Nước mắm cá linh. Ảnh: THÀNH CHINH
Hương nước mắm đồng được ủ từ con cá linh, cá chốt sông Hậu. Mùi vị mặn mòi ấy theo tôi suốt tuổi thơ, gắn với những bữa cơm gia đình ấm áp và mang mùi vị rất riêng của miền sông nước.
Ngày Tết, tôi chợt nhớ quay quắt về tháng bảy năm ấy, con nước bắt đầu mấp mé nhảy khỏi bờ, mẹ lại lui cui chuẩn bị lu, khạp bên hiên nhà. Mùa nước nổi vừa đi qua cũng là lúc mẹ dành hàng giờ để ủ nước mắm. Mẹ bảo muốn nước mắm thơm ngon thì cần có bí kíp. Mỗi khạp được mẹ tỉ mẩn trải đều từng lớp muối hột rồi đến từng lớp cá tươi ngon, trên cùng là những lát khóm vàng ươm thơm phức. Cá được ướp với muối theo tỷ lệ cân đối, được ủ ngoài trời dưới ánh nắng và gió tự nhiên chừng vài tháng. Sau đó sẽ đến công đoạn chuẩn bị ra lò thành phẩm. Bên bếp củi lửa cháy bập bùng, mẹ dùng chiếc vá chăm chút hớt những lớp bọt từng li, từng tí để nước mắm đạt độ ngon hoàn hảo.
Mỗi lần mẹ nấu nước mắm, mùi hương của đồng quê tỏa ra khắp xóm. Hương vị đầm đầm mùi chái bếp sau hè ấy là sự kết hợp hài hòa giữa hương thơm của cá đồng tươi ngon và muối biển, tạo nên một hương vị đặc biệt khó quên. Từng giọt nước mắm mẹ nấu có màu nâu sóng sánh như được tẩm ướp tất cả vị ngon của thế gian này. Chỉ cần một ít nước mắm rưới lên, chén cơm nóng thơm lừng như một tuyệt tác ẩm thực.
Nhờ có mẹ, căn bếp nhỏ lúc nào cũng ấm nóng, thơm lừng. Mâm cơm đạm bạc của mẹ lúc nào cũng có chén nước mắm. Mẹ bảo, riết thành quen, hễ mâm cơm mà không có nước mắm đồng thì thấy như thiêu thiếu cái gì đó. Mẹ xem chén nước mắm như là chất keo gắn kết mọi món ăn trên mâm cơm, cũng giống như bữa cơm gia đình chính là chất keo gắn kết cả nhà vậy.
Lần nào gọi điện hỏi thăm, mẹ cũng nhắc “tụi con lẹ về lấy nước mắm đồng nghe, nước mắm nguyên chất ngon lắm!”. Và lần nào chúng tôi về, mẹ cũng gói ghém gửi thêm vài chai nước mắm mặn mà “quý hiếm” để các con tặng bè bạn thị thành. Rồi đến mùa cá năm sau, mẹ lại loay hoay nấu nước mắm đồng, trong khi chợ, siêu thị bày bán đầy những nhãn hiệu nước mắm ngon, thơm, bổ, rẻ. Có lẽ, ngày ấy chúng tôi chưa thực sự thấu hiểu giá trị của nồi nước mắm đồng mẹ nấu. Điều duy nhất mà chúng tôi biết, đó là mẹ đã nêm thứ gia vị mang tên tình thương của mình vào từng giọt nước mắm đồng.
Giờ đây, mẹ đã đi xa, sẽ không còn cảnh ngày nào chúng tôi đi kiếm củi và ngồi canh nồi nước mắm bên mẹ. Những người con xa quê như tôi đã mất đi một phần kỷ niệm, một phần hương vị của quá khứ. Đó là một mùi hương quen thuộc, một mùi hương đánh thức ký ức về những bữa cơm hạnh phúc, về tình thương và sự hiện diện của mẹ.
Những ngày gần Tết, bên phố thị dòng người qua lại tấp nập, chợ hoa hoạt động rôm rả, tôi thong dong trên đường mà lòng luôn nhớ mẹ. Nhớ bàn tay rám nắng và nụ cười hiền từ của mẹ. Mặc dù cuộc sống khấm khá hơn, nhưng tôi vẫn thèm lùa đũa cơm còn nóng hổi mà xuýt xoa, khen lấy khen để những món ăn dân dã được mẹ chế biến từ nước mắm đồng thuở ấy. Bất chợt, tôi nhận ra, bữa cơm còn mẹ là bữa cơm bình yên và hạnh phúc nhất - “Không có gì bằng cơm với cá. Không có gì bằng má với con!”.
Thời gian cứ lặng lẽ trôi, dẫu cho hương vị nước mắm mẹ nấu không còn trong bữa ăn hằng ngày, nhưng nó vẫn tồn tại mãi trong tâm hồn và ký ức tôi. Hương vị ấy luôn là một phần trong tôi, sẽ còn mãi cùng tôi tha phương đi cuối đất cùng trời…
Nguồn: https://baoangiang.com.vn/nho-nuoc-mam-dong-me-nau-a476826.html
Bình luận (0)