Từ cây vải hoang hơn trăm năm
Những ngày đầu mùa, vùng đất Hà Đông chuẩn bị vào vụ thu hoạch vải sớm (vải u hồng). Thời điểm này, nhiều đoàn xe nối nhau ra vào, thương lái tấp nập, nhưng ít ai biết phía sau những vườn vải trĩu quả hôm nay là câu chuyện bắt đầu từ cây vải mọc hoang cách đây hơn một thế kỷ và sự chắt chiu, gìn giữ, thích ứng không ngừng với đất trời của giống vải đặc sản ở vùng đất này.
Theo lời người dân thôn Phúc Giới kể lại, cây vải u hồng đầu tiên được cụ Lê Đình Thủy phát hiện khi còn là cây hoang dại. Nhận thấy giống vải này có đặc điểm lạ, cụ mang về trồng trong vườn. Không ngờ, sau nhiều năm chăm sóc, cây vải phát triển tốt, tán rộng, cho quả sai, vị ngọt đậm và đặc biệt không chát.
Câu chuyện về cây vải “khai tổ” ấy được truyền lại qua nhiều thế hệ như niềm tự hào của người dân nơi đây. Khi cây lớn, việc chăm sóc và thu hoạch trở nên khó khăn, gia đình cụ Thủy nhân giống, chiết cành để tạo ra các thế hệ cây con. Chính từ những nhánh vải ấy, giống vải u hồng dần lan rộng khắp Hà Đông như ngày nay.
Ở thôn Phúc Giới, gia đình ông Nguyễn Văn Chính vẫn lưu giữ được hai cây vải thuộc thế hệ thứ hai của cây vải sớm lâu đời. Đứng giữa vườn, hai cây vải cổ thụ vẫn xanh tốt, mỗi mùa cho quả sai trĩu, như chứng nhân sống của hành trình phát triển.
Ông Chính chia sẻ khi sinh ra, hai cây vải đã hiện diện trong khu vườn. Đến nay, tuổi đời của chúng vượt qua mốc 100 năm. Điều khiến ông tự hào nhất là chất lượng quả vẫn giữ nguyên hương vị đặc trưng: Thơm, mọng nước, ngọt sắc và không hề chát.
“Ngày trước, chỉ hai cây vải mà tán phủ kín cả một sào vườn. Mỗi mùa thu hoạch rất vất vả. Có người đến hỏi mua cả cây để lấy gỗ nhưng tôi không bán. Đó là kỷ vật của cha ông để lại, cũng là nguồn cội của giống vải hôm nay”, ông Chính nói.
Từ hai cây vải cổ ấy, gia đình ông nhân giống, mở rộng diện tích trồng lên hơn một mẫu. Mỗi năm, nguồn thu từ vải sớm mang lại hàng trăm triệu đồng, trở thành nguồn thu nhập chính của gia đình.
Không riêng gia đình ông Chính, hiện trên địa bàn xã Hà Đông còn hàng chục cây vải u hồng có tuổi đời hơn 100 năm. Những cây vải này không chỉ mang giá trị kinh tế mà còn là “bằng chứng sống” về lịch sử phát triển của giống vải đặc sản.
Vải sớm "được mùa, được giá" trên đất Hà Đông
Điều đặc biệt nhiều người trồng vải nhận ra là giống vải u hồng ở xã Hà Đông dù được mang đi trồng ở nơi khác nhưng khó đạt được chất lượng như tại vùng đất gốc. Chính yếu tố “địa lợi” ấy làm nên thương hiệu riêng cho vải sớm Hà Đông, khiến những người sành ăn luôn tìm mua quả từ những cây lâu năm trong vùng.
Nếu như trước đây, vải u hồng chỉ xuất hiện rải rác thì từ những năm 90 thế kỷ trước trở lại đây, giống vải này bắt đầu được nhân rộng mạnh mẽ. Người dân Hà Đông chủ động chiết, ghép cành, tạo ra nhiều dòng vải như u gai, tàu lai… phù hợp với nhu cầu thị trường.
