Nằm giữa những dãy núi của xã Mường Phăng, tỉnh Điện Biên, hồ Noọng Luông có diện tích mặt nước hơn 12ha. Người dân địa phương thường gọi nơi đây là hồ Đại tướng Võ Nguyên Giáp bởi công trình được hình thành từ sự quan tâm, trăn trở của Đại tướng đối với đời sống và sản xuất của bà con vùng chiến khu năm xưa.
Những lồng cá tầm thương phẩm trên hồ Noọng Luông mở ra hướng phát triển nông nghiệp xanh tại Điện Biên. Ảnh: Mai Dũng.
Ngày nay, ngoài nhiệm vụ cung cấp nước tưới cho đồng ruộng, hồ còn là nơi những đàn cá tầm thương phẩm đang từng ngày lớn lên, mở ra hướng khai thác hiệu quả nguồn nước và phát triển nông nghiệp xanh ở vùng cao Điện Biên.
Hiểu cá để nuôi được cá
Mặt trời còn chưa vượt qua những dãy núi bao quanh hồ Noọng Luông thì anh Vàng A Chỉa đã có mặt bên các lồng nuôi cá tầm. Mặt hồ buổi sáng phẳng như tấm gương lớn, chỉ xuất hiện vài gợn sóng lăn tăn dưới chân lồng bè. Như thường lệ, anh Chỉa sẽ dành vài phút đứng quan sát bao quát một lượt rồi mới bắt đầu công việc thường ngày.
"Nhìn vậy thôi chứ cá đang ăn đấy”, vừa nói, anh vừa chỉ tay xuống làn nước xanh thẫm bên dưới. Khi thấy chúng tôi tỏ ra ngơ ngác, anh giải thích thêm: "Khác với nhiều loài cá nước ngọt thường nổi lên tranh mồi, cá tầm chủ yếu kiếm ăn ở tầng đáy, phải quen mắt thì mới nhận thấy".
Cái khái niệm quen mắt của anh Chỉa quả là thú vị, nó vượt qua hành động nhìn thông thường. Cũng theo anh giải thích, vì cá tầm kiếm ăn tầng đáy nên người nuôi muốn biết đàn cá khỏe hay yếu phải quan sát rất kỹ những chuyển động nhỏ dưới mặt nước. Anh bảo, nhiều năm chăm cá nên anh nhìn gợn nước là biết cá ăn tốt hay không. Nếu cá bơi chậm, phản ứng kém hoặc nổi lên bất thường là phải kiểm tra ngay.
Anh Vàng A Chỉa quan sát mặt nước để theo dõi sức khỏe đàn cá tầm đang nuôi trên hồ Noọng Luông. Ảnh: Mai Dũng.
Những lồng nuôi cá tầm này thuộc mô hình cá tầm của Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Thái Cực, tỉnh Điện Biên, do anh Nguyễn Văn Huân làm Giám đốc. Cách đây khoảng 4 năm, nhận thấy nguồn nước tại hồ Noọng Luông trong lành, nhiệt độ mát mẻ quanh năm và phù hợp với đặc tính của cá nước lạnh, anh Huân quyết định đưa cá tầm về nuôi thử nghiệm.
Từ vài lồng nuôi ban đầu, đến nay mô hình đã phát triển thành khoảng 15 lồng bè lớn nhỏ với tổng sản lượng khoảng 10 tấn cá thương phẩm. Theo tay anh Chỉa, chúng tôi nhìn sâu vào lòng hồ, từng khối chuyển động phía dưới làm cho nước chuyển sang sẫm màu và lay động. Anh Chỉa nói, nhiều con cá đã đạt trọng lượng từ 10 - 12kg, con lớn nhất cỡ 15kg. Ở những lồng khác, cá có trọng lượng phổ biến từ 5 - 8kg, đồng thời vẫn duy trì các lứa cá nhỏ phục vụ những đợt xuất bán tiếp theo.
Chia sẻ về nghề, anh Vàng A Chỉa nói, nuôi cá tầm không quá nặng nhọc nhưng đòi hỏi sự kiên trì và tỉ mỉ. Mỗi ngày, đàn cá được cho ăn hai lần vào những thời điểm mát nhất trong ngày, từ khoảng 5 - 6 giờ sáng và 17 - 18 giờ chiều. Nguồn thức ăn chủ yếu là các loại cá nhỏ được người dân khai thác ngay trên hồ Noọng Luông.
Anh Chỉa dùng dụng cụ chuyên cho cá ăn, xúc một mớ cá nhỏ từ chiếc chậu màu xanh, chuyển sang xô để dễ thao tác. Cá vừa được đưa tới từ sáng sớm, rất tươi, đây là nguồn thức ăn quen thuộc của đàn cá nhiều năm nay.
“Cá tầm thích thức ăn tươi. Chúng tôi thu mua cá nhỏ của bà con quanh hồ để làm thức ăn cho cá. Nguồn thức ăn có sẵn ngay tại địa phương nên cũng thuận lợi hơn trong quá trình nuôi”, anh nói.
Nguồn thức ăn tươi từ các loại cá nhỏ tại địa phương giúp đàn cá tầm sinh trưởng ổn định. Ảnh: Mai Dũng.
