Nộm vó cần Hương Canh: Tinh túy hồn quê

Giữa dòng chảy hối hả của ẩm thực hiện đại với muôn vàn món ăn cầu kỳ, có những món ăn dân dã, mộc mạc nhưng lại đủ sức chinh phục cả những thực khách khó tính nhất. Tại vùng đất Bình Nguyên (tỉnh Phú Thọ), từ loài rau cần quen thuộc của đồng bùn, người dân địa phương đã khéo léo nâng tầm thành món nộm vó cần Hương Canh - không chỉ là món ăn giải ngán trong mâm cỗ truyền thống, mà còn là niềm tự hào văn hóa khi được vinh danh trong danh sách Ẩm thực tiêu biểu Việt Nam năm 2024.

Năm 2024, nộm vó cần Hương Canh được bình chọn vào danh sách Ẩm thực tiêu biểu Việt Nam

Từ loài rau dân dã đến món ăn được vinh danh

Rau cần ta (còn gọi là cần nước, hồ cần, hương cần) từ lâu đã gắn bó với đời sống ẩm thực của người Việt. Loài cây thân thảo, ưa sinh trưởng ở những chân ruộng ngập nước, bùn đất màu mỡ này không chỉ giàu vitamin mà theo Đông y còn có tác dụng thanh nhiệt, hạ sốt, kháng viêm.

Tuy nhiên, nếu chỉ dừng lại ở các món quen thuộc như xào hay nấu canh, rau cần khó có thể tạo dấu ấn đặc biệt. Chỉ khi về với Bình Nguyên, qua bàn tay chế biến tinh tế của người dân Hương Canh, rau cần mới thực sự “lên hương” trong món nộm vó cần. Sự kết hợp hài hòa giữa vị thanh mát của rau, vị béo của thịt và độ giòn đặc trưng của bánh đa mật đã tạo nên một tổng thể hương vị độc đáo, khó quên.

Rau cần phải là loại trồng ở ao nước sạch, thân trắng nõn, cọng nhỏ, mỏng và ít lá để làm nguyên liệu chính cho món nộ vó cần.

Năm 2024 đánh dấu cột mốc quan trọng khi nộm vó cần Hương Canh chính thức được bình chọn vào danh sách Ẩm thực tiêu biểu Việt Nam. Đây không chỉ là sự ghi nhận về giá trị ẩm thực mà còn là sự tôn vinh một di sản văn hóa lâu đời của địa phương. Người dân nơi đây vẫn truyền tai nhau câu ca: “Cỗ ngày Xuân bày ra trăm kiểu / Riêng Hương Canh không thiếu vó cần” - như một minh chứng cho vị trí không thể thiếu của món ăn trong đời sống tinh thần của cộng đồng.

Để làm món nộ vó cần, người làm phải nghiêng dao thái vát thành từng miếng dài chừng hai đốt ngón tay, để rau vừa đẹp mắt, vừa thấm đều gia vị mà vẫn giữ được độ giòn.

Bà Đường Thị Liên, một người con của tổ dân phố Trong Ngoài với mấy chục năm kinh nghiệm làm nghề, chia sẻ: Làm vó cần nhìn thì dễ nhưng bắt tay vào mới thấy sự tỉ mỉ. Rau sau khi nhặt sạch rễ và lá phải được rửa nhẹ tay để không làm dập thân. Những cọng to phải được chẻ đôi, người làm phải nghiêng dao thái vát thành từng miếng dài chừng hai đốt ngón tay, kỹ thuật này chúng tôi gọi là “vạt ống” để rau vừa đẹp mắt, vừa thấm đều gia vị mà vẫn giữ được độ giòn.

Xưa kia, nguyên liệu đi kèm là gân chân trâu hoặc bò được chao vàng trong mỡ lợn - tiền thân của cái tên “vó cần”. Ngày nay, để phù hợp hơn với khẩu vị hiện đại, người dân đã thay thế bằng tai lợn luộc giòn sần sật hoặc thịt ba chỉ rán vàng óng. Nhưng dù thay đổi thế nào, linh hồn của món ăn vẫn nằm ở sự cân bằng giữa các thành phần phụ trợ như lạc rang, tỏi, ớt, giấm, đường và nước mắm cốt.

