Lưu giữ nghệ thuật dân gian

Việc đưa nghệ thuật dân gian vào lễ hội không chỉ làm cho không khí lễ hội thêm sinh động mà còn giúp người xem hiểu hơn về giá trị văn hóa của vùng đất Hải Phòng.

Làn điệu chèo được ngân vang trong Chương trình nghệ thuật “Côn Sơn, Kiếp Bạc - Mạch nguồn di sản”.

Mỗi mùa xuân, khi tiếng trống hội rộn ràng vang lên khắp các miền quê, những làn điệu chèo, cải lương, quan họ, các nghi lễ tín ngưỡng… lại hiện diện trong không gian lễ hội, góp phần lưu giữ và lan tỏa những giá trị văn hóa lâu đời của dân tộc.

Sân khấu của nghệ thuật dân gian

Tại Lễ hội mùa xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm nay, dòng người hành hương về đây không chỉ để dâng hương tưởng nhớ các bậc tiền nhân mà còn để hòa mình vào một không gian văn hóa giàu bản sắc.

Màn trống hội tại Lễ khai mạc Tuần Văn hóa, Du lịch và Xúc tiến Thương mại Lễ hội mùa Xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc năm 2026.

Giữa núi rừng Côn Sơn, tiếng trống hội vang lên mở đầu cho chuỗi hoạt động văn hóa nghệ thuật đặc sắc. Từ các màn múa rồng, múa lân sôi động đến những làn điệu chèo, cải lương, hát văn… tất cả hòa quyện tạo nên một bức tranh lễ hội nhiều màu sắc.

Một trong những điểm nhấn của mùa lễ hội năm nay là Chương trình nghệ thuật “Côn Sơn, Kiếp Bạc - Mạch nguồn di sản”. Chương trình được dàn dựng công phu với sự tham gia của nhiều nghệ sĩ sân khấu truyền thống, tái hiện hình tượng các danh nhân gắn với vùng đất linh thiêng này như Trần Hưng Đạo, Nguyễn Trãi và Huyền Quang Tôn giả.

Chị Nguyễn Thu Hằng, du khách đến từ Hà Nội chia sẻ sau khi xem chương trình nghệ thuật tại lễ hội: “Xem các tiết mục nghệ thuật truyền thống trong không gian di tích mang lại cảm xúc rất đặc biệt. Tôi thích cách các nghệ sĩ kết hợp hát chèo với múa và ánh sáng sân khấu. Dù thời lượng không dài nhưng mỗi tiết mục đều mang lại nhiều cảm xúc”.

Theo chị Hằng, việc đưa nghệ thuật dân gian vào lễ hội không chỉ làm cho không khí lễ hội thêm sinh động mà còn giúp người xem hiểu hơn về giá trị văn hóa của vùng đất. Lễ hội chính là môi trường thuận lợi để nghệ thuật dân gian tồn tại và phát triển. Trong không gian ấy, nghệ thuật gắn liền với đời sống tinh thần của cộng đồng.

Nhiều địa phương hiện cũng đang tìm cách đưa sân khấu truyền thống trở lại với không gian di tích. Như vở cải lương “Anh hùng thời tao loạn” được các nghệ sĩ Nhà hát Sân khấu truyền thống Hải Phòng biểu diễn tại Lễ hội đình làng Phương Mỹ (phường Lê Ích Mộc) trong dịp lễ hội đầu Xuân để lại nhiều ấn tượng với công chúng.

Các nghệ sĩ Nhà hát Sân khấu truyền thống Hải Phòng biểu diễn vở cải lương “Anh hùng thời tao loạn” tại Lễ hội đình làng Phương Mỹ (phường Lê Ích Mộc).

Đình làng Phương Mỹ thờ ba vị anh hùng Phạm Tử Nghi, Phạm Quảng và Quý Minh Đại Vương, những nhân vật có công trong lịch sử địa phương. Khi câu chuyện về các vị anh hùng được tái hiện bằng nghệ thuật cải lương ngay tại không gian linh thiêng của ngôi đình cổ làm người xem cảm thụ sâu sắc hơn.

Nhiều du khách trẻ lần đầu xem chèo hay cải lương tại lễ hội đều bày tỏ sự thích thú. Điều đó cho thấy khi được giới thiệu đúng cách và đặt trong không gian phù hợp, nghệ thuật truyền thống vẫn có sức hút mạnh mẽ.

Lan tỏa giá trị di sản

Bên cạnh các loại hình sân khấu, nhiều lễ hội còn là nơi thực hành và giới thiệu các nghi lễ tín ngưỡng truyền thống. Liên hoan thực hành Tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ trong khuôn khổ Lễ hội truyền thống đình, đền Lạc Dục, xã Đại Sơn là một ví dụ tiêu biểu.

Chương trình diễn ra trong không gian trang nghiêm của di tích, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự. Điểm nhấn của sự kiện là phần thực hành nghi lễ của nghệ nhân, thanh đồng Nguyễn Minh Thiên. Trong tiếng nhạc chầu văn trầm bổng, các giá hầu lần lượt được thực hiện theo đúng trình tự nghi lễ. Hình ảnh các nhân vật như Đức Thánh Trần, Quan lớn, Chầu Bà, ông Hoàng… được tái hiện thông qua trang phục rực rỡ, động tác uyển chuyển và âm nhạc truyền thống.

Nghệ nhân, Thanh đồng Minh Thiên tham gia Liên hoan thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ tại Lễ hội truyền thống đình, đền Lạc Dục, xã Đại Sơn.

Không chỉ mang ý nghĩa tâm linh, những nghi lễ còn phản ánh đời sống văn hóa và niềm tin của cộng đồng người Việt qua nhiều thế hệ. Việc đưa hoạt động thực hành tín ngưỡng vào lễ hội nhằm tôn vinh giá trị của di sản “Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt”, di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại do UNESCO ghi danh.

Các liền anh, liền chị hát quan họ trên sông Đa Độ (xã Kiến Thụy).

Nhiều lễ hội còn trở thành không gian để các loại hình dân ca truyền thống được cất lên. Trên dòng sông Đa Độ (xã Kiến Thuỵ), những con thuyền nhỏ chở các liền anh, liền chị cất tiếng hát quan họ ngọt ngào giữa không gian sông nước. Những câu hát “Người ơi người ở đừng về” vang lên tha thiết. Chị Nguyễn Thị Sâm, người dân xã Kiến Thuỵ chia sẻ: “Tôi rất tự hào khi được nghe những làn điệu dân ca truyền thống trong lễ hội. Những chương trình như vậy giúp thế hệ trẻ hiểu và yêu hơn văn hóa truyền thống”.

MỘC MIÊN

Nguồn: https://baohaiphong.vn/luu-giu-nghe-thuat-dan-gian-537811.html