Nữ lãnh đạo nhân văn, thấu cảm trong thời đại AI

Trong khuôn khổ chương trình kết nối, trao đổi chuyên môn của cựu học viên “Hành trình hỗ trợ phụ nữ trong vai trò lãnh đạo” (Women in Leadership Journey - WILJ), các đại biểu đã cùng trao đổi, thảo luận về chủ đề “Lãnh đạo thấu cảm trong thời đại AI”, với nhiều góc nhìn về cách giữ gìn chất người trong kỷ nguyên số.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc cách con người làm việc, quản trị và kết nối với nhau, câu chuyện về vai trò của phụ nữ trong lãnh đạo một lần nữa được đặt ra với nhiều suy ngẫm mới. Không chỉ cần năng lực chuyên môn hay khả năng thích ứng công nghệ, những nữ lãnh đạo của thời đại hôm nay còn được kỳ vọng giữ gìn những giá trị nhân văn, sự thấu cảm và kết nối con người giữa thế giới ngày càng số hóa.

Đây cũng là một trong những nội dung trọng tâm của chương trình với các trao đổi chuyên môn về chủ đề "Lãnh đạo thấu cảm trong thời đại AI".

Các đại biểu tham dự chương trình

Phát biểu đề dẫn tại chương trình, ThS. Nguyễn Thị Thục Hạnh, nguyên Tổng biên tập Báo Phụ nữ Việt Nam, nguyên Trưởng ban Hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế (TƯ Hội LHPN Việt Nam), cựu học viên WIJL 3, cho biết: Từ những ví dụ gây nhiều tranh luận trên thế giới như "nhà sư robot" Gabi tại Hàn Quốc hay các dự báo về tương lai hậu lao động của tỷ phú Elon Musk, chương trình đặt ra những câu hỏi lớn về vai trò của con người trong thời đại AI.

"AI không chỉ là câu chuyện công nghệ. AI đang đặt ra những câu hỏi rất lớn về con người, văn hóa tổ chức và năng lực lãnh đạo trong thời đại mới", ThS. Nguyễn Thị Thục Hạnh nêu rõ.

ThS. Nguyễn Thị Thục Hạnh, nguyên Tổng biên tập Báo Phụ nữ Việt Nam, nguyên Trưởng ban Hỗ trợ phụ nữ phát triển kinh tế (TƯ Hội LHPN Việt Nam), cựu học viên WIJL 3, kết nối các chuyên gia và khách mời tham gia chương trình

Chia sẻ quan điểm về lãnh đạo thấu cảm trong kỷ nguyên AI: Từ góc nhìn con người và văn hóa", theo PGS TS. Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm công nghệ và chuyển đổi số, Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, trong bối cảnh máy móc ngày càng có khả năng thay thế nhiều công việc, điều tạo nên khác biệt của người lãnh đạo không nằm ở khả năng xử lý dữ liệu hay tốc độ phản hồi, mà chính là năng lực thấu hiểu con người, xây dựng niềm tin và duy trì văn hóa tổ chức tích cực.

Xã hội thuật toán đẩy nhanh tốc độ vận hành song cũng tạo ra áp lực đào thải với lực lượng lao động. Từ đó tạo ra những ngay cơ bất bình đẳng số như tiếp cận không bình đẳng với dữ liệu số, năng lực tính toán, AI, khoảng cách số… 

PGS TS. Trần Quang Diệu, Giám đốc Trung tâm công nghệ và chuyển đổi số, Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, trình bày chủ đề “Lãnh đạo thấu cảm trong kỷ nguyên AI: Từ góc nhìn con người và văn hoá”

PGS TS. Trần Quang Diệu viện dẫn: Mặc dù kết nối công nghệ tăng cao như kết nối nhân ái giữa người với người lại đang suy giảm đáng lo ngại. Theo số liệu nghiên cứu, mức sụt giảm của chỉ số trí tuệ cảm xúc (EQ) toàn cầu giảm 5,54% từ năm 2019; chỉ khoảng 27% nhân viên cảm nhận được lãnh đạo thực sự quan tâm đến họ như con người thực sự; 14% nhân sự được đào tạo chuyên môn về sự thấu cảm và có tới 37% lãnh đạo cấp cao chưa tin tưởng vai trò thiết yếu của thấu cảm nơi công sở.

Từ đó, PGS TS. Trần Quang Diệu cho biết, người lãnh đạo thấu cảm trong thời đại AI là người sử dụng dữ liệu để hỗ trợ nhưng quyết định cần dựa trên đạo đức và lòng nhân ái; quan tâm sức khỏe tinh thần và phát triển toàn diện; lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành với nhân sự đa thế hệ. PGS TS Trần Quang Diệu nhấn mạnh: AI có thể phân tích cảm xúc nhưng không thể chia sẻ nỗi đau hay niềm vui thực sự. Thấu cảm không tồn tại độc lập mà cần đi đôi với trách nhiệm và tránh tạo ra áp lực ngược cho người lãnh đạo.

