‘Những chiếc lá’ trong đề thi Văn trung học phổ thông

‘Những chiếc lá’ là một bài thơ của Nguyễn Đình Thi được chọn cho thí sinh viết nghị luận môn Văn ở kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, diễn ra sáng 11/6.

“Những chiếc lá” không phải tác phẩm tiêu biểu của nhà thơ Nguyễn Đình Thi, chắc chắn không thể nào có “văn mẫu”. Đưa bài thơ “Những chiếc lá” vào phần nghị luận, phần nào thách thức khả năng cảm thụ và diễn đạt của một số đối tượng thí sinh. Bởi lẽ, đừng nói đến học sinh lớp 12 mà ngay cả giáo viên Văn cũng chẳng mấy người từng tiếp cận “Những chiếc lá” như một khách tri âm thụ hưởng thi ca.

Nhà thơ Nguyễn Đình Thi (1924-2003) qua nét vẽ Nguyễn Đình Phúc.

Phần thi viết (6 điểm) môn Văn kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm nay gồm hai câu. Câu thứ nhất (2 điểm) có lẽ chưa được những người ra đề cẩn trọng phản biện một cách cần thiết.

Nguyên văn câu hỏi: “Nước Mĩ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những phát minh công nghệ góp phần làm thay đổi thế giới. Từ gợi dẫn trên, với tư cách người trẻ, anh/chị hãy viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) trả lời câu hỏi: Làm thế nào để có những “Steve Jobs Việt Nam”?

Dưới góc độ kỹ thuật và lịch sử công nghệ, ý “gợi dẫn” không ổn, vì Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk… đều không phải những nhà phát minh. Lẽ ra phải “gợi dẫn” cho chính xác “Nước Mĩ có Steve Jobs, Mark Zuckerberg, Elon Musk... với những sản phẩm và giải pháp công nghệ sáng tạo góp phần làm thay đổi thế giới”.

Mặt khác, “gợi dẫn” nhiều nhân vật thì không nên hướng đến câu hỏi chỉ một nhân vật. Lẽ nào, vì Steve Jobs đã qua đời, phải đặc biệt ưu ái truy cầu “Steve Jobs Việt Nam”?

Câu thứ hai (4 điểm) yêu cầu viết bài văn nghị luận (khoảng 600 chữ) phân tích bài thơ “Những chiếc lá”. Nếu không tính tiêu đề, thì bài thơ “Những chiếc lá” đã hơn 200 chữ. Viết 600 chữ để phân tích 200 chữ, e rằng hơi miễn cưỡng. Nguyên văn bài thơ “Những chiếc lá” như sau:

Có thể bạn quan tâm

Hoàn thiện sản phẩm sáng tác biểu trưng TP Cần Thơ(CTO) - Chiều 23-6, tại Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch TP Cần Thơ, bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, chủ trì cuộc họp Ban tổ chức Cuộc thi sáng tác biểu trưng (logo) TP Cần Thơ.

Miền Bắc đón mưa to, Hà Nội giảm bao nhiêu độ?GĐXH - Theo dự báo thời tiết, do ảnh hưởng của rãnh áp thấp kết hợp với hội tụ gió trên cao khu vực Bắc Bộ đã có mưa dông diện rộng, kết thúc đợt nắng nóng gay gắt. Mức nhiệt toàn Bắc Bộ trong đó có Thủ đô Hà Nội không nơi nào vượt quá 35 độ.

VAR lại gây tranh cãi tại World Cup 2026Tình huống của Aleksander Pavlovic trong trận Đức gặp Ecuador đang khiến VAR trở thành tâm điểm chỉ trích một lần nữa. Khi công nghệ hỗ trợ trọng tài không can thiệp sau pha nhấc cao chân nguy hiểm, tranh cãi về tính nhất quán và ngưỡng xử lý của VAR tại World Cup 2026 lại bùng lên.

“Chiều lạnh cóng, vườn cây vắng tanh, gió thổi bay lao xao những chiếc lá rụng trên mặt cỏ/ Những chiếc lá nâu, đen, rách quăn queo/ Đâu những ngày xuân, chúng ta xòe biếc đón về ríu rít những đàn chim/ Những buổi trưa hè, chúng ta um tùm che mát cho người đi đường mồ hôi nhễ nhại/ Những chiều thu nhẹ trong, chúng ta thắp vàng trên đầu bao đôi người yêu/ Đến hôm nay, gió bấc đã dứt chúng ta, ném xuống đất bụi.