Đến nay, Hà Đông trở thành vùng trồng vải sớm lớn nhất của thành phố Hải Phòng, với diện tích hơn 1.600 ha. Sản lượng mỗi năm đạt trên 20.000 tấn, tạo nên vùng chuyên canh quy mô lớn.
Đáng chú ý là vải sớm ở đây gần như chưa từng rơi vào cảnh “được mùa mất giá”. Nhờ thu hoạch sớm hơn chính vụ, vải sớm ở Hà Đông luôn có lợi thế về thời điểm, dễ tiêu thụ và giữ giá ổn định. Giá bán trung bình khoảng 35.000 đồng/kg, mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân. Nhiều người nhớ lại trước đây mỗi cây vải sớm thu hơn tấn quả là có thể mua được một chiếc ti vi. Khi đó, cây vải quý như "cây vàng" trong nhà.
Dù mang lại giá trị cao, việc trồng vải sớm không hề đơn giản. Thời tiết ngày càng diễn biến thất thường khiến người trồng phải liên tục thích ứng. Gia đình anh Trịnh Xuân Cường ở thôn Vĩnh Ninh là một trong những hộ điển hình. Với hơn một mẫu vải sớm, anh Cường luôn chú trọng áp dụng kỹ thuật chăm sóc khoa học để bảo đảm năng suất và chất lượng.
Anh cho biết để cây ra hoa, đậu quả ổn định, người trồng phải theo dõi sát sao từng giai đoạn sinh trưởng, xử lý kịp thời các hiện tượng bất thường do thời tiết. Việc cắt tỉa, bón phân, phòng trừ sâu bệnh đều phải thực hiện đúng quy trình. Nhờ kiên trì học hỏi và đầu tư đúng cách, vườn vải của gia đình anh năm nào cũng đạt năng suất cao. Bình quân mỗi năm thu trên 300 triệu đồng, có năm gần 600 triệu đồng, đủ để xây dựng nhà cửa khang trang và ổn định cuộc sống.
Hiện 100% số diện tích vải sớm của xã được sản xuất theo quy trình VietGAP, bảo đảm an toàn thực phẩm và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Nhờ đó, vải sớm Hà Đông không chỉ tiêu thụ mạnh trong nước mà còn xuất khẩu thuận lợi, đặc biệt sang thị trường Trung Quốc. Tại các thành phố lớn như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, vải sớm luôn được người tiêu dùng ưa chuộng.
Ông Hoàng Văn Đại, Chủ tịch UBND xã Hà Đông cho biết địa phương sẽ tiếp tục duy trì diện tích hơn 1.600 ha vải sớm, đồng thời khuyến khích người dân bảo tồn những cây vải lâu năm. Đây không chỉ là giá trị kinh tế mà còn là giá trị lịch sử, văn hóa cần được gìn giữ.
Gần 100.000 đồng/kg vải u trứng trắng ở xã Hà Đông
Hiện tại, nhiều hộ dân ở xã Hà Đông thu hoạch vải sớm u trứng trắng bán với giá từ 95.000 - 98.000 đồng/kg, giá tương đương so với năm ngoái.
Vải sớm u trứng trắng là trà vải cho thu hoạch đầu tiên được trồng nhiều ở xã Hà Đông. Hà Đông cũng là địa phương trồng nhiều vải sớm nhất thành phố Hải Phòng với 1.600 ha, chủ yếu là trà vải: u trứng trắng, u hồng, u gai và tàu lai. Toàn xã có 30 vùng trồng vải được cấp mã số xuất khẩu với diện tích trên 500 ha.
Vải sớm sẽ cho thu hoạch rộ từ ngày 10 - 15/5.
Nguồn: https://baohaiphong.vn/mua-vai-som-o-ha-dong-540848.html
Bình luận (0)