Mùa xoài

Bắt đầu ra Tết, đi về các miền quê đã thấy xoài ra bông trắng cây, rồi đến hè thì rộ trái, mùa nóng nhất cũng là mùa xoài rẻ nhất. Cách đây khá lâu, tôi thấy ở chợ có một loại xoài trái nhỏ xíu nhưng ngọt vô cùng và có giá rất rẻ, 4.000 - 5.000 đồng/kg. Không phải kiểu ngon của loại xoài cát Hòa Lộc dai dai, vị ngọt thanh sang trọng, mà loại xoài trái nhỏ xíu ấy lại mềm, ứ nước, đậm chất quê, vị ngọt lự từ đầu đến cuối trái nhưng không gắt cổ, ăn đã miệng vô cùng bởi có chút vị chua thoảng qua. Khác với nhiều loại xoài ở miền Tây, tuy độ chua ngọt giống nhau nhưng miếng xoài cắt ra dai, ráo. Nhiều người chỉ thích ăn xoài quê tôi, họ bảo xoài mọng nước ăn mới ngon. Mỗi người mỗi vị.

Tôi hỏi người bán là xoài gì thì được biết đó là xoài ở Diên Khánh quê tôi, mới trồng mấy năm sau này, vài lứa đầu nên trái còn nhỏ. Xoài ngày trước chua quá, người ta chặt bỏ hết để trồng xoài mới. Nếu không phá bỏ thì người ta ghép cây tạo giống ngọt. Vì thế, theo thời gian, xoài quê tôi ít chua dần, nhiều xoài ngọt. Lại nhớ trái xoài ngày xưa chua ơi là chua. Xoài xanh ăn sống với nước mắm đường mới... ngọt, chấm muối ớt ê răng lắm!

Ở Phan Thiết (cũ) có món mắm ruốc xào me, cũng là đặc sản của người miền Trung, xoài chấm mắm ruốc là món “tủ” của dân Khánh Hòa. Xoài chín ngày xưa dù có dú cách nào cũng vẫn chua. Hồi ấy chẳng có quà bánh gì nhiều, xoài chua cỡ nào chúng tôi cũng ăn được, xoài chín có thể ăn cả rổ! Khi đời sống ngày càng khá lên với đủ thứ bánh trái, xoài bỗng trở nên quê mùa. Phải chăng, theo thị hiếu của người tiêu dùng, nhà vườn cũng phải thay đổi cây trồng, tạo giống xoài ngọt?

Vườn nhà ngoại tôi hồi đó nhiều xoài lắm. Có loại xoài tượng chỉ để ăn sống. Rót chút mắm vào chén, bỏ đường đặc sệt, dằm thêm trái ớt xiêm. Xoài xanh cắt miếng mỏng, xúc đường trong chén mắm, ăn xong uống nước no căng bụng, bỏ cơm luôn! Vào mùa này, về nhà ngoại thể nào chúng tôi cũng được dì Ba hái cho mỗi đứa một bịch xoài thật to. Dì nói: “Bán cây cho người ta rồi nhưng loại xoài chua này giờ không ăn nữa, giá rẻ rề, lỗ công hái, công chuyên chở nên bạn hàng không đến hái”. Có năm, xoài rụng nhiều quá, sáng ra vườn nhìn trái xoài trải thảm dưới đất, dì tiếc nhặt cả thúng, bào xoài chín ra làm bánh tráng xoài để dành cho cháu. “Lỡ nó về cũng có quà mang đi”, dì nói.

Bây giờ, giao thương thuận tiện, xoài bán quanh năm. Xoài miền Tây chở ra miền Trung đủ loại, tuy nhiên trái mùa giá không rẻ. Với bất kỳ loại trái cây nào, ăn đúng mùa mới ngon và rẻ.

Ở Cam Lâm, nổi tiếng cả nước có xoài Thủy Triều, mùa này đi qua các vườn, ngắm xoài trĩu cây rất đã mắt. Xoài Cam Ranh cũng là một trong những loại xoài nổi tiếng trong cả nước. Vào mùa, trên quốc lộ bày bán hàng dãy xoài, trái to úc núc, trái có màu phớt nâu đỏ ở gần cuống... Đủ các loại xoài cho khách đường xa ghé vào, lựa chọn, trả giá, đóng thùng mang đi.

KIM DUY

Nguồn: https://baokhanhhoa.vn/van-hoa/202604/mua-xoai-b564573/