Een blik op de Deense literatuur [Deel 2]

Aan het begin van de 19e eeuw maakte de Deense literatuur een complete omslag naar de romantiek, omdat de zeeslag van 1801 tijdens de oorlog met Engeland het nationalistische sentiment aanwakkerde en een jonge filosoof de Duitse romantiek in Denemarken introduceerde.

Vormings- en rijpingsstadia

De Middeleeuwen: Van de 8e tot de 10e eeuw migreerden de Noordse volkeren, beter bekend als Vikingen (wat koningen en zeevarende krijgers betekent), van het Scandinavische schiereiland naar de zuidkust. Ze zwierven over de zeeën, soms met honderden schepen. Ze waren piraten, handelaren, ontdekkingsreizigers , landveroveraars en bereikten zelfs Amerika. Deze avonturen zijn terug te vinden in de epische sagen van de mondelinge overlevering.

Na de introductie van het christendom (9e-10e eeuw) duurde het tot de 12e eeuw voordat de historicus Saxo Grammaticus deze verhalen in het Latijn opnam in zijn Gesta Danorum, waarin hij de moed, eerlijkheid en eenvoud van de Vikingen benadrukte.

Onder invloed van het christendom ontwikkelde zich een Latijnse literatuur, die voornamelijk de religie (hymnen, geslachtsregisters van heiligen) en de koning (wetten, kronieken) diende. In de 16e en 17e eeuw bracht de Reformatie het christendom naar Noord-Europa, waardoor de religieuze literatuur (hymnen, volksliederen) en de geschiedschrijving tot bloei kwamen. De seculiere poëzie daarentegen raakte in verval.

In de 18e eeuw speelde Denemarken de belangrijkste rol in Noord-Europa dankzij zijn rijkdom, vruchtbare grond, nabijheid van het Europese vasteland en een vergelijkbaar sociaal systeem (feodale lijfeigenschap, die in Zweden en Noorwegen vrijwel niet bestond), bloeiende handel en industrie, en actieve burgers. Kopenhagen was de grootste hoofdstad (destijds de gezamenlijke hoofdstad van Denemarken en Noorwegen na hun fusie).

In deze periode was de schrijver en toneelschrijver L. Holberg (1684-1754) een typische vertegenwoordiger van de Verlichting in Noord-Europa, de grondlegger van de Deense literatuur en de grondlegger van de Deense komedie (beïnvloed door de Franse literatuur).

In de tweede helft van de 18e eeuw werd de Duitse literaire invloed steeds prominenter, met name door de aanwezigheid van de Duitse dichter Klopstock, die de gunst van het hof genoot. Hierdoor keerde de Deense literatuur terug naar haar oorsprong en de mythen van de Noordse Germaanse periode. Een typisch voorbeeld uit die tijd was de grote lyrische dichter J. Ewald (1743-1781), die twee toneelstukken schreef.

Na een religieuze crisis werd zijn poëzie diepgaander. In zijn opera *De Visser* is een melodie te horen die als lied van de Deense koninklijke familie wordt gebruikt. Tegen het einde van de eeuw begon een preromantische tendens zich af te tekenen (patriottisme, fascinatie voor de natuur).

Aan het begin van de 19e eeuw maakte de Deense literatuur een complete omslag naar de romantiek. De zeeslag van 1801 tijdens de oorlog met Engeland wakkerde nationalistische gevoelens aan, en een jonge filosoof introduceerde de Duitse romantiek in Denemarken. De literatuur keerde terug naar haar wortels, naar de oude Noorse mythologie, om thema's voor haar werk te vinden en haar vormen te vernieuwen (beeldspraak, ritme van volkspoëzie).

De eerste romantische generatie: De baanbrekende auteur was A. Oehlenschlaeger (1779-1850) met zijn dichtbundel *De Gouden Hoorns*, waarin hij de lyrisch-epische dichtvorm "romancero" gebruikte. Zijn tragedies waren gebaseerd op de Noorse mythologie. Zijn bekendste werk is het toneelstuk *Aladdins Lamp*, gebaseerd op een Arabisch sprookje. Tijdens een bezoek aan Zweden werd hij geprezen als "de koning der dichters van het Noorden".

