Phong phú hoạt động trải nghiệm, giữ gìn di sản văn hóa

Giữa dòng chảy hội nhập, việc giáo dục giữ gìn và phát huy giá trị di sản đang trở nên cấp thiết, xây “cầu nối” để thế hệ trẻ thêm hiểu, thêm yêu và có trách nhiệm gìn giữ bản sắc văn hóa quê hương. Từ những “giờ học di sản”, trải nghiệm thực tế đến những đổi mới trong giáo dục, người trẻ hôm nay đang góp phần lan tỏa và phát huy giá trị văn hóa dân tộc bằng những cách làm sáng tạo và gần gũi hơn.

Giữa dòng chảy hội nhập, việc giáo dục giữ gìn và phát huy giá trị di sản đang trở nên cấp thiết, xây “cầu nối” để thế hệ trẻ thêm hiểu, thêm yêu và có trách nhiệm gìn giữ bản sắc văn hóa quê hương.

Từ những “giờ học di sản”, trải nghiệm thực tế đến những đổi mới trong giáo dục, người trẻ hôm nay đang góp phần lan tỏa và phát huy giá trị văn hóa dân tộc bằng những cách làm sáng tạo và gần gũi hơn.

Đoàn viên thanh niên cùng các em nhỏ về Bảo tàng tỉnh tham quan, tìm hiểu dịp Giỗ Tổ Hùng Vương.

Giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc

Sau hợp nhất, tỉnh có sự giao thoa đặc sắc của nhiều dòng chảy văn hóa, lịch sử mang bản sắc riêng biệt mà khó nơi nào có được.

Nổi bật, tỉnh là nơi cộng cư, gắn bó lâu đời của 3 dân tộc chính Kinh, Khmer, Hoa đã hội tụ và tạo nên nét văn hóa riêng với nhiều lễ hội truyền thống đặc sắc, di tích lịch sử, văn hóa, kiến trúc độc đáo. Toàn tỉnh hiện có khoảng 1 ngàn di tích, trong đó có 3 bảo vật quốc gia, 19 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia và trên 200 di tích đã được xếp hạng, trong đó có 2 tích quốc gia đặc biệt, 45 di tích cấp quốc gia, 67 di tích cấp tỉnh.

Theo TS Phạm Văn Búa- Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận ĐH Cần Thơ, chúng ta phải nhận thức được vị trí, vai trò và tầm quan trọng của việc bảo tồn, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Trong bối cảnh hiện nay, thế hệ trẻ phải nhận thức được câu nói của bậc tiền nhân rằng: “Văn hóa còn là dân tộc còn, văn hóa mất là dân tộc mất”. Phải xác định rằng văn hóa là một bộ phận trong những bộ phận cấu thành rất quan trọng, là nền tảng tinh thần của xã hội, và là mục tiêu, động lực để phát triển đất nước.

“Một trong những vấn đề quan trọng hiện nay là công tác tuyên truyền. Những người trẻ phải là những người đi đầu trong công tác tuyên truyền, bảo tồn, giữ gìn bản sắc văn hóa. Nâng cao trách nhiệm, bản lĩnh, sức đề kháng của mình trước sự xâm nhập của những luồng văn hóa ở trên thế giới có thể làm mai một nền văn hóa của dân tộc. Bên cạnh đó, xây dựng nền văn hóa tiên tiến thì không dừng lại ở chỗ kế thừa, mà chúng ta tiếp thu có chọn lọc tinh hoa văn hóa của nhân loại, làm sao cho phù hợp với truyền thống, giá trị của văn hóa dân tộc”- TS Phạm Văn Búa chia sẻ.

Ông Phan Văn Thông- Giám đốc Công ty TNHH Du lịch Dịch vụ Thương mại Cồn Phụng, chia sẻ, tỉnh có sự giao thoa đặc sắc của nhiều dòng chảy văn hóa, lịch sử và con người, tạo nên một Vĩnh Long hôm nay- trái tim của vùng Mekong, một miền đất hội tụ.

Để những giá trị ấy thực sự được gìn giữ và phát huy, chúng ta cần có những định hướng đúng đắn và hành động cụ thể. Trong đó, việc ưu tiên phát triển du lịch nội tỉnh là một giải pháp kinh tế, là một chiến lược văn hóa, giáo dục mang tính lâu dài.

