 |
| "Lão tướng” chọi bò Nông Văn Lầu. |
Người Mông ơn Đảng
Người Mông ở Mỏ Chì di cư từ Cao Bằng về những năm 1992-1993. Lúc ấy điều kiện sản xuất còn nhiều khó khăn do đất dốc bạc màu, ruộng nương manh mún, vì thế năng suất ngô đạt khoảng 46 tạ/ha, lúa 47 tạ/ha, không đủ bảo đảm lương thực cho các hộ đông nhân khẩu. Có thời điểm, xóm thiếu ăn từ 2-3 tháng/năm; trẻ em nhiều em 10 tuổi mới vào lớp 1, phần lớn học hết cấp 1, cấp 2 là nghỉ.
Nhưng khó khăn ấy là thời quá khứ, Trưởng xóm Mỏ Chì Ngô Văn Chú bảo: Hơn mười năm trở lại đây, nhờ các chương trình giảm nghèo và nguồn vốn vay ưu đãi, chăn nuôi gia súc từng bước trở thành hướng sinh kế chủ lực của người dân ở đây.
Từ Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi đến Đề án 2037 của tỉnh Thái Nguyên… nhiều hộ được hỗ trợ vốn để phát triển đàn trâu, bò như đã thoát nghèo. Điển hình như các gia đình: anh Hoàng Văn Nguyên, anh Trương Văn Thanh vay vốn nuôi 6 con trâu, bò; gia đình anh Hoàng Văn Tý được hỗ trợ 50 triệu đồng xây nhà, gần 20 triệu đồng mua bò giống... Năm 2025, 60 hộ trong xóm tiếp tục được Ngân hàng Chính sách xã hội cho vay hơn 4,6 tỷ đồng đầu tư chăn nuôi.
Với nguồn vốn trên các hộ đã mở rộng quy mô chăn nuôi gia súc. Hiện toàn xóm có hơn 270 con trâu, bò. Có 7-8 hộ quy mô nuôi từ 5-7 con; còn lại mỗi hộ duy trì 1-2 con. Giá bò hơi hiện khoảng 100 nghìn đồng/kg; một con trưởng thành nặng khoảng 4 tạ có thể bán được 40 triệu đồng.
Với nhiều hộ, đây là nguồn tích lũy quan trọng để sửa chữa nhà cửa, đầu tư sản xuất, cho con em tiếp tục học tập. Thu nhập bình quân đạt khoảng gần 30 triệu đồng/hộ/năm. Năm 2025, xóm còn 30 hộ nghèo; dự kiến năm 2026 giảm xuống 24 hộ nghèo và 10 hộ cận nghèo.
Hứa hẹn hấp dẫn trong ngày hội
Trong câu chuyện với chúng tôi ngày đầu xuân, Trưởng xóm Mỏ Chì Ngô Văn Chú phác thảo nhiều nét về tương lai của xóm. Ông đặc biệt nói về một hoạt động sắp diễn ra ở Mỏ Chì mà ông tin sẽ trở thành điểm nhấn độc đáo: Chọi bò trong khuôn khổ Ngày hội Văn hóa các dân tộc xã La Hiên (dự kiến tổ chức vào ngày 21-3 tới). Các giải đấu sẽ tổ chức theo hạng cân (420 - 500kg và 360 - 420kg).
Thông tin của Trưởng xóm Mỏ Chì Ngô Văn Chú khiến chúng tôi tò mò. Dường như hiểu được thắc mắc của chúng tôi, ông bảo: Theo truyền thống người Mông, từ nhỏ khi đi chăn bò, chúng tôi được hướng dẫn cách tổ chức cho bò giao đấu. Trước đây, đồng bào Mông thường tổ chức chọi bò trên ruộng mà chưa có bãi chọi.
