Het behoud van traditionele ambachten

Việt Nam•12/12/2024

Vroeger stampten de S'tieng en M'nong in Binh Phuoc regelmatig rijst met een vijzel om er een basisvoedsel van te maken. Tegenwoordig, met de ontwikkeling van de maatschappij, wordt deze gewoonte zelden meer beoefend door deze etnische groepen. Ze houden het ambacht voornamelijk in stand voor het toerisme en om de unieke aspecten van hun etnische cultuur te behouden.

Op zoek naar het geluid van gestampte rijst.

Bij het horen van het geluid van rijststampen in de provincie Binh Phuoc denkt iedereen meteen aan het gehucht Bom Bo in de gemeente Binh Minh, district Bu Dang. Tegenwoordig wordt rijststampen echter vooral gebruikt als bezienswaardigheid en voor de beleving van toeristen die het etnische en culturele erfgoedgebied S'tieng in Bom Bo bezoeken.

Opmerkelijk is dat, behalve in het gehucht Bom Bo, in dorp 7 van de gemeente Doan Ket in het district Bu Dang, het geluid van stampers die rijst stampen ("cắc cùm cum") nog steeds regelmatig weerklinkt en een vast onderdeel is van het dagelijks leven van de inwoners van S'tieng.

De inwoners van gehucht 7, gemeente Doan Ket, district Bu Dang, houden nog steeds de traditie van het stampen van rijst in ere, een mooi aspect van hun arbeid.

Na de eerste keer stampen wordt de rijst in een wanmand gegoten om de kafjes van de korrels te scheiden.

We bezochten het huis van mevrouw Thi Khe, waar de oudsten van Hamlet 7, Doan Ket Commune, vaak samenkomen om thee te drinken, te kletsen en om beurten rijst te stampen. Mevrouw Thi Khe maakte van de gelegenheid gebruik om de vers gestampte rijst te zeven en te wannen terwijl ze met ons kletste. Hoewel moe, was ze erg blij dat iemand interesse toonde in de rijststamptraditie van haar gemeenschap. Ze vertelde: "Ik leerde rijst stampen toen ik twaalf jaar oud was. Destijds gingen mijn ouders vaak naar het land en bleef ik thuis om voor mijn jongere broers en zussen te zorgen en rijst te stampen om maaltijden voor hen te koken. Nu, als ik thuis vrije tijd heb, pak ik soms nog steeds de vijzel en stamper erbij om voor de lol rijst te stampen."

Volgens de inventarisatie uit 2024 van 67 locaties in de provincie Binh Phuoc waar de traditionele handmatige rijststampingstechniek van de S'tieng- en M'nong-etnische groepen nog steeds wordt beoefend, uitgevoerd door het Departement van Cultuur, Sport en Toerisme, is er slechts één locatie in dorp 7, gemeente Doan Ket, waar deze techniek nog steeds wordt toegepast. Dorp 7 telt 90 S'tieng-huishoudens, waarvan er meer dan 60 de traditionele handmatige rijststampingstechniek nog steeds beoefenen. De heer Dieu An (61 jaar), een inwoner van dorp 7, vertelde dat alle ouderen in het dorp weten hoe ze rijst moeten stampen. De mensen hier verbouwen voornamelijk rijst op rijstvelden, met twee oogsten per jaar. Wanneer de rijst rijp is, oogsten ze deze en verkopen ze hem niet alleen aan handelaren, maar slaan ze hem ook op in pakhuizen voor later gebruik.

Laat het ritme van de stamper voor altijd nagalmen.

Het stampen van rijst is tegenwoordig niet alleen meer bedoeld om rijst te verkrijgen om te koken, maar ook een manier voor mensen om de prachtige traditionele cultuur van hun etnische groep te behouden. Elk gezin hier, rijk of arm, heeft nog steeds een set gereedschappen, waaronder een vijzel, twee houten stampers, twee wanmanden, een draagmand, een grote aardewerken pot, een bamboebuis, enzovoort, die gebruikt worden om rijst te bewaren, te stampen en te zeven. Alle gezinsleden kunnen dit werk doen en ze moedigen jongeren aan om mee te doen. De heer Dieu Khang, secretaris van de partijafdeling van gehucht 7, gemeente Doan Ket, zei: "We moedigen mensen aan om hun kinderen te onderwijzen in traditionele etnische ambachten om deze te behouden. Wanneer ze vrije tijd hebben, moeten ze het ijverig oefenen; meestal werken de kinderen samen met de volwassenen."

Jongeren worden ook aangemoedigd om deel te nemen aan het stampen van de rijst.

Rijst die meerdere keren is gezeefd en gewanneerd, is klaar voor gebruik.

Erkend wordt dat dit traditionele ambacht een groot risico loopt te verdwijnen. Daarom wordt er door culturele instanties op alle niveaus met spoed gewerkt aan de erkenning van het handmatig stampen van rijst als nationaal immaterieel cultureel erfgoed. De heer Pham Anh Tuan, directeur van het cultureel erfgoedbehoudsgebied van de S'tieng-etnische groep in het dorp Bom Bo, verklaarde dat dorp 7 in de gemeente Doan Ket, naast het behoud van de culturele kenmerken van de S'tieng, ook een van de locaties is die de culturele sector van het district Bu Dang, het Provinciaal Museum en het Departement van Cultuur, Sport en Toerisme ondersteunt bij het uitvoeren van onderzoek en het voorbereiden van dossiers voor indiening bij het Ministerie van Cultuur, Sport en Toerisme. Het doel hiervan is de erkenning van het handmatig stampen van rijst door de S'tieng- en M'nong-etnische groepen als nationaal immaterieel cultureel erfgoed.

In het verleden stampten generaties voorouders op dit land dag en nacht ritmisch rijst, waarmee ze voedsel leverden voor het leger. Vandaag de dag is dat beeld nog steeds een bron van trots, niet alleen voor de S'tieng en M'nong, maar ook voor de inwoners van Binh Phuoc. Het behoud van dit traditionele ambacht door de bevolking bevestigt de eenvoud van hun dagelijks leven en belichaamt tegelijkertijd de rijke culturele en historische waarden van het land. En ze streven ernaar om ervoor te zorgen dat het geluid van het rijststampen in hun thuisland wordt doorgegeven aan toekomstige generaties.

Bron