Lụa mềm từ dứa dại Phú Quý

Những đồi phủ toàn cây dứa dại xanh ngắt bao đời nay trên đảo Phú Quý được người dân tận dụng lấy rễ cây già đan võng gai, hay hái những trái chín ngâm rượu dứa thơm nồng. Cũng từ những chiếc võng gai đơn sơ, cây bản địa này sẽ còn đem cơ hội cho phụ nữ địa phương nghề dệt vải hiện đại từ xơ dứa, tạo ra những dải lụa mềm mại, óng mượt, mang nét riêng sản vật đặc trưng xứ đảo.

TS Hồng Phượng giới thiệu công nghệ chế biến dệt sợi từ cây dứa dại

Tiềm năng cây bản địa

Vào khoảng tháng 4 hàng năm, thời tiết hanh khô, lặng gió là mùa các rừng dứa dại (còn gọi dứa gai) mọc hoang cho những trái chín lủng lẳng màu vàng ươm trên cành. Khi ấy, khá nhiều phụ nữ trên đảo mang gùi đi hái trái chín về phơi khô bán cho các quán ăn, nhà hàng ở địa phương ngâm rượu dứa; họ có thêm thu nhập.

Trong chuyến ra đảo Phú Quý vào tháng 4 năm nay, TS Phạm Thị Hồng Phượng (Cố vấn cao cấp - Trung tâm Đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp & Chuyển giao công nghệ, Trường Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh) không khỏi say mê cảnh vật những đồi dứa xanh rì, trái chín mọng ấy. Chuyến đi thêm thực tế sinh động cho bài truyền đạt của nữ tiến sĩ với đông đảo phòng ban, hội viên Hội Liên hiệp Phụ nữ Phú Quý về mô hình tận dụng cây bản địa chế biến vải sợi từ phế phẩm thân, cành, rễ dứa dại ở đảo.

Buổi tập huấn ấy do Liên hiệp các Hội Khoa học & Kỹ thuật Bình Thuận (cũ) phối hợp UBND huyện Phú Quý khi đó tổ chức, tạo thêm cơ hội để các tổ chức, hội viên phụ nữ tiếp cận nghề mới từ cây bản địa dứa dại trên vùng đất nắng gió đảo xa.

TS Hồng Phượng chia sẻ: “Những đồi dứa dại xanh um bạt ngàn trên đảo là cây bản địa đặc trưng ít nơi nào có được, rất phù hợp chế biến lụa mềm. Rễ dứa dại từ lâu được phụ nữ phía Bắc đảo chặt lấy rễ cây khô già đan thủ công ra những chiếc võng gai, vẫn còn một số ít giữ nghề; hiện nay, nhiều chị em tận dụng hái trái chín bán cho các cơ sở chế biến thực phẩm, nhà hàng ngâm rượu phục vụ du khách ra đảo ngày càng đông. Chính loại cây bản địa đặc trưng này được các tổ chức, hội viên phụ nữ trên đảo hợp tác đầu tư, chế biến đúng cách sẽ tạo việc làm cho nhiều người, đem lại giá trị kinh tế cao hơn nhiều”.

Đa dạng sản phẩm du lịch

Trước đó, đề án đặt hàng từ Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), TS Phạm Thị Hồng Phượng, người con quê hương xã Hàm Kiệm tâm huyết, nghiên cứu thành công việc thiết kế, gia công cơ khí máy tước xơ phụ phẩm thân, cành, rễ dứa dại, cho ra đúng những sợi có độ dài, mỏng tiêu chuẩn vốn rất khó thực hiện bằng thủ công. Tiếp đó, xơ dứa được đưa vào quy trình khép kín đặc biệt thay đổi một số thành phần trong kết cấu của xơ. Xơ dứa được tăng thành phần cellulose đến một mức đủ để kéo thành sợi, cho công đoạn dệt ra vải lụa mềm mại, óng mượt. Tỷ lệ ướm thử có thể giữ được cái độc đáo của tơ dứa dại nhưng vẫn duy trì được chất lượng vải thành phẩm mềm mại, mượt mà. Sản phẩm vải dệt từ xơ dứa đã được bày bán một số nơi trong nước, lãnh thổ Đài Loan (Trung Quốc).

“Bây giờ máy tước xơ từ thân dứa, kéo sợi để dệt vải đã có, chúng tôi mong muốn được chuyển giao công nghệ này cho tổ chức, cá nhân có nhu cầu sản xuất thương mại, tận dụng nguồn nguyên liệu thân, cành, rễ dứa dại địa phương rất dồi dào ở đặc khu Phú Quý. Sản phẩm vải sợi từ dứa dại sau này sẽ được giới thiệu tại các khách sạn, nhà hàng trên đảo, hay các resort ven biển Đông Nam Lâm Đồng cho khách du lịch trong, ngoài nước tham quan, tìm hiểu, mua sắm; góp phần bảo tồn văn hóa địa phương, làm đa dạng sản phẩm du lịch biển đảo”, TS Hồng Phượng chia sẻ.

TS Hồng Phượng thông tin thêm: “Tổ chức, cá nhân, nhất là ở đặc khu Phú Quý quan tâm đến mô hình khởi nghiệp từ nguồn nguyên liệu trên có thể liên hệ Sở Khoa học & Công nghệ để cùng chúng tôi chuyển giao công nghệ. Chúng tôi cũng sẽ liên kết với doanh nghiệp, góp phần tiêu thụ sản phẩm lụa Phú Quý”.

Nguồn: https://baolamdong.vn/lua-mem-tu-dua-dai-phu-quy-414769.html