Chiều lạnh cóng, những chiếc lá rụng bay lao xao trong vườn cây/ Ai bé nhỏ vừa đi tới/ Giữa gió buốt, chú bé lụi hụi xuýt xoa, loạt xoạt, loạt xoạt, chiếc chổi tre quét trên mặt cỏ/ Sắp tối rồi. Chú bé ôm từng ôm lá nén vào chiếc bao tải dần căng phồng/ Đi đâu, chú bé vác bao tải to, trên con đường đầu ô bụi bặm/ Đây rồi, dưới mái bếp tranh, chú bé ngồi vốc từng nắm lá khô nhóm lửa, đặt nồi cơm, đợi mẹ đi làm về/ Khói hắc hắc thơm thơm bay lên/ À, à, vậy chứ, - những chiếc lá reo phù phù, nhảy nhót”.

Bài thơ "Những chiếc lá" vào đề thi môn Văn. Ảnh: MXH

Bài thơ “Những chiếc lá” được nhà thơ Nguyễn Đình Thi công bố lần đầu tiên cách đây hơn 20 năm. Đây là một trong rất ít bài thơ viết cho đối tượng học trò của nhà thơ Nguyễn Đình Thi. Bài thơ “Những chiếc lá” mượn lời chiếc lá để tự bạch về một vòng đời hữu ích. Tính hữu ích của sự vật, tính hữu ích của thiên nhiên, được thể hiện bằng một câu chuyện kể. Các chi tiết nối nhau ken dày không chứa ra một khoảng trống mỹ cảm nào, thật không dễ để thí sinh khái quát giá trị nghệ thuật của “Những chiếc lá”.

Rõ ràng, những người ra đề thi môn Văn muốn triệt để phân loại trình độ của thí sinh kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông, khi cho viết nghị luận phân tích bài thơ “Những chiếc lá”. Và dĩ nhiên, học sinh lớp 12 cũng không thể nhận diện vị trí bài thơ “Những chiếc lá” trong dòng chảy thơ suy tưởng của nhà thơ Nguyễn Đình Thi.

Sinh thời, nhà thơ Nguyễn Đình Thi ra mắt cả thảy sáu tập thơ: “Người chiến sĩ” in năm 1956, “Bài thơ Hắc Hải” in năm 1959, “Dòng sông trong xanh” in năm 1974, “Tia nắng” in năm 1983, “Trong cát bụi” in năm 1992 và “Sóng reo” in năm 2001.

Phù hợp với đối tượng học sinh, theo quan điểm cá nhân người viết, nên chọn các tác phẩm trong ba tập “Người chiến sĩ”, “Bài thơ Hắc Hải” và “Dòng sông trong xanh”. Bởi lẽ, giai đoạn ấy, nhà thơ Nguyễn Đình Thi còn dành nhiều biên độ mở cho cảm xúc, chất ưu tư còn được nêm nếm gia vị bay bổng.

Hoa Kỳ - Việt Nam: Đừng bỏ lỡ

Việt Nam - Hoa Kỳ tăng cường hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranhVTV.vn - Ngày 22/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Quyền Bộ trưởng Bộ Hải quân Hoa Kỳ Hùng Cao.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Quyền Bộ trưởng Hải quân Hoa KỳNgày 22/6/2026, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Quyền Bộ trưởng Bộ Hải quân Hoa Kỳ Hùng Cao.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tiếp Quyền Bộ trưởng Hải quân Hoa KỳNgày 22/6/2026, tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Quyền Bộ trưởng Bộ Hải quân Hoa Kỳ Hùng Cao.

Còn ba tập “Tia nắng”, “Trong cát bụi” và “Sóng reo” đã là giai đoạn khác của hành trình thơ Nguyễn Đình Thi, tập trung lắng đọng nội tâm và chiêm nghiệm thế sự, đòi hỏi sự nghiên cứu chuyên sâu để "giải mã". Thậm chí, ông không ngần ngại viết những câu thơ lược bỏ vẻ đẹp ngôn từ để đặc quánh ý nghĩ, đúng nghĩa thơ văn xuôi.

Bài thơ “Những chiếc lá” nằm ở tập “Trong cát bụi”. Vì vậy, nhiều bạn học sinh tham dự kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông năm nay muốn đạt điểm cao môn Văn, giống như một nhiệm vụ ít khả thi.  

Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/nhung-chiec-la-trong-de-thi-van-trung-hoc-pho-thong-d815920.html