Đối với người nuôi cá tầm, điều đáng lo nhất không phải là những ngày nắng nóng mà là những thời điểm thời tiết thay đổi đột ngột. Mỗi khi mưa lớn kéo dài hoặc giao mùa, anh em trong khu nuôi phải thường xuyên theo dõi đàn cá, kiểm tra chất lượng nước và vận hành hệ thống quạt tạo oxy. Bởi theo anh Chỉa giải thích: “Cá tầm rất nhạy cảm với môi trường sống. Chỉ cần nguồn nước thay đổi hoặc thiếu oxy là cá có thể bị ảnh hưởng. Vì vậy việc theo dõi phải đảm bảo từng ngày, thậm chí từng giờ, không thể lơ mơ chủ quan được”.
Vì thế, gần trưa, khi nắng bắt đầu phủ kín mặt hồ, đàn cá lặn sâu xuống phía dưới và mặt nước trở lại tĩnh lặng thì Vàng A Chỉa vẫn chưa nghỉ tay. Anh tiếp tục đi dọc các lồng nuôi để kiểm tra từng khu vực. "Công việc này nó thế, làm gì có thời gian nghỉ. Ngoài làm việc thì mình còn phải thường xuyên trang bị thêm kiến thức để hiểu con cá, hiểu cá thì mới nuôi được cá”.
Khai thác lợi thế, phát triển nông nghiệp xanh
Nhìn những đàn cá phát triển ổn định hôm nay, ít ai biết rằng hành trình đưa cá tầm lên vùng cao Điện Biên từng khiến nhiều người băn khoăn và thực tế thời gian đầu, Công ty cũng gặp không ít khó khăn. Giám đốc Công ty TNHH Tư vấn và Xây dựng Thái Cực Nguyễn Văn Huân trải lòng chia sẻ, khi bắt đầu triển khai mô hình, bản thân anh và đơn vị đã dành rất nhiều thời gian tìm hiểu tập tính sinh trưởng của cá, đánh giá môi trường nước và hoàn thiện quy trình nuôi phù hợp với điều kiện thực tế.
Nhiều cá thể cá tầm nuôi tại hồ Noọng Luông đạt trọng lượng từ 10 - 15kg. Ảnh: Mai Dũng.
“Cá tầm là đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao nhưng yêu cầu kỹ thuật cũng rất khắt khe. Chúng tôi phải theo dõi liên tục trong thời gian dài mới có thể từng bước hoàn thiện quy trình chăm sóc như hiện nay”, anh Huân cho biết.
Điều thuận lợi là hồ Noọng Luông có nguồn nước sạch, diện tích mặt nước rộng và ít chịu tác động của các hoạt động sản xuất công nghiệp. Đây là những yếu tố quan trọng giúp cá sinh trưởng ổn định và phát triển tốt. Không chỉ tận dụng lợi thế tự nhiên, mô hình còn hướng tới phương thức sản xuất thân thiện với môi trường. Việc sử dụng nguồn thức ăn tự nhiên từ các loại cá nhỏ khai thác trên hồ giúp giảm phụ thuộc vào thức ăn công nghiệp, đồng thời tận dụng hiệu quả nguồn lợi sẵn có tại địa phương.
Theo anh Huân, đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển nông nghiệp xanh hiện nay, khi người sản xuất ngày càng quan tâm đến chất lượng sản phẩm và sự bền vững của môi trường nuôi.
Để nâng cao giá trị sản phẩm, công ty đã được Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Điện Biên hỗ trợ áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Thông qua việc quét mã, người tiêu dùng có thể tiếp cận các thông tin cơ bản về sản phẩm trước khi lựa chọn, góp phần tăng tính minh bạch và nâng cao niềm tin của thị trường.
Sản phẩm cá tầm được áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Ảnh: Mai Dũng.
Hiện nay, phần lớn sản phẩm cá tầm của cơ sở được tiêu thụ tại các thị trường ngoài tỉnh Điện Biên. Với giá bán khoảng 180.000 đồng/kg, đơn vị mong muốn trong thời gian tới sẽ có thêm cơ hội kết nối với các đơn vị phân phối, nhà hàng, khách sạn trên địa bàn để thương hiệu cá tầm Điện Biên được biết đến rộng rãi hơn.
Dù vậy, người chủ mô hình vẫn lựa chọn hướng đi thận trọng. “Chúng tôi cần thêm thời gian để tiếp tục đánh giá hiệu quả mô hình trước khi mở rộng quy mô lớn hơn. Điều quan trọng nhất vẫn là duy trì chất lượng sản phẩm và phát triển bền vững”, anh Huân chia sẻ.
Chiều muộn, mặt hồ Noọng Luông chỉ còn những gợn sóng nhỏ lan ra từ các lồng nuôi. Dưới làn nước trong xanh, những con cá tầm đang bơi ở tầng đáy. Từ nguồn nước mát lành giữa núi rừng Mường Phăng, những lồng cá hôm nay không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn cho thấy khả năng khai thác hiệu quả lợi thế tự nhiên của Điện Biên.
Trên mặt hồ ấy, một hướng đi mới của nông nghiệp xanh đang từng ngày được vun đắp bằng sự cần mẫn của những người nuôi cá và khát vọng xây dựng thương hiệu cá tầm Điện Biên vươn xa hơn.
Nguồn: https://nongnghiepmoitruong.vn/nuoi-ca-tam-tren-ho-dai-tuong-d816899.html








