Mạch nguồn văn hóa dân tộc Dao đỏ ở Ù Sóc

Mỗi nét chữ, mỗi trang giấy không chỉ là tri thức mà còn là hơi thở của lịch sử, là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa tổ tiên và con cháu của cộng đồng dân tộc Dao đỏ ở thôn Ù Sóc, xã Bảo Hà, tỉnh Lào Cai.

Nắng sớm trải vàng trên những nếp nhà gỗ giữa thôn Ù Sóc. Từ xa, tiếng gà gáy lẫn trong tiếng kèn, tiếng trống lễ vọng ra từ ngôi nhà của nghệ nhân Triệu Văn Kim - người được bà con nơi đây kính trọng gọi là “thầy cúng của bản”.

Nghệ nhân Triệu Văn Kim dạy chữ Nôm Dao cho trẻ em trong thôn Ù Sóc.

Ông Triệu Văn Kim năm nay đã gần 70 tuổi, có hơn bốn mươi năm gắn bó với nghề thầy cúng, cũng là người đang gìn giữ kho tàng chữ viết Nôm Dao - báu vật văn hóa của dân tộc Dao đỏ.

Phụ nữ dân tộc Dao đỏ giữ nghề thêu thổ cẩm và may trang phục truyền thống.

Thôn Ù Sóc có 72 hộ dân, trong đó người Dao đỏ chiếm hơn 40%. Cuộc sống nơi đây vẫn giữ được những nét nguyên sơ của miền sơn cước, những phụ nữ Dao đỏ trong bộ trang phục thêu chỉ đỏ, chỉ bạc với hoa văn tinh xảo tự tay dệt từ khung cửi gỗ. Mỗi đường kim, mũi chỉ là một câu chuyện kể về nguồn cội, về tổ tiên và về đời sống tâm hồn phong phú của họ.

Buổi sáng, trong làn khói bếp bảng lảng, người ta thấy ông Kim cẩn thận mở chiếc hòm gỗ đã cũ màu thời gian. Bên trong là những quyển sách cổ được viết bằng chữ Nôm Dao – chữ tượng hình được ông cha người Dao sáng tạo để ghi lại kinh lễ, truyện cổ, những bài cúng, những bài hát giao duyên và cả tri thức dân gian.

Giấy sách cổ của dân tộc Dao đỏ được làm từ vỏ cây dó, bìa bọc vải lanh, nét mực nâu trầm.

Có thể bạn quan tâm

Phát huy giá trị di sản - tạo động lực phát triển Thủ đô văn hiến, hiện đạiLuật Thủ đô năm 2026 đã tạo bước chuyển quan trọng trong tư duy quản lý và phát triển văn hóa khi trao thêm cơ chế, thẩm quyền để thành phố chủ động hơn trong việc bảo vệ, khai thác và phát huy các giá trị di sản. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng để Hà Nội biến kho tàng văn hóa phong phú thành động lực phát triển bền vững.

Bài cuối: Văn hóa - “Sức mạnh mềm” đưa Việt Nam đến gần thế giớiVHO - Từ những lớp học tiếng Việt, chương trình giao lưu, lễ hội truyền thống đến các hoạt động giới thiệu văn hóa, ẩm thực ở nhiều quốc gia, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đang góp phần gìn giữ bản sắc dân tộc và đưa hình ảnh quê hương đến gần hơn với bạn bè quốc tế.

Tây Ninh: Thả cá thể Tê tê Java quý hiếm về lại môi trường tự nhiênViệc tiếp nhận, cứu hộ và tái thả thành công cá thể Tê tê Java góp phần bảo tồn đa dạng sinh học, thể hiện hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng và người dân trong bảo tồn động vật hoang dã.

Trò chuyện với chúng tôi, mắt ông Kim ánh lên niềm tự hào: "Chữ Nôm Dao không chỉ là chữ viết, mà là linh hồn của dân tộc mình. Nếu không truyền lại, con cháu sau này sẽ quên mất cách đọc sách, quên mất cả lễ cấp sắc, quên mất ai là người đã dạy mình sống tử tế với tổ tiên".

