ່າຈຳພາມໃນມື້ຕໍ່ໆມາ. ສະພາຜູ້ມີກຽດສັກສີຂອງຊົນເຜົ່າຈຳພາມຂອງແຂວງນິງທ້ວນໄດ້ສະແດງຄວາມຂອບໃຈຕໍ່ການສະໜັບສະໜູນ ແລະ ການອຳນວຍຄວາມສະດວກຈາກລັດຖະບານທຸກຂັ້ນ, ເຊິ່ງຊ່ວຍໃຫ້ຊຸມຊົນສາມາດຈັດງານບຸນກະແຕໄດ້ຢ່າງມີຄວາມໝາຍ ແລະ ກວ້າງຂວາງ, ດັ່ງນັ້ນຈຶ່ງສ້າງຄວາມສາມັກຄີພາຍໃນຊຸມຊົນຊົນເຜົ່າຈຳໂດຍສະເພາະ ແລະ ປະຊາຊົນທົ່ວແຂວງໂດຍທົ່ວໄປ.

ຕາມຮີດຄອງປະເພນີ, ໜຶ່ງມື້ກ່ອນພິທີຫຼັກ, ຊາວເຜົ່າຈຳຈະປະຕິບັດພິທີກຳພື້ນເມືອງ, ຕ້ອນຮັບ ແລະ ຫາມເຄື່ອງແຕ່ງກາຍຂອງເທບພະເຈົ້າ ໂປ ອີນູ ນູກາ ໄປທີ່ວັດເພື່ອກະກຽມສຳລັບພິທີກຳຫຼັກຂອງງານບຸນກາແຕ. ໃນຕອນບ່າຍຂອງວັນທີ 1 ຕຸລາ, ຢູ່ບ້ານ ຫືວດຶກ (ຕາແສງ ເຟືອກຫືວ, ເມືອງ ນິງເຟືອກ), ຊາວເຜົ່າຈຳໄດ້ຮັບເຄື່ອງແຕ່ງກາຍທີ່ຊາວເຜົ່າຣາລາຍ (ຕາແສງ ເຟືອກຮ່າ, ເມືອງທ່ວນນາມ) ນຳມາ.

ຕາມນິທານເລົ່າຂານກັນວ່າ ເທບທິດາ ໂປ ອີນູ ນູກາ ຫຼື ເທບທິດາແມ່ຂອງແຜ່ນດິນ ໄດ້ສອນຊາວຈຳໃຫ້ຮູ້ວິທີປູກເຂົ້າ, ທໍຜ້າ ແລະ ລ້ຽງສັດ, ຊ່ວຍໃຫ້ພວກເຂົາມີຊີວິດທີ່ຈະເລີນຮຸ່ງເຮືອງ. ຊາວຈຳ ແລະ ຣາລາຍ ຄືກັບເອື້ອຍນ້ອງກັນ, ໂດຍຊາວຈຳເປັນລູກກົກ ແລະ ຣາລາຍ ເປັນລູກນ້ອຍ. ເນື່ອງຈາກລະບົບຄວາມເປັນແມ່, ລູກສາວນ້ອຍຈະໄດ້ຮັບມໍລະດົກ ແລະ ຮັບຜິດຊອບໃນການບູຊາບັນພະບຸລຸດ. ດັ່ງນັ້ນ, ເຄື່ອງນຸ່ງທັງໝົດຂອງກະສັດ ແລະ ເທບພະເຈົ້າຈຶ່ງຖືກຮັກສາໄວ້ໂດຍຣາລາຍ ແລະ ນຳມາໃຊ້ໃນງານບຸນກະເຕ ຫຼື ພິທີປີໃໝ່ເທົ່ານັ້ນ.

