Người canh giữ “không gian văn hóa” Chăm

Mỗi sáng trên đồi Bà Nài nhìn ra biển Phan Thiết, cụ Đồng Xuân Bính lại lặng lẽ mở cửa tháp cổ Pô Sah Inư. Công việc gắn bó với người đàn ông Chăm 71 tuổi suốt nhiều năm qua như một phần cuộc sống thường ngày.

Lễ hội Katê diễn ra tại di tích tháp Pô Sah Inư, phường Phú Thủy

Giữ “hơi thở” cho tháp cổ

Nằm trên đỉnh đồi Bà Nài, phường Phú Thủy, tháp Pô Sah Inư là một trong những cụm tháp Chăm cổ còn khá nguyên vẹn ở tỉnh Lâm Đồng. Sau gần 1.300 năm tồn tại, nơi đây không “ngủ yên” như nhiều phế tích cổ mà vẫn hiện diện sống động trong đời sống cộng đồng. Từ một công trình kiến trúc cổ, Pô Sah Inư hôm nay đã trở thành điểm đến văn hóa, du lịch giàu bản sắc. Điều đặc biệt là nơi đây vẫn duy trì không gian tín ngưỡng với khói hương và những nghi lễ truyền thống được thực hiện thường xuyên.

Người góp phần giữ cho những ngọn tháp luôn có “hơi thở” ấy chính là cụ Đồng Xuân Bính (SN 1954). Giữa không gian cổ kính của quần thể tháp Chăm hàng ngàn năm tuổi, cụ Bính xuất hiện với bộ đồ trắng giản dị, chiếc khăn đội đầu đặc trưng và dáng đi chậm rãi. Ít ai biết rằng, đằng sau vẻ ngoài mộc mạc ấy là người được cộng đồng Chăm tín nhiệm giao trọng trách giữ gìn đời sống tâm linh cho ngôi tháp cổ nổi tiếng này.

“Tôi không đi đâu hết, đời tôi chỉ biết từ nhà tới tháp Pô Sah Inư, làm lễ cúng cho bà con người Chăm…”, cụ Bính nói bằng giọng chậm rãi nhưng chắc khỏe.

Việc lựa chọn người trông coi tháp do chính cộng đồng người Chăm địa phương giới thiệu và tín nhiệm. Người được chọn phải là người lớn tuổi, có uy tín, gia đình gương mẫu, được bà con kính trọng và đặc biệt phải am hiểu phong tục, tín ngưỡng Chăm. Cụ Bính được giao nhiệm vụ chăm nom các ngôi tháp, mở cửa vào buổi sáng, đóng cửa vào cuối ngày, quét dọn, lau chùi bệ thờ, hương án và chuẩn bị nhang trầm để phục vụ đồng bào Chăm cùng du khách đến dâng hương. “Được giữ tháp, được cầu nguyện cho bà con là niềm vui của tôi”, cụ Bính nói.

Cụ Đồng Xuân Bính người canh giữ tháp Pô Sah Inư

Lặng lẽ gìn giữ không gian linh thiêng

Trong quần thể tháp Pô Sah Inư hiện còn các đền thờ công chúa Pô Sah Inư - con Vua Para Chanh. Hầu như ngày nào cũng có đồng bào Chăm từ nhiều nơi tìm về đây hành lễ. Có người cầu sức khỏe, cầu bình an, làm ăn thuận lợi; có người cầu con cái học hành đỗ đạt, thi cử thành công. Mỗi khi có người đến viếng, cụ Bính lại chuẩn bị nhang đèn và thực hiện các nghi thức cầu nguyện.

Lễ Tống ôn

Cuối buổi chiều, khi nắng bắt đầu nhạt trên đồi Bà Nài, từng đoàn khách vẫn tiếp tục lên tham quan tháp Pô Sah Inư. Có người bước vào lòng tháp thắp nén hương rồi lặng lẽ quỳ bái. Trong những gian tháp phủ màu thời gian, khói lam vẫn phảng phất bay ra từ các ô cửa ám màu muội khói. Giữa không gian ấy, cụ Đồng Xuân Bính vẫn âm thầm đi lại kiểm tra từng gian tháp, châm thêm nén nhang mới và chuẩn bị đóng cửa khi ngày dần tắt.

Đông đảo du khách đến tham quan lễ hội

Theo ông Trần Đức Dũng - phụ trách quản lý tháp Pô Sah Inư, nhiều năm qua, cụ Bính luôn thực hiện tốt trách nhiệm được giao. Việc hương khói trong các ngôi tháp được duy trì thường xuyên theo đúng phong tục, tín ngưỡng của người Chăm, tạo nên không gian thờ phụng linh thiêng và ấm cúng.

Sau gần 1.300 năm tồn tại, tháp Pô Sah Inư vẫn giữ được sự sống trong đời sống cộng đồng hôm nay. Và giữa những ngọn tháp phủ màu thời gian ấy, cụ Đồng Xuân Bính vẫn lặng lẽ làm công việc của mình như một người canh giữ không gian văn hóa Chăm khu vực phía Đông Nam tỉnh.

“

Du khách và cộng đồng người Chăm đều hài lòng mỗi khi đến viếng lễ tại tháp. Sự xuất hiện thường xuyên của ông Bính tại tháp Pô Sah Inư đã tạo nên hình ảnh đẹp, để lại nhiều ấn tượng với du khách.

Ông Trần Đức Dũng, phụ trách quản lý tháp Pô Sah Inư.

Nguồn: https://baolamdong.vn/nguoi-canh-giu-khong-gian-van-hoa-cham-443561.html