Ông Kim nhẹ tay giở từng trang, giọng trầm ấm vang lên như hát, như kể, vừa đọc vừa giảng giải cho trẻ nhỏ trong thôn ngồi xung quanh chăm chú lắng nghe.

Trong gian nhà nhỏ, ánh sáng lửa bập bùng hắt lên những trang giấy cũ, soi rõ từng nét chữ cong lượn như rễ cây, như dòng nước chảy. Những trẻ học cách đọc - viết - hiểu những dòng chữ cổ ấy. Họ xem đó là cách giữ gìn bản sắc giữa đời sống hiện đại đang ngày một đổi thay.

Người Dao Ù Sóc không chỉ lưu giữ chữ viết cổ, mà còn giữ cả những giai điệu hát giao duyên ngân vang trong những đêm trăng sáng, nơi trai gái đối đáp nhau bằng lời ca, câu hát. Họ vẫn duy trì nghi lễ cấp sắc - một nghi lễ trưởng thành thiêng liêng của người đàn ông Dao, khẳng định sự gắn bó giữa con người và thần linh. Mỗi nghi thức, mỗi bài cúng đều có chữ Nôm Dao đồng hành như một chứng nhân của truyền thống.

Ông Kim kể rằng, ngày trước, muốn được làm thầy cúng phải học chữ nhiều năm, thuộc hàng trăm bài kinh cổ. Có người học đến mười năm mới đủ hiểu để hành lễ. Ông cũng từng được cha truyền cho từng nét chữ, từng tiếng khấn, rồi dành cả đời để chép lại sách, truyền dạy cho lớp trẻ.

Luôn đau đáu gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Dao đỏ, ông Triệu Văn Kim miệt mài truyền dạy chữ viết và tri thức văn hóa cho thế hệ trẻ.

Dù tuổi đã cao, tay run, mắt mờ, ông vẫn dành nhiều tâm huyết để truyền chữ cho con cháu trong bản. “Cái chữ này mà mất đi, là mất cả lịch sử của người Dao” - ông Kim khẽ nói, vuốt nhẹ lên trang sách đã sờn góc.

Hoa Kỳ - Việt Nam: Đừng bỏ lỡ

Lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước gửi thư, điện mừng Quốc khánh Hoa KỳTrong các thư, điện mừng Quốc khánh Hoa Kỳ, lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước Việt Nam tái khẳng định Việt Nam coi Hoa Kỳ là một trong những đối tác có tầm quan trọng chiến lược.

Lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước Việt Nam gửi thư, điện mừng Quốc khánh Hoa KỳTrong các thư, điện mừng Quốc khánh Hoa Kỳ, lãnh đạo cấp cao Đảng, Nhà nước Việt Nam tái khẳng định Việt Nam coi Hoa Kỳ là một trong những đối tác có tầm quan trọng chiến lược.

Củng cố quan hệ hữu nghị Việt Nam - Hoa KỳNgày 3/7, trong khuôn khổ Chương trình Đối tác Thái Bình Dương - Bạn bè Thái Bình Dương năm 2026, Đoàn Lục quân Hoa Kỳ Thái Bình Dương do Trung tướng Joel Vowell, Phó Tư lệnh Lục quân Hoa Kỳ Thái Bình Dương làm trưởng đoàn đã đến thăm, chào xã giao Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị.

Cuốn sách cổ được nghệ nhân Triệu Văn Kim gìn giữ - một trong những nét văn hóa độc đáo của dân tộc Dao đỏ.

Những trang sách cổ của nghệ nhân Triệu Văn Kim vẫn tiếp tục được gìn giữ, chép lại, nâng niu như báu vật. Mỗi nét chữ, mỗi trang giấy không chỉ là tri thức mà còn là hơi thở của lịch sử, là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, giữa tổ tiên và con cháu

Nguồn: https://baolaocai.vn/mach-nguon-van-hoa-dan-toc-dao-do-o-u-soc-post885996.html