ຫຼັງຈາກຂະບວນແຫ່ຊຸດພິທີການ, ຊາວເຜົ່າຈຳໄດ້ສະແດງລາຍການສິລະປະ, ເຕັ້ນລຳຢ່າງສະຫງ່າງາມພ້ອມກັບນັກດົນຕີຕາມຈັງຫວະຂອງກອງ Paranung ແລະສຽງແກ Saranai ທີ່ມ່ວນໆ, ເຊື້ອເຊີນນັກທ່ອງທ່ຽວໃຫ້ເຂົ້າຮ່ວມໃນບັນຍາກາດທີ່ມ່ວນຊື່ນ. ປະຈຸບັນ, ແຂວງນິງທ້ວນມີຊາວເຜົ່າຈຳຫຼາຍກວ່າ 50.000 ຄົນທີ່ນັບຖືສາສະໜາພຣາມ, ອາໄສຢູ່ໃນເມືອງນິງເຟືອກ, ທ່ວນນາມ, ທ່ວນບັກ, ແລະເມືອງຟານຣາງ-ທັບຈ່າມ. ໃນຊຸມປີມໍ່ໆມານີ້, ຍ້ອນສະພາບ ເສດຖະກິດ -ສັງຄົມທີ່ດີຂຶ້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ງານບຸນ Katê ໄດ້ກາຍເປັນຄວາມອົບອຸ່ນໃຈຍິ່ງຂຶ້ນ.

ໃນຕອນເຊົ້າຂອງວັນທີ 2 ຕຸລາ, ພິທີຫຼັກໄດ້ຈັດຂຶ້ນທີ່ວັດ ແລະ ຫໍຄອຍຂອງຊາວເຜົ່າຈຳ, ໂດຍມີພິທີກຳທີ່ສຳຄັນຄຽງຄູ່ກັບຂະບວນແຫ່ເຄື່ອງນຸ່ງຫົ່ມພິທີກຳໄປຍັງຫໍຄອຍ, ເຊັ່ນ: ການເປີດຫໍຄອຍ, ການອາບນໍ້າຮູບປັ້ນເທບພະເຈົ້າ, ການແຕ່ງຕົວເທບພະເຈົ້າ, ແລະ ພິທີອັນຍິ່ງໃຫຍ່. ໃນໂອກາດນີ້, ການນຳແຂວງນິງທ້ວນໄດ້ມອບຂອງຂວັນເພື່ອຊົມເຊີຍຊາວເຜົ່າຈຳ, ໂດຍສະແດງຄວາມຫວັງວ່າຊຸມຊົນຈະສືບຕໍ່ອະນຸລັກ, ປົກປ້ອງ, ແລະ ສົ່ງເສີມກິດຈະກຳວັດທະນະທຳທີ່ເປັນເອກະລັກຂອງຊາວເຜົ່າຈຳ, ເຊື່ອມໂຍງເຂົ້າກັບວັດທະນະທຳຂອງຊົນເຜົ່າອື່ນໆໃນແຂວງ, ແລະ ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການພັດທະນາເສດຖະກິດ-ສັງຄົມຂອງແຂວງໃນຊຸມປີຕໍ່ໜ້າ.

ດ້ວຍຄວາມສຳຄັນທາງດ້ານວັດທະນະທຳ ແລະ ປະຫວັດສາດ, “ງານບຸນ Katê ຂອງຊາວເຜົ່າຈຳ ແຂວງນິງທ້ວນ” ໄດ້ຖືກບັນຈຸເຂົ້າໃນບັນຊີລາຍຊື່ມໍລະດົກວັດທະນະທຳທີ່ບໍ່ມີຕົວຕົນແຫ່ງຊາດໃນປີ 2017, ປະກອບສ່ວນເຂົ້າໃນການໂຄສະນາວັດທະນະທຳ ແລະ ຮູບພາບຂອງແຂວງນິງທ້ວນໃຫ້ແກ່ນັກທ່ອງທ່ຽວພາຍໃນ ແລະ ຕ່າງປະເທດ.

ແຫຼ່ງຂໍ້ມູນ: https://toquoc.vn/ron-rang-le-hoi-kate-cua-dong-bao-dan-toc-cham-20241002152755761.htm