Nâng giá trị nông sản từ công nghệ cao và chuyển đổi số

Chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ cao đang được Nghệ An tập trung đẩy mạnh nhằm nâng cao giá trị nông sản, đưa sản phẩm hội nhập ngày một tốt hơn với thời cuộc.

Dấu ấn công nghệ trên đồng ruộng

Những năm gần đây, việc sản xuất 6 sào lúa của gia đình chị Bùi Thị Trúc tại xã Hưng Nguyên Nam ngày càng thuận lợi nhờ việc đưa máy móc vào đồng ruộng. Dù chồng đi làm ăn xa, nhưng chị gần như không còn phải lo lắng vất vả hay áp lực về thời vụ.

“Trước đây mọi công đoạn đều phải tự làm, vất vả lắm, nhưng nay làm ruộng nhàn lắm. Làm đất thì chỉ cần thuê máy làm trong một buổi là xong xuôi, đến mùa gặt có máy, lúa được gặt, tuốt và đóng bao ngay tại ruộng, chúng tôi chỉ việc chở về phơi, thậm chí nhiều khi còn bán lúa tươi trực tiếp cho thương lái ngay đầu bờ”, chị Trúc vui vẻ cho hay.

Khâu cơ giới hoá trong thu hoạch lúa đã đạt 98%. Ảnh: Phú Hương

Những năm qua, Nghệ An đã có những đột phá mạnh mẽ trong khâu cơ giới hóa và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp. Toàn tỉnh hiện có hơn 100.000 máy móc các loại, tỷ lệ cơ giới hóa rất cao với khâu làm đất đạt trên 98%, vận chuyển trên 90% và đặc biệt là khâu thu hoạch lúa đã đạt tới 98%. Công nghệ phun thuốc bảo vệ thực vật bằng máy bay không người lái (drone) được ứng dụng ngày càng rộng rãi. Với công suất mỗi giờ phun được từ 3- 5 ha, những drone này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà quan trọng hơn, nó bảo vệ sức khỏe cho người nông dân khi hạn chế tối đa tiếp xúc trực tiếp với hóa chất độc hại.

Xã Quan Thành sử dụng thiết bị bay không người lái để phun thuốc bảo vệ thực vật trên đồng ruộng. Ảnh: Văn Trường

Cách đây 6 năm, anh Võ Văn Thịnh ở xã Đông Lộc mua lại 8.000m² đất lúa kém hiệu quả bị bỏ hoang, đầu tư xây dựng trang trại trồng nho xanh và dưa lưới theo hướng hữu cơ. Việc áp dụng công nghệ đo độ ngọt, quy trình chăm sóc nghiêm ngặt không chỉ mang lại năng suất cao hơn 30% so với canh tác thông thường mà còn tạo ra những sản phẩm chuẩn sạch.

Trang trại nho trồng theo hướng hữu cơ của gia đình anh Võ Văn Thịnh. Ảnh: Phú Hương

Đặc biệt, câu chuyện "số hóa" đầu ra thông qua mạng xã hội đã giúp cho anh tiêu thụ hàng chục tấn nho, dưa lưới thu được mỗi năm một cách nhanh chóng. Khách hàng từ TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hà Nội ngày càng biết đến sản phẩm của nhà vườn một cách rộng rãi, nhờ niềm tin vào các chứng nhận chất lượng và sự tương tác trực tuyến thường xuyên. “Khi đưa công nghệ vào, khoảng cách giữa người sản xuất và khách hàng được kéo gần lại đáng kể, sản phẩm tiêu thụ ngày càng thuận lợi”, anh Thịnh chia sẻ.

Tạo các chuỗi liên kết sâu, bền vững

Tuy nhiên, mặc dù đã đạt nhiều kết quả khả quan, việc ứng dụng công nghệ số, công nghệ cao và chuyển đổi số vào nông nghiệp tại các địa phương vẫn còn nhiều hạn chế, chưa tương xứng với tiềm năng. Đến hết năm 2025, diện tích canh tác nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của Nghệ An mới chỉ đạt trên 40.000 ha, chiếm khoảng 13% tổng diện tích. Toàn tỉnh dù có 730 HTX nông nghiệp, nằm trong nhóm dẫn đầu cả nước, nhưng số lượng HTX ứng dụng công nghệ cao mới chỉ dừng lại ở con số 101 HTX.

