Ngăn chặn trục lợi trong đấu giá

Bộ Tư pháp đang lấy ý kiến đối với dự án Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi). Dự thảo Luật lần này đã bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng “bỏ cọc”, bổ sung quy định nâng tỷ lệ tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân… Quy định này được kỳ vọng sẽ giúp minh bạch hoạt động đấu giá, ngăn chặn tình trạng lợi dụng đấu giá để trục lợi.

Sau gần 10 năm triển khai thực hiện Luật Đấu giá tài sản đã đạt nhiều kết quả tích cực. Số lượng các cuộc đấu giá tài sản công ngày càng tăng, nhiều cuộc đấu giá được tổ chức thành công với giá trị tài sản bán được cao hơn nhiều lần so với giá khởi điểm, nộp ngân sách nhà nước đạt giá trị lớn, qua đó, đóng góp tích cực cho việc quản lý, sử dụng tài sản công; góp phần tạo nguồn lực cho hoạt động đầu tư, xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương. Bên cạnh kết quả đạt được, Bộ Tư pháp cho rằng, hoạt động đấu giá cũng bộc lộ những hạn chế, vướng mắc tiêu cực. Trong đó, tình trạng “thông đồng, dìm giá”, “quân xanh, quân đỏ”, “cò mồi, đe dọa, cưỡng ép” xảy ra khá tinh vi, có xu hướng ngày càng phức tạp nên quá trình thanh tra, kiểm tra thông thường rất khó phát hiện, xử lý nếu không có sự vào cuộc của cơ quan công an với các biện pháp nghiệp vụ chuyên ngành (giám định chữ ký, ghi âm, điều tra).

Thực tế cho thấy, thời gian qua đã xảy ra không ít trường hợp tham gia đấu giá rồi “bỏ cọc”, đặc biệt trong các lĩnh vực đấu giá bất động sản, thậm chí có những trường hợp tham gia đã đẩy giá cao rất nhiều so với thị trường gây bức xúc dư luận. Với những trường hợp này, đa số tham gia đấu giá nhằm mục đích đẩy giá lên cao để tạo “sốt” thị trường hoặc cạnh tranh không lành mạnh, nhưng sau khi trúng đấu giá lại không thực hiện nghĩa vụ thanh toán và chấp nhận mất tiền đặt cọc. Tình trạng “bỏ cọc” gây ra hậu quả rất lớn như: làm rối loạn thị trường, ảnh hưởng đến tính minh bạch và công bằng của hoạt động đấu giá, làm chậm tiến độ khai thác và sử dụng tài sản, đồng thời gây thất thu ngân sách nhà nước và tốn kém thời gian, chi phí cho việc tổ chức đấu giá lại. Ngoài ra, việc “bỏ cọc” cũng ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của những người tham gia đấu giá có nhu cầu thực.

Để khắc phục tình trạng tham gia đấu giá để trục lợi, dự thảo Luật bổ sung quy định trường hợp đấu giá bằng lời nói trực tiếp hoặc bỏ phiếu trực tiếp tại phiên đấu giá mà người tham gia đấu giá đã nộp hồ sơ, tiền đặt trước hợp lệ và tham dự phiên đấu giá thì được coi là đã đồng ý mua tài sản bằng với giá khởi điểm. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng “cò mồi”, “xã hội đen”, người không có nhu cầu mua thực sự nhưng vẫn tham dự đấu giá để trục lợi.

Cùng với đó, dự thảo Luật bổ sung quy định nâng tỷ lệ tiền đặt trước trong đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất ở cho cá nhân trên cơ sở luật hóa quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP của Chính phủ quy định xử lý khó khăn, vướng mắc trong hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai.

Ngoài ra, trên cơ sở luật hóa các quy định của Nghị quyết số 66.11/2026/NQ-CP, dự thảo Luật đã bổ sung quy định cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất ở đối với cá nhân trúng đấu giá nhưng “bỏ cọc”. Theo đó, người trúng đấu giá quyền sử dụng đất đối với trường hợp Nhà nước giao đất, cho thuê đất theo quy định của pháp luật về đất đai, quyền khai thác khoáng sản theo quy định của pháp luật về khoáng sản, địa chất vi phạm nghĩa vụ thanh toán tiền trúng đấu giá dẫn đến quyết định công nhận kết quả đấu giá bị hủy, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm thì bị cấm tham gia đấu giá đối với loại tài sản đó trong thời hạn từ 6 tháng đến 5 năm.

Như vậy, nếu người trúng đấu giá vi phạm nghĩa vụ nộp tiền trúng đấu giá dẫn đến hủy quyết định công nhận kết quả trúng đấu giá, ngoài việc xử lý về tiền đặt trước, thì việc quy định “cấm tham gia đấu giá quyền sử dụng đất” như dự thảo Luật được coi rất nghiêm khắc. Bởi chế tài này mang tính răn đe hơn nhiều so với biện pháp tài chính đơn thuần. Khi đối mặt với nguy cơ bị cấm tham gia đấu giá trong thời gian nhất định, các cá nhân sẽ phải cân nhắc kỹ về năng lực tài chính và mục đích thực sự trước khi trả giá, tránh tình trạng “cứ đấu giá rồi tính”, hay tâm lý cứ đấu giá, không thích thì “bỏ cuộc chơi”. Để tránh rủi ro xảy ra, việc bổ sung các quy định nâng tiền đặt trước, cấm tham gia đấu giá đối với người “bỏ cọc” là điều rất cần thiết.

Cùng với đó, cơ quan chức năng cần siết chặt điều kiện tham gia đấu giá, tăng cường công tác giám sát, minh bạch thông tin nhằm đảm bảo hoạt động đấu giá diễn ra công bằng, hiệu quả và đúng quy định pháp luật.

Nguồn: https://daibieunhandan.vn/ngan-chan-truc-loi-trong-dau-gia-10418219.html