Lưu giữ nét tinh hoa từ lòng đất xứ Đông

Khánh thành từ năm 2010, Nhà trưng bày gốm sứ xứ Đông được xem là nơi trưng bày chuyên đề duy nhất trong cả nước về gốm sứ.

Nhà trưng bày gốm sứ nằm trong khuôn viên Bảo tàng Hải Phòng cơ sở 2.

Tọa lạc trong khuôn viên Bảo tàng Hải Phòng cơ sở 2, Nhà trưng bày gốm sứ xứ Đông là địa chỉ văn hóa độc đáo, nơi lưu giữ hàng nghìn hiện vật quý, kể câu chuyện dài về hành trình gốm sứ Việt Nam.

Hồn gốm xứ Đông

Khánh thành năm 2010, Nhà trưng bày gốm sứ xứ Đông được xem là nhà trưng bày chuyên đề duy nhất trong cả nước về gốm sứ. Trên diện tích hơn 700 m², nơi đây lưu giữ gần 1.000 hiện vật được tuyển chọn kỹ lưỡng từ hàng vạn mẫu cổ vật gốm sứ khai quật được ở vùng đất xứ Đông Hải Dương (nay là Hải Phòng).

Mỗi hiện vật đều chứa đựng dấu ấn về đời sống, nghệ thuật và kỹ thuật gốm qua các triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn, góp phần khắc họa bức tranh toàn cảnh của nghề gốm cổ truyền Việt Nam.

Nhà trưng bày gốm sứ xứ Đông là nhà trưng bày chuyên đề duy nhất trong cả nước về gốm sứ.

Trong không gian trưng bày ba chủ đề lớn: “Gốm sứ cổ xứ Đông - gốm Chu Đậu và con đường tơ lụa trên biển thế kỷ 15 - 16”, “Gốm sứ Hải Phòng - sự tiếp nối truyền thống” và “Khái quát diện mạo gốm sứ Việt Nam”, khách tham quan dễ dàng cảm nhận hành trình phát triển rực rỡ của nghề gốm từ thuở sơ khai đến hiện đại.

Bà Nguyễn Thị Huê, Phó giám đốc Bảo tàng Hải Phòng, chia sẻ: “Xứ Đông là vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi hội tụ nhiều di sản văn hóa quý. Gốm sứ ở đây không chỉ là sản phẩm thủ công, mà còn là kết tinh của trí tuệ, bàn tay tài hoa và tâm hồn của người dân. Nhà trưng bày gốm sứ Hải Phòng là nơi lưu giữ, tôn vinh tinh hoa ấy, đó là một phần không thể thiếu trong bản sắc văn hóa dân tộc”.

Những mảnh gốm cổ có niên đại hàng nghìn năm.

Theo kết quả khảo cổ, trên địa bàn Hải Dương cũ phát hiện tới 15 di chỉ sản xuất gốm cổ có niên đại từ thời Trần đến thời Nguyễn, phân bố dọc các dòng sông Thái Bình, Kinh Thầy, sông Sặt… Trong đó, gốm Chu Đậu là đỉnh cao rực rỡ của gốm sứ Việt thế kỷ 15 - 16, với những sản phẩm hoa lam tinh xảo từng theo những con tàu vượt biển tới Trung Đông, châu Âu.

Không chỉ trưng bày cổ vật, nhà trưng bày còn giới thiệu các tư liệu quý. Đó là các hình ảnh hiện vật Chu Đậu đang lưu giữ tại các bảo tàng ở Nhật Bản, Anh, Úc, Thổ Nhĩ Kỳ, tư liệu khai quật ở làng gốm cổ vùng Thái Tân, Minh Tân, Hùng Thắng… Tất cả góp phần tái hiện diện mạo tinh hoa gốm sứ xứ Đông trong dòng chảy văn hóa Việt Nam.

Không gian tái hiện lại quy trình sản xuất gốm sứ.

Chị Phạm Thanh Mai, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ sau khi tham quan: “Gốm Chu Đậu rất nổi tiếng, tôi từng nghe về lịch sử dòng gốm này trên sách vở và các phương tiện thông tin nhưng khi được tận mắt nhìn thấy những món gốm cổ ở đây mới hiểu rõ hơn. Mỗi chiếc bình, chiếc đĩa vừa mộc mạc vừa tinh tế, thể hiện sự tài hoa của nghệ nhân xưa. Không gian trưng bày ấm cúng, ánh sáng dịu và cách bày biện khoa học”.

Tiếp nối từ di sản

Nếu khu trưng bày cổ vật đưa người xem ngược dòng thời gian, thì không gian “Gốm sứ Hải Phòng - sự tiếp nối truyền thống” lại kể câu chuyện của hiện tại. Tại đây, 194 hiện vật gốm hiện đại của các làng nghề như Cậy, Quao, Chu Đậu được trưng bày sinh động, phản ánh nỗ lực bảo tồn và đổi mới của nghệ nhân hôm nay.

Không chỉ trưng bày gốm sứ xứ Đông, nơi đây còn trưng bày nhiều sản phẩm gốm sứ của nhiều vùng đất khác trên cả nước.

Những sản phẩm gốm Chu Đậu phỏng chế tinh xảo, đồ sứ mỹ nghệ của Công ty CP Sứ Hải Dương, hay những ấm, nồi, chõ đất mộc mạc của làng Quao. “Chúng tôi mong du khách đến đây không chỉ chiêm ngưỡng, mà còn cảm được câu chuyện phía sau mỗi sản phẩm về sự sáng tạo, kiên trì và niềm tự hào nghề gốm” - bà Nguyễn Thị Huê nói thêm.

Đây là địa chỉ học tập, trải nghiệm văn hóa phù hợp cho giới trẻ.

Bảo tàng Hải Phòng cơ sở 2 còn tổ chức các hoạt động trải nghiệm làm gốm, giúp học sinh, du khách thử sức nặn gốm trên bàn xoay, hiểu hơn về công đoạn tạo hình, pha men, nung lò. Những hoạt động ấy góp phần truyền cảm hứng về nghề truyền thống cho thế hệ trẻ.

Hơn một thập kỷ qua, Nhà trưng bày gốm sứ xứ Đông không chỉ là địa chỉ văn hóa, du lịch hấp dẫn mà còn là lớp học cho học sinh, sinh viên, nhà nghiên cứu và người yêu di sản. Tại đây, mỗi chuyến tham quan là một hành trình khám phá, cơ hội để cảm nhận sự tinh tế và tài hoa của người thợ gốm Việt.

Điểm nhấn đặc biệt tại Nhà trưng bày là bộ sưu tập 538 hiện vật gốm Chu Đậu được khai quật qua 6 lần tại Nam Sách, kết hợp với hơn 5.500 cổ vật trục vớt từ con tàu đắm ở Cù Lao Chàm. Những chiếc bình tỳ bà, chén, đĩa, nậm rượu, bát hương men lam trắng ngà, vẽ tay tinh tế… là minh chứng sống động cho giai đoạn hưng thịnh của gốm Việt trên thương trường quốc tế.

PHƯƠNG LINH

Nguồn: https://baohaiphong.vn/luu-giu-net-tinh-hoa-tu-long-dat-xu-dong-527343.html