Aby dźwięk instrumentu Chapi mógł nadal rezonować.

Chapi to unikalny, tradycyjny instrument muzyczny ludu Raglay z górzystego regionu Bac Ai w prowincji Ninh Thuan . Chapi jest ściśle związany ze społecznością Raglay od pokoleń, stając się pięknym elementem kulturowym tego skąpanego w słońcu i wietrznym regionie. W nurcie współczesnego życia, chapi jest nadal pielęgnowane i przekazywane z pokolenia na pokolenie przez niektórych rzemieślników z Bac Ai, z nadzieją, że unikalne brzmienie tego instrumentu będzie nadal rezonować…

Niektóre tradycyjne instrumenty muzyczne ludu Raglay, w tym Chapi (środek).

Duchowy pokarm ludu Raglay

Podczas spotkania i konferencji artystów mniejszości etnicznych w Hanoi mieliśmy okazję obserwować i słuchać wybitnego artysty Mai Thama z wioski Ma Oai w gminie Phuoc Thang w dystrykcie Bac Ai w prowincji Ninh Thuan, grającego na instrumencie czapi. Artysta grał na instrumencie, nucąc jednocześnie piosenkę w języku raglay, którego uczył się od dzieciństwa. Dźwięki wydawane przez czapi były rytmiczne, czasem niskie, czasem wysokie, nawiązując do melodii gór i lasów.

Według zasłużonej artystki Mai Thắm, w przeszłości Mã la (rodzaj gongu z ludu Raglay), kamienne ksylofony i czapi były dla nich nieodzownym pokarmem duchowym. Ale chyba najbardziej unikatowym ze wszystkich był czapi. To instrument muzyczny wykonany z bambusowych rurek, wytwarzany przez rzemieślników z Raglay i grany podczas festiwali ludowych, zwłaszcza podczas świąt etnicznych i obchodów Nowego Roku, takich jak: Ceremonia Pogrzebowa, Święto Nowego Ryżu, Ceremonia Pola i Księżycowy Nowy Rok...

Według zasłużonej artystki Mai Thắm, dla ludu Raglay, czapi jest instrumentem ubogich. Każdy biedny człowiek może sobie pozwolić na czapi, a jego dźwięk towarzyszy mu zarówno w chwilach radości, jak i smutku. Dzieje się tak, ponieważ kompletny zestaw instrumentów Ma La wymaga od 9 do 12 elementów, a dobry, zabytkowy instrument Ma La można wymienić na bawoła lub dwie krowy. Z kolei czapi można wykonać w ciągu jednego dnia, zbierając bambus z lasu, i może na nim grać jedna osoba, podczas gdy na czapi potrzeba pięciu, siedmiu, a nawet dziesięciu osób.

Zasłużona artystka Mai Thắm gra na instrumencie Chapi.

Co niezwykłe, brzmienie czapi przypomina miniaturowy zestaw gongów. Dźwięk czapi rezonuje w zróżnicowanym tempie, czasem wolnym, czasem szybkim, czasem delikatnym, kipi emocjami. Prosty i lekki, czapi towarzyszy ludowi raglai w lasach, górach i wioskach, dzięki czemu każdy może na nim grać w chwilach radości i smutku.

Instrument Chapi ma sześć melodii o bardzo prostych nazwach: Melodia Żaby, Melodia Ptaka, Melodia Zapomniana, Melodia Lamentacyjna lub Melodia „Ty zostajesz, ja idę do domu”. „Rytm Chapi jest powolny, ale swobodny, niczym zrelaksowany, niespieszny styl i dumny, swobodny krok ludu Raglay” – powiedziała zasłużona artystka Mai Thắm.

Z zewnątrz instrument Chapi to długa, stara bambusowa rura o długości około 40 cm i średnicy 7-8 cm, z otworami wywierconymi na obu końcach. Według zasłużonego artysty Mai Thắm, aby wykonać Chapi, należy udać się do lasu i ściąć bambus. Bambus musi być okrągły, kolczasty z pożółkłą, błyszczącą korą, rosnący na wysokich wzgórzach, gdzie korzenie nie wchłaniają dużo wody. Po poziomym przecięciu pnia maczetą, jest on przynoszony i wieszany w kuchni przez 3-4 miesiące, aby dokładnie wysechł i wzmocnił kolczasty bambus przed użyciem go do wykonania instrumentu. Im bardziej suchy jest bambus, tym lepszy wydaje dźwięk i tym mniej jest podatny na inwazje owadów.

Każdy instrument Chapi ma 8 strun, rozmieszczonych w odstępach około 2 cm. Wyjątkowość Chapi polega na tym, że struny są wykonane z bambusa. Jest to również najtrudniejszy etap w produkcji instrumentu Chapi dla ludu Raglai.

Aby wykonać struny Chapi, rzemieślnicy używają noży do ostrożnego cięcia kory bambusa, dzieląc ją na cztery pary równomiernie rozmieszczonych, ale o różnej grubości włókien. Następnie wygładzają kawałek bambusa, wkładają go między dwie równoległe struny i mocno wiążą je pasmami zebranymi z lasu, jednocześnie testując dźwięk, aby upewnić się, że struny wydają jak najlepsze brzmienie.