Có thể bạn quan tâm

“Luồng xanh” tạo đột phá trong thu hút đầu tư vào các khu công nghiệpNhờ đẩy mạnh cải thiện môi trường đầu tư và triển khai hiệu quả cơ chế “luồng xanh 24 giờ" và “luồng xanh 50%” trong giải quyết thủ tục hành chính đối với các dự án trọng điểm, 6 tháng đầu năm 2026, tỉnh Phú Thọ tiếp tục khẳng định là điểm đến hấp dẫn của các nhà đầu tư. Dòng vốn FDI đầu tư vào các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh tăng mạnh, gần hoàn thành mục tiêu cả năm 2026, tạo động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế.

Mở lối hoàn lươngSau hơn một năm chuyển giao nhiệm vụ quản lý về lực lượng Công an, Cơ sở Cai nghiện ma túy số 2 thuộc Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh Phú Thọ ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Không chỉ bảo đảm tuyệt đối an ninh, an toàn, nơi đây còn trở thành môi trường giáo dục nhân văn với lộ trình hỗ trợ toàn diện, từ giáo dục văn hóa, chăm sóc tinh thần đến định hướng nghề nghiệp và tiếp cận các chính sách hỗ trợ sau cai nghiện, giúp học viên thêm tự tin làm lại cuộc đời.

Giữ vững “trận địa niềm tin” trên không gian mạng - Kỳ 1: Cạm bẫy sau màn hìnhChỉ một cú chạm vào đường link lạ. Chỉ một lần nhấn nút chia sẻ vì tò mò hoặc bức xúc. Những hành động tưởng chừng vô hại ấy trở thành mắt xích trong guồng quay phát tán tin giả, lừa đảo công nghệ cao và thông tin xấu độc trên không gian mạng. Trong thời đại số, khi mạng xã hội đã trở thành một phần không thể thiếu của đời sống, cuộc chiến bảo vệ sự thật không còn diễn ra ở những diễn đàn lớn hay cơ quan báo chí chuyên nghiệp, mà bắt đầu từ chính mỗi tài khoản cá nhân. Đằng sau màn hình điện thoại nhỏ bé là vô số chiếc bẫy cảm xúc đang được giăng ra từng ngày, từng giờ.

Bánh đa mật - “Mảnh ghép” độc bản của Hương Canh

Một điểm khác biệt lớn nhất khiến nộm vó cần Hương Canh không lẫn với bất kỳ món gỏi nào khác chính là sự xuất hiện của bánh đa mật. Đây là loại bánh đặc trưng mà hiện nay ở thị trấn chỉ còn khoảng chục hộ giữ nghề, chủ yếu sản xuất vào đúng vụ rau cần.

Bà Nguyễn Thị Nga, tổ dân phố Trong Ngoài, xã Bình Nguyên cho biết: Bánh đa mật được làm từ mật mía nấu chín phối trộn cùng bột gạo tẻ xay mịn. Bánh tráng mỏng, phơi dưới nắng hanh sẽ có màu cánh gián nhạt rất đẹp.

Khi trộn nộm rau cần, thịt (hoặc tai lợn) được cho vào mâm sạch, rưới gia vị và trộn đều một cách nhẹ nhàng

Khi chế biến nộm, bánh đa được nhúng qua nước cho mềm rồi cắt thành những đoạn nhỏ hình lá lúa trước khi đem rán giòn. Khâu rán bánh đòi hỏi sự tập trung cao độ, phải đảo liên tục để bánh vừa chín tới, có màu đỏ ngả cánh gián. Nếu quá lửa, mật mía sẽ cháy gây vị đắng; nếu chưa tới, bánh sẽ cứng và mất đi mùi thơm đặc trưng. Sự hòa quyện giữa cái giòn tan của bánh đa mật và cái thanh mát của rau cần tạo nên một trải nghiệm vị giác vô cùng thú vị.