Sản xuất ứng dụng công nghệ cao tại Trang trại Đồi Chồi. Ảnh: Phú Hương

Những hạn chế này đến từ thực tế sản xuất nông nghiệp của Nghệ An vẫn đang tồn tại nhiều bất cập. Ruộng đồng manh mún, cùng với đó, vấn đề nhân lực cũng là một “rào cản”, khi lao động nông nghiệp đang ngày càng già hóa, tư duy sản xuất dựa trên kinh nghiệm cũ và tâm lý e ngại rủi ro khi tiếp cận công nghệ mới vẫn còn phổ biến.

Bên cạnh đó, tác động khắc nghiệt của biến đổi khí hậu, từ những đợt rét đậm đầu năm đến nắng nóng gay gắt giữa mùa và mưa bão lũ lụt cuối năm, đã làm tăng thêm rủi ro cho các hoạt động đầu tư ứng dụng công nghệ cao vốn dĩ đòi hỏi nguồn vốn rất lớn.

“

Chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp gặp khó ngay từ khâu nhận thức. Việc xây dựng mã số vùng trồng hay đưa nông sản lên sàn giao dịch đòi hỏi quy trình nghiêm ngặt, diện tích đủ lớn và khả năng sử dụng thiết bị thông minh, thế nhưng phần lớn bà con vẫn đang quen với lối sản xuất nhỏ lẻ, tự cung tự cấp là chủ yếu.

Ông Lê Văn Hồng - Chủ tịch UBND xã Quan Thành

Nhằm tạo nền tảng thực hiện mục tiêu xuyên suốt là chuyển mạnh từ "tư duy sản xuất" sang "tư duy kinh tế nông nghiệp", Nghệ An đã dành nguồn lực đầu tư công rất lớn cho kết cấu hạ tầng. Tính riêng năm 2025, tổng vốn đầu tư công giao cho Sở Nông nghiệp và Môi trường đạt hơn 1.737 tỷ đồng, trong đó ngân sách Trung ương hơn 1.133 tỷ đồng.

Những dự án trọng điểm như Hồ chứa nước Bản Mồng, hệ thống trạm bơm tại nhiều địa phương, nâng cấp hồ đập Đá Mài, hệ thống thủy lợi Nam… đã và đang được khẩn trương triển khai. Đây chính là cơ sở để hình thành, xây dựng các vùng nguyên liệu công nghệ cao, giúp trồng trọt có thể chủ động trước những diễn biến ngày càng bất thường và cực đoan của thời tiết.

"Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh và số hóa toàn diện, ngành nông nghiệp đang tập trung vào nhóm giải pháp đồng bộ: Rà soát, quy hoạch lại các vùng sản xuất tập trung quy mô lớn, gắn liền với các chính sách mạnh mẽ để khuyến khích tích tụ ruộng đất", lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết.

Lãnh đạo tỉnh kiểm tra quy trình sản xuất ứng dụng công nghệ cao tại trang trại của HTX NN Thành Vinh (xã Hưng nguyên Nam). Ảnh: Phú Hương

Tỉnh cũng tăng cường thu hút các doanh nghiệp có năng lực tiếp cận công nghệ cao trong chọn tạo giống và chế biến sâu để tạo ra các chuỗi liên kết bền vững, nơi doanh nghiệp đóng vai trò "đầu tàu" dẫn dắt kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm.

Cùng với đó, công tác nghiên cứu khoa học, khuyến nông đang dần được đổi mới theo hướng thực chất, tập trung vào các lĩnh vực có thế mạnh như chăn nuôi bò sữa, sản xuất rau quả, hoa và cây lâm nghiệp xuất khẩu. Đặc biệt, việc hỗ trợ nông dân tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi theo Nghị quyết 34 của HĐND tỉnh sẽ là "đòn bẩy" để các trang trại, HTX mạnh dạn đầu tư thiết bị thông minh, chuyển đổi số trong cả sản xuất và tiêu thụ.

Chuyển đổi số trong nông nghiệp không chỉ là một xu hướng, mà đã trở thành hướng đi tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông sản. Khi những khó khăn về quỹ đất và tư duy được tháo gỡ, kết hợp với nguồn lực đầu tư hạ tầng đồng bộ, sản xuất nông nghiệp của Nghệ An sẽ có thể phát triển theo hướng hiện đại, minh bạch và hiệu quả, nâng cao giá trị và thu nhập cho người dân.

ADQuảng cáo

Nguồn: https://baonghean.vn/nang-gia-tri-nong-san-tu-cong-nghe-cao-va-chuyen-doi-so-10338734.html