Dominee N. Grundtvig (1783-1872) was de grootste religieuze dichter van zijn tijd. Hij streefde ernaar de Noordse traditie te combineren met het christendom, de nationale geest en de folklore. Zijn hymnen worden tot op de dag van vandaag nog steeds gebruikt. Hij was de initiatiefnemer van de oprichting van 'volksscholen', die een grote invloed hadden in Noord-Europa.

Dominee SS Blicher (1742-1848) huldigde hervormingsgezinde ideeën gebaseerd op de filosofie van de Verlichting. Hij schreef poëzie en proza. Zijn korte verhalen schetsen het verleden en heden van zijn geboortestad Jutland.

De schrijver Hans Christian Andersen.

De tweede romantische generatie: Na de impulsiviteit van de eerste generatie volgde de rustigere periode van de tweede. De burgerlijke literatuur bereikte volwassenheid, met enkele kenmerkende eigenschappen: een bewustzijn van het intieme, dromerige sentiment en beleefdheid. De naam van L. Heiberg, toneelschrijver en criticus, kwam op de voorgrond.

Niet alleen in die periode, maar zelfs tot op de dag van vandaag is geen enkele Deense schrijver zo beroemd in binnen- of buitenland als Hans Christian Andersen (1805-1875).

In 1987 was hij een van de meest gepubliceerde auteurs ter wereld . Hij belichaamt de meest nationalistische aspecten van het Deense volk. Zijn bekendste werk is de verzameling kinderverhalen, die meer dan 164 verhalen omvat.

Hij ontleent plotelementen aan mythen, sprookjes, volksverhalen en de geschiedenis, en voegt daar fictieve elementen aan toe die gebaseerd zijn op het dagelijks leven. Zijn verhalen hebben twee dimensies: een direct boeiend aspect door de dramatische plot, en een dieper, meer betekenisvol aspect door hun delicate, poëtische aard, die een meelevend, gevoelig en soms naïef hart onthult dat er desondanks in slaagt de harten van mensen te veroveren.

Zijn stijl vermengt poëzie met de werkelijkheid, ironie met sentiment, bevat altijd heerlijke en onverwachte associaties en is in de kern optimistisch. Dit is een inleiding tot de Engelse vertaling van *Andersens Verhalen*, die in 1999 in het thuisland van de auteur werd gepubliceerd – beschouwd als de meest getrouwe bewerking van het origineel.

Professor E. Bredsdroff klaagde erover dat vertalingen van Andersens werken wereldwijd vaak twee tekortkomingen vertonen: ten eerste behandelen ze Andersen als een auteur voor kinderen, waardoor de bloemlezingen alleen verhalen voor kinderen selecteren. Veel verhalen met een diepe filosofische betekenis die alleen volwassenen kunnen begrijpen, worden weggelaten. Ten tweede slagen de vertalingen er soms niet in om Andersens stijl te vatten.

Deze twee observaties gelden ook voor de Vietnamese vertalingen, waarvan er vele zijn vertaald vanuit de Franse versie. Ik heb de gelegenheid gehad om drie Vietnamese versies te vergelijken met de Engelse editie uit 1999 (gedrukt in Odense) en heb vastgesteld dat er inderdaad een gebrek is aan verhalen voor volwassenen en dat de vertalingen zich voornamelijk richten op een Vietnamese bewerking, waardoor Andersens stijl niet goed wordt weergegeven. Erger nog, soms hebben de vertalers er alleen op gebrand het verhaal begrijpelijker te maken, moeilijke woorden weggelaten en op sommige plaatsen de betekenis zelfs omgekeerd vertaald.

Bron: https://baoquocte.vn/mot-thoang-van-hoc-dan-mach-ky-2-245925.html