Mỹ và Iran đạt thỏa thuận, chờ quyết định cuối từ ông Trump

Các nhà đàm phán Mỹ và Iran được cho là đã đạt được một thỏa thuận sơ bộ nhằm kéo dài lệnh ngừng bắn và khởi động các cuộc thương lượng mới về chương trình hạt nhân của Tehran. Tuy nhiên, thỏa thuận vẫn chưa có hiệu lực khi Tổng thống Mỹ Donald Trump chưa đưa ra phê chuẩn cuối cùng.

Tổng thống Donald Trump, Phó Tổng thống JD Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio tại Phòng Bầu dục ngày 23/4. Ảnh: EPA

Theo Axios dẫn lời hai quan chức Mỹ và một nguồn tin khu vực tham gia tiến trình trung gian, các nhà đàm phán Mỹ và Iran đã thống nhất về một biên bản ghi nhớ kéo dài 60 ngày. Nếu được ký kết, đây sẽ là bước đột phá ngoại giao đáng chú ý nhất kể từ khi căng thẳng quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang trong khu vực Trung Đông.

Một quan chức Mỹ cho biết, mục tiêu trước mắt của thỏa thuận là tạo khuôn khổ để đưa các bên trở lại bàn đàm phán. “Đây là một thỏa thuận nhằm đưa tất cả các bên vào tiến trình thương lượng. Các chi tiết cụ thể sẽ tiếp tục được giải quyết trong đàm phán”, nguồn tin này nói.

Chờ quyết định từ Nhà Trắng

Theo các nguồn tin Mỹ, phần lớn nội dung của bản ghi nhớ đã được thống nhất từ đầu tuần, song cả Washington và Tehran đều cần sự phê chuẩn từ lãnh đạo cấp cao trước khi ký kết chính thức.

Phía Mỹ cho biết, Iran sau đó đã thông báo với các bên trung gian rằng họ đã nhận được sự chấp thuận cần thiết và sẵn sàng ký thỏa thuận. Tuy nhiên, Tehran chưa đưa ra xác nhận công khai.

Các nhà đàm phán Mỹ đã báo cáo chi tiết nội dung thỏa thuận với Tổng thống Donald Trump, song ông chưa đồng ý. Một quan chức Mỹ tiết lộ ông Trump muốn có thêm thời gian để cân nhắc trước khi đưa ra quyết định cuối cùng.

Đây không phải lần đầu tiên Nhà Trắng tin rằng hai bên đã tiến gần đến một thỏa thuận. Trong các giai đoạn trước của cuộc xung đột, Washington từng nhiều lần kỳ vọng đạt được đột phá, nhưng tiến trình đàm phán liên tục bị đình trệ.

Tổng thống Donald Trump từng cho biết ông “không vội vàng”, cho thấy tiến trình đi tới một thỏa thuận cuối cùng giữa Mỹ và Iran vẫn còn nhiều yếu tố chưa chắc chắn. Ảnh: Getty Images

Có gì trong biên bản ghi nhớ?

Theo nội dung dự thảo biên bản ghi nhớ, hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz sẽ được bảo đảm “không bị hạn chế”. Một quan chức Mỹ cho biết, điều này đồng nghĩa không có hành động quấy rối tàu thương mại hay áp đặt phí qua lại, đồng thời Iran phải tháo dỡ toàn bộ thủy lôi tại khu vực trong vòng 30 ngày.

Mỹ cũng dự kiến dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân theo tiến độ khôi phục hoạt động vận tải thương mại. Bên cạnh đó, Washington sẽ cấp một số miễn trừ trừng phạt để Iran có thể nối lại hoạt động xuất khẩu dầu mỏ.

Biên bản ghi nhớ cũng bao gồm cam kết của Iran về việc không theo đuổi vũ khí hạt nhân. Trong thời gian 60 ngày đàm phán, hai vấn đề ưu tiên sẽ là cách xử lý lượng uranium được làm giàu ở mức cao của Iran và tương lai của chương trình làm giàu uranium.

Đổi lại, Mỹ cam kết thảo luận về khả năng nới lỏng trừng phạt và giải phóng các tài sản bị phong tỏa của Iran. Văn bản cũng đề cập tới cơ chế hỗ trợ Iran tiếp nhận hàng hóa và viện trợ nhân đạo.

Một điểm đáng chú ý là dự thảo biên bản ghi nhớ còn đề cập tới việc chấm dứt xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah tại Lebanon. Theo Axios, đây là vấn đề từng khiến Tổng thống Donald Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu có ít nhất một cuộc trao đổi căng thẳng.

Trong khi các cuộc thương lượng vẫn đang diễn ra, Mỹ và Iran được cho là đã có hai vụ va chạm trên eo biển Hormuz trong vòng 48 giờ qua, cho thấy mức độ nhạy cảm của tình hình an ninh khu vực.

Các quan chức Mỹ khẳng định sẽ không có “thỏa thuận ngầm” hay điều khoản bí mật liên quan đến việc nới lỏng trừng phạt hoặc chuyển tiền cho Iran. Theo họ, mức độ nhượng bộ của Tehran trong hồ sơ hạt nhân sẽ quyết định những lợi ích mà nước này có thể nhận được.

Washington cũng cho biết, Iran đã đưa ra một số cam kết bằng lời về khả năng nhượng bộ trong vấn đề hạt nhân, song Mỹ vẫn giữ thái độ thận trọng. “Chúng tôi sẽ chỉ biết rõ khi hai bên thực sự bước vào phòng đàm phán trực tiếp”, một quan chức Mỹ nói.

Mọi lựa chọn vẫn để ngỏ

Theo giới chức Mỹ, biên bản ghi nhớ còn đề cập tới mục tiêu thúc đẩy “hòa bình khu vực”, trong đó chính quyền Tổng thống Donald Trump kỳ vọng các cuộc thương lượng tiếp theo sẽ mở rộng sang vấn đề Iran hậu thuẫn các lực lượng đồng minh trong khu vực Trung Đông.

Tuy nhiên, Washington cũng cảnh báo rằng nếu Iran không thể đáp ứng các yêu cầu liên quan đến chương trình hạt nhân, Mỹ vẫn để ngỏ mọi lựa chọn, bao gồm các biện pháp kinh tế và quân sự. Việc rút lực lượng Mỹ được triển khai tới khu vực cũng sẽ phụ thuộc vào kết quả cuối cùng của tiến trình đàm phán.

Trong khi các hãng thông tấn lớn đều đồng loạt đưa tin, cả Washington và Tehran hiện đều chưa đưa ra tuyên bố chính thức về việc ký kết biên bản ghi nhớ. Trong phát biểu ngày 27/5, Tổng thống Donald Trump cho biết ông “không vội vàng”, cho thấy tiến trình đi tới một thỏa thuận cuối cùng vẫn còn nhiều yếu tố chưa chắc chắn.

Nguồn: https://daibieunhandan.vn/my-va-iran-dat-thoa-thuan-cho-quyet-dinh-cuoi-tu-ong-trump-10418535.html