Liên quan đến cơ hội và rủi ro của AI/chuyển đổi số đối với phụ nữ trong vai trò lãnh đạo, TS. Elise Stephenson, Phó Giám đốc Viện toàn cầu về lãnh đạo nữ, thuộc Đại học Quốc gia Australia đã điểm qua những bất bình đẳng của AI như: Dữ liệu huấn luyện thiên lệch, thiếu sự đa dạng trong đội ngũ phát triển và triển khai AI, thiếu bình đẳng giới và chuyên môn về quyền phụ nữ trong phát triển AI; thiếu bình đẳng giới trong việc sở hữu AI và trong các vị trí lãnh đạo/quyết định về AI, thiếu bình đẳng giới trong tài trợ và ra quyết định liên quan đến AI; thiếu quản trị AI theo góc nhìn về quyền phụ nữ, quy định pháp lý chưa đầy đủ… 

TS. Elise Stephenson, Phó Giám đốc Viện toàn cầu về lãnh đạo nữ, thuộc Đại học Quốc gia Australia, trình bày chủ đề “Cơ hội và rủi ro của AI/chuyển đổi số đối với phụ nữ trong vai trò lãnh đạo”

Những bất bình đẳng này có thể dẫn đến việc AI khuếch đại bất bình đẳng và định kiến sẵn có; duy trì và tăng cường thiên kiến giới và mất cân bằng quyền lực; phụ nữ thiếu quyền kiểm soát và quyền tự quyết mang tính hệ thống đối với việc phát triển, triển khai và sử dụng AI hay bất bình đẳng kinh tế và mất cơ hội hưởng lợi kinh tế từ làn sóng AI đối với mọi giới và bỏ lỡ cơ hội để phụ nữ đóng góp cho việc phát triển, triển khai và sử dụng AI.

Trên cơ sở thực trạng này, TS. Elise Stephenson nêu ra một số cách thức chuyển đổi trong kỷ nguyên AI như tập trung vào tăng cường giáo dục, đào tạo và việc làm cho phụ nữ trong các lĩnh vực kỹ năng liên quan đến phát triển và triển khai AI để xây dựng nguồn nhân lực AI là nữ giới; giải quyết bất bình đẳng tại nơi làm việc trong các lĩnh vực liên quan đến AI nhằm cải thiện tuyển dụng và giữ chân nhân sự; mở rộng phạm vi chuyên môn trong quá trình phát triển AI nhằm thúc đẩy sự tham gia thực chất của các chuyên gia về đạo đức, quyền phụ nữ và bình đẳng giới. Đồng thời, khuyến khích và hỗ trợ quyền sở hữu AI của phụ nữ và thúc đẩy bình đẳng giới trong khởi nghiệp; khuyến khích và hỗ trợ các chuyển biến về bình đẳng giới trong quyền lực và vai trò ra quyết định hiện có trong sở hữu và khởi nghiệp về AI, đảm bảo bình đẳng giới trong tài trợ và ra quyết định liên quan đến phát triển và triển khai AI…

Những trao đổi từ phía Australia cho thấy, AI vừa mở ra nhiều cơ hội để phụ nữ tiếp cận tri thức, nâng cao hiệu quả công việc và mở rộng ảnh hưởng lãnh đạo; nhưng đồng thời cũng đặt ra không ít thách thức về khoảng cách số, áp lực thích ứng và nguy cơ gia tăng bất bình đẳng nếu thiếu các chính sách hỗ trợ phù hợp.

Trong khuôn khổ chương trình, phần thảo luận bàn tròn với chủ đề "Lãnh đạo thấu cảm trong thực tiễn: Bài học từ Việt Nam và Australia trong bối cảnh chuyển đổi số và AI", các diễn giả và khách mời cùng thống nhất: Công nghệ càng phát triển, vai trò của sự thấu cảm càng trở nên quan trọng. AI có thể thay thế nhiều kỹ năng kỹ thuật, nhưng không thể thay thế khả năng lắng nghe, sẻ chia, truyền cảm hứng hay kết nối con người những phẩm chất làm nên bản sắc của lãnh đạo nhân văn.

PGS TS Trần Quang Diệu, Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; bà Kim Cleary, Giám đốc quốc tế VAC; bà Vũ Thị Quyên, We-Edit, Cựu sinh WILJ 2 và PGS TS Đặng Thị Ánh Tuyết, Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý Khoa học, Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, cựu sinh WILJ 7, tham gia thảo luận.

Lan tỏa giá trị từ những kết nối bền vững

Không chỉ dừng lại ở các phiên trao đổi chuyên môn, chương trình còn dành không gian để các cựu học viên WILJ chia sẻ những sáng kiến kết nối mạng lưới trong thời gian tới. Từ những dự án thực hành ý nghĩa trong cộng đồng đến ý tưởng xây dựng các mô hình chia sẻ tri thức, hỗ trợ nghề nghiệp, các học viên đều cho thấy mong muốn duy trì một cộng đồng học tập và hỗ trợ lẫn nhau lâu dài.

Theo Ban Tổ chức, bên cạnh việc nâng cao kỹ năng lãnh đạo, WILJ còn mở ra "một không gian học tập quốc tế đầy cảm hứng và một mạng lưới các nhà lãnh đạo nữ năng động, có ảnh hưởng rộng khắp trong nhiều lĩnh vực". Chính những kết nối ấy đang tạo nên giá trị bền vững cho chương trình. Bởi sau mỗi khóa học, điều còn lại không chỉ là kiến thức, mà còn là sự đồng hành giữa những người phụ nữ cùng khát vọng tạo ra thay đổi tích cực cho xã hội.

Các đại biểu viết thiệp, gửi gắm thông điệp yêu thương

Giữa thời đại AI phát triển từng ngày, khi công nghệ có thể làm thay đổi cách con người sống và làm việc, thông điệp mà WILJ gửi gắm dường như càng trở nên ý nghĩa hơn bao giờ hết: năng lực lãnh đạo của tương lai không chỉ được đo bằng khả năng thích ứng công nghệ, mà còn bằng sự thấu cảm, nhân văn và khả năng kết nối con người. Và chính những nữ lãnh đạo mang trong mình tinh thần ấy sẽ là những người góp phần tạo nên một tương lai phát triển bao trùm, bền vững và giàu tính nhân văn hơn.

AI thúc đẩy người lao động "nâng cấp chính mình"

Nguồn: https://phunuvietnam.vn/nu-lanh-dao-nhan-van-thau-cam-trong-thoi-dai-ai-238260527153627878.htm