Những giờ học di sản ý nghĩa

Theo ông Phan Văn Thông, đối với học sinh, cần xem việc tổ chức chương trình sinh hoạt ngoại khóa trong nội tỉnh là một nội dung quan trọng, có tính định hướng trong giáo dục. Những chuyến đi không đơn thuần là tham quan mà cần được thiết kế như những “bài học mở”, gắn với chương trình học lịch sử, địa lý, văn hóa địa phương.

Ví dụ, học sinh có thể tham quan Đền thờ Bác tại phường Trà Vinh để tìm hiểu về tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh. Đến Khu lưu niệm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Hùng, Khu lưu niệm Thủ tướng Võ Văn Kiệt… để hiểu thêm về truyền thống cách mạng...

Sinh viên nhiều trường ĐH trong tỉnh tìm hiểu về làng nghề gạch gốm Mang Thít.

Ông Thông nhấn mạnh, nếu được tổ chức bài bản, có nội dung học tập cụ thể, thì mỗi chuyến đi sẽ trở thành một trải nghiệm giáo dục sống động, giúp học sinh “hiểu tận gốc, nhớ lâu, yêu thật” về quê hương mình. Đây chính là nền tảng để xây dựng ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa trong thế hệ trẻ.

Thời gian qua, Bảo tàng tỉnh cũng tổ chức nhiều chương trình giáo dục trải nghiệm với chủ đề “Giờ học di sản” trên khắp xã- phường trong tỉnh. Đổi mới phương pháp dạy học theo hướng trực quan, sinh động, gắn lý thuyết với trải nghiệm thực tế, đa dạng hóa hoạt động giáo dục của bảo tàng, đưa di sản văn hóa đến gần với công chúng, đặc biệt là đối tượng học sinh. Qua đó góp phần rèn luyện cho học sinh tính chủ động, tích cực, sáng tạo trong đổi mới phương pháp học tập, góp phần đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển và hội nhập.

Em Lê Cẩm Hàn (lớp 8/1, Trường THCS Tân Hạnh, phường Tân Hạnh) cùng đông đảo học sinh tham gia giờ học trải nghiệm ở bảo tàng và tìm hiểu về Giỗ Tổ Hùng Vương. Khi được xem tranh, ảnh, nghe thuyết minh về các Vua Hùng và tập tục đời sống, văn hóa của dân tộc; tham gia trò chơi dân gian; học gói bánh tét…

Cẩm Hàn bộc bạch: “Chúng em được tiếp thu những kiến thức rất thú vị và không khô khan. Hiểu được công ơn của bậc tiền nhân, chúng em thêm biết ơn, tự hào và phấn đấu giữ gìn những giá trị tốt đẹp”.

TS Nguyễn Thiên Lan- Phó Trưởng Phòng Tổ chức cán bộ, Sở GD-ĐT cho rằng, đội ngũ trí thức Khoa học xã hội và Nhân văn của tỉnh góp phần vào việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa.

Đội ngũ này chính là cầu nối đưa những giá trị này vào học đường thông qua chương trình giáo dục địa phương, giúp di sản không nằm trong sách vở mà sống động trong tư duy của thế hệ trẻ. Thời gian tới, cần chủ động ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy, đổi mới phương pháp theo hướng gắn liền với thực tế và hấp dẫn hơn. Chuyển đổi tư duy từ “dạy những gì mình có” sang “dạy những gì người học cần”…

Giữ gìn và phát huy giá trị di sản cần sự chung tay của cả cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ. Khi người trẻ hiểu, yêu và chủ động lan tỏa giá trị văn hóa quê hương bằng tư duy mới, cách làm mới, thì di sản sẽ được bảo tồn, tiếp tục sống động, bền vững trong dòng chảy hiện đại.

Bài, ảnh: PHƯƠNG THƯ

Nguồn: https://baovinhlong.com.vn/van-hoa-giai-tri/202605/phong-phu-hoat-dong-trai-nghiem-giu-gin-di-san-van-hoa-3c53aa7/