Công đoạn cuối cùng - trộn nộm - được ví như một nghệ thuật trình diễn. Rau cần, thịt (hoặc tai lợn) được cho vào mâm sạch, rưới gia vị và trộn đều một cách nhẹ nhàng. Sự tinh tế nằm ở chỗ không được để rau bị nát, các gia vị chua - cay - mặn - ngọt phải thẩm thấu vừa vặn vào từng thớ rau trong khoảng 5 - 10 phút.

Đĩa nộm vó cần hoàn chỉnh có màu trắng xanh của rau cần, màu vàng cánh gián của bánh đa, màu đỏ của ớt và màu nâu bóng của thịt

Khi bày ra đĩa, người đầu bếp rắc thêm một lớp lạc rang giã nhỏ và phủ lên trên cùng một nắm bánh đa mật rán giòn. Đĩa nộm hoàn chỉnh là một bức tranh đa sắc: màu trắng xanh của rau cần, màu vàng cánh gián của bánh đa, màu đỏ của ớt và màu nâu bóng của thịt.

Chị Phùng Thị Thơ, thực khách đến từ phường Vĩnh Phúc, cho biết món nộm vó cần có hương vị lạ miệng, rau cần không còn mùi ngái mà giòn thơm, chua ngọt hài hòa. Khi ăn cùng bánh đa giòn tan, thịt ba chỉ béo ngậy và lạc bùi, món ăn tạo cảm giác ngon miệng, chống ngán hiệu quả trong các bữa tiệc nhiều đạm.

Gìn giữ một di sản ẩm thực

Bà Đường Thị Liên tâm sự, bà luôn sẵn lòng chia sẻ công thức làm món ăn này với hy vọng món nộm quê hương sẽ lan tỏa xa hơn. Với bà và những người dân Bình Nguyên, nộm vó cần không chỉ là món ngon, mà là câu chuyện của làng, của nghề và của sự hiếu khách.

Hoa Kỳ - Việt Nam: Đừng bỏ lỡ

Việt Nam khuyến khích doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư vào công nghệ caoSáng 26/6, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tiếp ông Jeff Place, Giám đốc Chuỗi cung ứng của Tập đoàn Coherent (Hoa Kỳ). Tại buổi tiếp, Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam khuyến khích các doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và công nghiệp bán dẫn.

Khuyến khích các doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư trong lĩnh vực công nghệ caoPhó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết Việt Nam hoan nghênh các doanh nghiệp Hoa Kỳ tiếp tục mở rộng hoạt động tại Việt Nam, nhất là trong các ngành công nghệ cao và lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn.

Việt Nam - Hoa Kỳ tăng cường hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranhVTV.vn - Ngày 22/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Quyền Bộ trưởng Bộ Hải quân Hoa Kỳ Hùng Cao.

Ăn một miếng nộm cùng bánh đa giòn tan, vị béo của thịt ba chỉ quyện với vị bùi của lạc tạo nên cảm giác ăn hoài không chán

Việc nộm vó cần Hương Canh được vinh danh là Ẩm thực tiêu biểu Việt Nam không chỉ mở ra cơ hội phát triển du lịch địa phương, mà còn tạo động lực để thế hệ trẻ tiếp nối, gìn giữ nghề trồng rau cần và làm bánh đa mật truyền thống.

Rời Bình Nguyên trong những ngày giáp Tết se lạnh, dư vị chua ngọt, giòn thơm của đĩa nộm vó cần vẫn còn vương vấn. Đó không chỉ là hương vị của một món ăn, mà là hương vị của đất, của tình người và của một nét văn hóa Việt Nam bình dị mà sâu lắng.

Ngọc Thắng

Nguồn: https://baophutho.vn/nom-vo-can-huong-canh-tinh-tuy-hon-que-246077.htm