Để có bãi chọi bò, trên nền bãi thải quặng chì cũ tại địa phương, người dân đã góp ngày công san gạt, cải tạo thành sân rộng khoảng 40m mỗi chiều. Từ khi xóm Mỏ Chì có sân bãi, nhiều chủ bò ở Quang Sơn, Thần Sa… đưa bò về đây tập trung thi đấu. Cũng từ đó hình thành tổ trọi bò Mỏ Chì với 32 thành viên đến từ ba xã La Hiên, Quang Sơn và Thần Sa, trong đó thành viên ở Mỏ Chì chiếm số đông. Tổ đã làm hồ sơ xin thành lập câu lạc bộ gửi lên chính quyền xã, để hướng tới hoạt động bài bản, có tổ chức.
 |
| Bãi chọi bò nhìn từ trên cao. |
Câu chuyện của trưởng xóm khiến chúng tôi tìm đến anh Lý Văn Nùng, phó chủ nhiệm tổ trọi bò Mỏ Chì. Là người sở hữu nhiều bò chọi (có thời điểm, anh sở hữu hàng chục con bò chọi - năm 2018), gia đình anh hiện còn 5 con bò, trong đó 2 con nuôi để chọi.
Anh Lý Văn Nùng bảo: bò chọi không chỉ cần to khỏe mà phải biết “khóa sừng”, biết chọc và nhấc đối thủ. “Sừng dài mà không biết khóa cũng thua. Phải lì đòn, có tinh thần”. Ngồi gần đó, ông Nông Văn Lầu, 80 tuổi, người nuôi bò chọi lâu năm nhất bản Mỏ Chì góp lời: Bò chọi phải nuôi ít nhất 5- 8 năm mới đủ độ “chín”. Nếu không đạt, sẽ bán thịt. Giá bò chọi vì thế cao hơn nhiều so với bò thịt. Một con bò bán đi thu về số tiền bằng cả năm trồng ngô, trồng lúa trên đất dốc.
Trong ý nghĩ của chúng tôi, có lẽ chọi bò ở Mỏ Chì chắc cũng giống chọi trâu, chọi bò ở các nơi khác. Nhưng không, chúng tôi đã nhầm. Sau hội chọi bò, dù thắng hay thua, “đấu sĩ bò” vẫn về chuồng, được chăm sóc và coi như tài sản lớn của gia đình. Con thắng trận giữ lại nhân giống và là niềm tự hào của của chủ bò và của cả bản.
 |
| Nhóm chọi bò Mỏ Chì kiểm tra bò trước khi vào thi đấu |
Có lẽ sự khác biệt này sẽ làm nên sức cuốn hút riêng ở hội chọi bò Mỏ Chì, nên đồng chí Ninh Văn Hào, Bí thư Đảng ủy xã La Hiên, phấn khởi: Chọi bò không chỉ là sinh hoạt văn hóa truyền thống mà còn là sản phẩm du lịch hấp dẫn, đầy tiềm năng.
Trong Đề án phát triển du lịch cộng đồng giai đoạn 2025-2030, Mỏ Chì cùng Làng Lai và Tân Sơn được lựa chọn xây dựng điểm đến. Và nếu thành công ở mô hình này thì xóm Mỏ Chì sẽ là điểm du lịch độc đáo nhất, vì ngay sát với Khu dự trữ thiên nhiên Thần Sa - Phượng Hoàng.
Mái đá Ngườm, thác Mưa Rơi, thác 7 tầng, hang Phiêng Tung… Du khách đến Mỏ Chì sẽ trải nghiệm cung đường núi hiểm trở, săn mây trên đỉnh, chụp ảnh với hoa tam giác mạch, thưởng thức mèn mén, nghe khèn Mông và xem chọi bò… Chính quyền địa phương đang quyết tâm từng bước hoàn thiện hạ tầng, hỗ trợ nhân dân cải tạo nhà sàn, hình thành không gian trải nghiệm văn hóa Mông.
Những thông tin của Bí thư Đảng ủy xã La Hiên theo chúng tôi rời xóm khi chiều buông. Trên con đường bê tông trở về trung tâm tỉnh chúng tôi cùng vui về một Mỏ Chì đang thay da đổi thịt. Đổi thay ấy bắt nguồn từ sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và từ niềm tin vào tương lai tươi sáng của đồng bào dân tộc Mông nơi đây.
Nguồn: https://baothainguyen.vn/xa-hoi/202603/niem-tin-tren-dinh-mo-chi-fbd75b4/
Bình luận (0)