Bên mái nhà dài, bà H’Năng Hmok tất bật chuẩn bị cho mẻ rượu lớn nhất trong năm. Ở tuổi 66, đã hơn nửa thế kỷ gắn bó với ché rượu, cần tre, bàn tay bà thuần thục thoăn thoắt, tỉ mỉ trong từng công đoạn.
Bà H’Năng tâm tình: “Làm rượu cần không khó, nhưng để có ché rượu ngon, cái bụng mình phải tĩnh, cái tay mình phải khéo”. Kinh nghiệm dân gian của người Êđê cho thấy, thời điểm ủ rượu quyết định rất lớn đến hương vị. Họ thường chọn những ngày nắng vàng rực, gió hanh khô để ủ. Khi đó, men rượu gặp cái ấm của đất trời sẽ lên men đều, tạo ra độ ngọt thanh đặc trưng, không bị nồng gắt.
 |
| Bà H’Năng Hmok chuẩn bị cho mẻ rượu mùa Tết. |
Các công đoạn làm rượu cần của người Êđê tưởng chừng đơn giản nhưng lại là một sự kỳ công. Cơm sau khi nấu chín được trải đều ra nia cho nguội hẳn, sau đó mới rắc men và trộn thêm trấu sạch để tạo độ thoáng. Điểm làm nên sự đặc biệt của rượu chính là việc cân bằng lượng men vừa đủ cho từng mẻ rượu cần, tạo nên vị dịu hậu.
Hỗn hợp ấy được cho vào ché. Ché rượu được bọc kỹ, kín mít bằng hai lớp lá chuối sạch và nilon bên ngoài để tránh nhiệt. Theo kinh nghiệm của bà H’Năng, ché ủ phải đặt ở nơi thoáng mát, tránh gió, tránh động. Rượu ủ ít nhất hai tuần là có thể dùng, nhưng muốn vị thật đậm đà, thì để càng lâu vị rượu càng thấm, hương thơm càng len lỏi vào từng thớ gỗ nhà sàn.
Điều đáng quý ở bà H’Năng là việc không để nghề dừng lại ở việc tự cung tự cấp. Với tư duy cởi mở, bà đã tận dụng mạng xã hội để đưa hương vị vùng đất đỏ bazan đến với mọi miền quê. Khách phương xa giờ đây có thể dễ dàng đặt mua những ché rượu thơm ngon qua những tấm hình bà đăng tải. Nhờ đó, mỗi dịp Tết đến, gia đình bà không chỉ có thêm thu nhập ổn định mà còn góp phần quảng bá bản sắc văn hóa dân tộc một cách sinh động, thiết thực.
 |
| Bà H’Năng Hmok hướng dẫn người thân cách làm rượu cần truyền thống. |
Trong không gian ấm cúng, chị H’Phước Bkrông, cháu của bà H’Năng chăm chú quan sát dì thực hiện từng thao tác. Chị bày tỏ: “Mình theo học dì không chỉ để biết cách làm ché rượu, mà là để giữ lấy mạch ngầm văn hóa của gia đình, để mai này bên không gian rộng mở của nhà sàn, đại gia đình vẫn có thể quây quần, vít chung cần rượu…”.
Chia sẻ của chị H’Phước Bkrông cũng là điều mà nhiều gia đình hướng đến những dịp trọng đại của gia đình, của buôn làng, quê hương. Mỗi khi Tết gõ cửa buôn làng, khi vòng xoang bắt đầu nhịp nhàng, ché rượu lại được đặt trang trọng giữa nhà. Mọi người quây quần, cùng vít chung cần rượu, kể cho nhau nghe chuyện nương rẫy, vụ mùa, hay câu chuyện của buôn làng. Men rượu làm ấm lòng người, nối gần những vòng tay và mang theo những mong ước cho một năm mới an lành, hạnh phúc đến với mọi người, mọi nhà.
Dẫu còn đó những trăn trở về việc truyền nghề làm rượu cần cho lớp trẻ, nhưng như lời ông Đoàn Thế Vinh (cán bộ Phòng Văn hóa - Xã hội xã Ea Nuôl) chia sẻ, địa phương đang nỗ lực gắn nghề truyền thống với du lịch cộng đồng để tạo sinh kế bền vững cho người dân trên địa bàn. Nhìn ánh mắt tâm huyết của bà H’Năng và sự tiếp nối của chị H’Phước, tin rằng tiếng chiêng vẫn sẽ tiếp tục ngân vang và men rượu cần vẫn sẽ nồng nàn, ngất ngây trong mỗi nếp nhà sàn nơi đại ngàn nắng gió…
Song Quỳnh
Nguồn: https://baodaklak.vn/van-hoa-xa-hoi/van-hoa/202602/men-ruou-can-ngat-ngay-ad57e47/
Bình luận (0)