Quy hoạch thích ứng biến đổi khí hậu

Lồng ghép yếu tố thích ứng với biến đổi khí hậu vào quy hoạch là hướng đi quan trọng để thành phố Hải Phòng nâng cao khả năng chống chịu, phát triển bền vững.

Mưa lớn đầu hè kết hợp triều cường dâng cao gây áp lực lớn lên hệ thống tiêu thoát nước đô thị.

Biến đổi khí hậu đang đặt ra nhiều thách thức đối với phát triển đô thị. Trước thực tế đó, lồng ghép yếu tố thích ứng với biến đổi khí hậu vào quy hoạch là hướng đi quan trọng để thành phố Hải Phòng nâng cao khả năng chống chịu, phát triển bền vững.

Thách thức đô thị ven biển

Tại hội thảo “Giải pháp cấp thoát nước ứng phó biến đổi khí hậu” trong khuôn khổ Hội nghị Ban Chấp hành Chi hội Cấp thoát nước miền Bắc lần thứ nhất vừa diễn ra đầu tháng 5 vừa qua, câu chuyện chống ngập đô thị, thích ứng biến đổi khí hậu và nâng cao năng lực chống chịu của hạ tầng tiếp tục là vấn đề được nhiều chuyên gia, nhà quản lý quan tâm, nhất là với đô thị ven biển như thành phố Hải Phòng.

Tham luận tại hội nghị, Phó Tổng Giám đốc Công ty TNHH một thành viên Thoát nước Hải Phòng Nguyễn Hữu Hiếu cho rằng với hệ thống sông ngòi dày đặc, đường bờ biển dài, không gian phát triển mở rộng sau hợp nhất địa giới hành chính, Hải Phòng nằm trong nhóm địa phương chịu nhiều tác động từ biến đổi khí hậu.

Theo đánh giá của ngành khí tượng thủy văn, thành phố chịu tác động của hầu hết các loại hình thiên tai xuất hiện tại Việt Nam. Thành phố nằm trong vùng có tần suất bão đổ bộ cao nhất cả nước, khoảng 28%. Mỗi năm chịu ảnh hưởng từ 3 - 5 cơn bão hoặc áp thấp nhiệt đới, trong đó có từ 1 - 2 cơn tác động trực tiếp. Nước dâng do bão hiện có thể đạt khoảng 350 cm và tiếp tục gia tăng dưới tác động của biến đổi khí hậu.

Những trận mưa lớn xuất hiện nhiều hơn kéo theo nguy cơ ngập úng diện rộng. Nhiệt độ trung bình tại thành phố những năm gần đây có xu hướng tăng khoảng 0,014 độ C mỗi năm, tương đương khoảng 0,8 độ C trong gần 60 năm qua. Lượng mưa toàn thành phố tăng từ 26 - 29%, làm gia tăng nguy cơ ngập úng đô thị.

Tại nhiều khu vực đô thị, tốc độ phát triển nhanh tạo áp lực ngày càng lớn đối với hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Tiêu thoát nước, không gian điều tiết tự nhiên, năng lực chống chịu của công trình đang đứng trước yêu cầu phải thay đổi để thích ứng tốt hơn với điều kiện khí hậu cực đoan.

Quy hoạch đi trước

Các hồ điều hòa được chú trọng gìn giữ trong quy hoạch đô thị nhằm nâng cao khả năng thích ứng biến đổi khí hậu.

Thực tiễn đặt ra yêu cầu quy hoạch phát triển không thể tiếp cận theo tư duy cũ. Nếu trước đây mục tiêu chủ yếu là mở rộng không gian đô thị thì hiện nay bài toán chống chịu thiên tai và thích ứng biến đổi khí hậu phải trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển.

Trong nhiệm vụ Quy hoạch chung thành phố Hải Phòng đến năm 2050, tầm nhìn đến năm 2075 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 423/QĐ-TTg ngày 11/3/2026, thành phố xác định mục tiêu phát triển đô thị biển hiện đại, thông minh, tăng trưởng xanh và có khả năng chống chịu cao trước biến đổi khí hậu.

Đại diện Sở Xây dựng cho biết, yếu tố thích ứng với biến đổi khí hậu được tích hợp xuyên suốt trong tư duy phát triển không gian đô thị. Theo đó, hồ điều hòa, hệ thống mặt nước tự nhiên và không gian xanh không chỉ phục vụ cảnh quan mà còn trở thành một phần quan trọng của hạ tầng thích ứng khí hậu.

Đặc biệt, mô hình “đô thị bọt biển” đang được nhiều chuyên gia xem là xu hướng cần nghiên cứu áp dụng trong phát triển đô thị hiện đại. Theo đó, thành phố sẽ tăng diện tích cây xanh, hồ điều hòa, sử dụng vật liệu thấm nước tại vỉa hè, công viên và khu dân cư sẽ giúp tăng khả năng hấp thụ nước mưa, giảm áp lực cho hệ thống thoát nước.

Theo định hướng quy hoạch mới, hệ thống giao thông, cấp thoát nước và hạ tầng thủy lợi sẽ được nghiên cứu theo hướng đồng bộ, hiện đại nhằm nâng cao khả năng chống chịu trước thiên tai cực đoan. Thành phố cũng định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ cảnh báo sớm và quản trị dữ liệu khí tượng thủy văn để nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro.

Biến đổi khí hậu sẽ tiếp tục là bài toán dài hạn đối với đô thị cửa biển Hải Phòng. Trong không gian phát triển mới, quy hoạch không chỉ tạo dư địa tăng trưởng mà còn phải giải quyết đồng thời các thách thức về thiên tai, nước biển dâng và thời tiết cực đoan. Quy hoạch đi trước, hạ tầng đi cùng và chủ động thích ứng từ sớm sẽ là nền tảng để thành phố phát triển bền vững trong tương lai.

Theo kế hoạch hành động ứng phó biến đổi khí hậu của thành phố Hải Phòng giai đoạn 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, thành phố dành hơn 27.542 tỷ đồng triển khai các nhiệm vụ, trong đó riêng nhiệm vụ thích ứng biến đổi khí hậu chiếm hơn 27.125 tỷ đồng.

HẢI MINH

Nguồn: https://baohaiphong.vn/quy-hoach-thich-ung-bien-doi-khi-hau-543929.html