Instrument Chapi ma cztery otwory odpowiadające czterem progom. Otwory znajdują się pośrodku bambusowego korpusu, a po dwa otwory na każdym końcu umożliwiają wydostawanie się dźwięku. Grając na Chapi, artysta musi unieść instrument wysoko, blisko klatki piersiowej, opierając pusty koniec o brzuch, aby uwięzić dźwięk wewnątrz instrumentu. Instrument trzyma się obiema rękami i rytmicznie szarpie struny.

Ponieważ melodii Ćapi nie da się zapisać na papierze, jedynie instrumenty strunowe wydają dźwięki o różnej wysokości. Dlatego ludzie muszą grać na instrumencie dzień i noc, aby go zapamiętać. Ćapi niesie w sobie głębokie emocje ludu Raglai. „Nasi ludzie rzadko wyrażają swoje uczucia werbalnie, dlatego często używają Ćapi, aby wyładować swoje serce” – powiedział rzemieślnik Mai Thắm.

Zachowanie unikalnego brzmienia instrumentu Chapi.

Dziś świąteczna atmosfera nie jest już taka sama jak kiedyś, a pod wpływem nowych trendów gra na instrumencie czapi zanika w wioskach raglay. Nawet w samej „kolebce” czapi, niewiele osób zna już brzmienie czapi i nie wie, jak na nim grać. To smuci tych, którzy są głęboko zaangażowani w zachowanie kultury raglay, takich jak rzemieślniczka Mai Thắm.

„Nasze pokolenie zawsze martwiło się, że dźwięk instrumentu Chapi nie będzie już słyszalny podczas spotkań społeczności Raglai, że nikt już nie będzie umiał grać na Chapi” – martwiła się zasłużona artystka Mai Thắm.

Dlatego zachowanie tożsamości kulturowej Raglay, w tym ochrona instrumentu Chapi, jest ważnym zadaniem, o którym zawsze pamiętają osoby głęboko zaangażowane w kulturę etniczną, takie jak zasłużona artystka Mai Thắm.

Instrument Chapi używany przez lud Raglay w Ninh Thuan.

W ostatnich latach, aby zachować i promować tradycyjne wartości kulturowe ludu Raglay, prowincja Ninh Thuan opracowała „Projekt Rozwoju Turystyki Społecznej na lata 2023–2026 i wizję do 2030 roku”, związany z zachowaniem tradycyjnych wartości kulturowych ludu Raglay. Jednocześnie, prowincja nawiązała współpracę z odpowiednimi agencjami w celu gromadzenia i badania sztuki ludowej oraz ożywienia i przywrócenia „przestrzeni kulturowej” ludu Raglay. Obejmuje to m.in. organizację zajęć nauki gry na tradycyjnych instrumentach muzycznych, aby młodzi ludzie mogli lepiej zrozumieć i docenić tradycyjną kulturę.

Zasłużony Artysta Mai Thắm nie tylko otworzył w swoim domu ośrodek nauki gry na instrumentach Mã la i Chapi dla mieszkańców gminy Phước Thắng, ale także dołączył do rzemieślników z Chamalé Âu i Chamalé Liếp, ucząc ich gry na tradycyjnych instrumentach muzycznych prowincji Ninh Thuận. Pilnie i skrupulatnie uczył ich gry na Chapi i rozróżniania utworów muzycznych, aby pasowały do ​​różnych ceremonii i świąt. „Jeśli mieszkańcy Raglay nie nauczą się gry ani nie przekażą swojej wiedzy przyszłym pokoleniom, instrumenty muzyczne takie jak Chapi, harmonijka ustna w kształcie tykwy, Mã la itp. popadną w zapomnienie. Dlatego musimy organizować te szkolenia, aby zachować piękną tożsamość kulturową mieszkańców Raglay” – stwierdził Zasłużony Artysta Mai Thắm.

Dzięki tym szkoleniom wielu młodych mieszkańców Raglay poznało i ćwiczyło grę na instrumencie Chapi, stając się członkami lokalnej grupy artystycznej. To niezwykle cieszy starszych artystów, takich jak Zasłużona Artystka Mai Thắm, ponieważ pokazuje, że młodsze pokolenie kultywuje tradycyjne wartości swojej grupy etnicznej.

Dzięki wysiłkom prowincji Ninh Thuan mającym na celu zachowanie jej kultury etnicznej, dźwięk instrumentu Chapi, w połączeniu z dźwiękami innych instrumentów muzycznych, staje się obecnie główną atrakcją dla turystów odwiedzających tę słoneczną i wietrzną krainę Ninh Thuan, odwiedzającą obszary turystyki społecznej w dystrykcie Bac Ai.

Według gazety Thanh Thuan/Dan Toc

Źródło: https://baophutho.vn/de-tieng-dan-chapi-con-vang-mai-216846.htm