Sách tranh Việt tìm cơ hội “cất cánh”

Sách tranh đang dần khẳng định vị thế trong đời sống tinh thần giới trẻ Việt. Lễ hội Sách tranh thiếu nhi Việt Nam 2026 đang được tổ chức tại Thư viện Khoa học Tổng hợp TPHCM chính là dịp định vị giá trị và xác lập hướng đi cho thể loại sách này.

Bạn đọc tìm hiểu các ấn phẩm tại lễ hội Sách tranh thiếu nhi Việt Nam năm 2026

Một hành trình bền bỉ

Bên cạnh các hoạt động giao lưu tác giả, giới thiệu tác phẩm và hội thảo, tại lễ hội Sách tranh thiếu nhi Việt Nam 2026 còn có triển lãm “100 cuốn sách tranh Việt Nam để yêu và nhớ”, diễn ra trong không gian Thư viện Khoa học Tổng hợp TPHCM và Đường sách TPHCM. Các ấn phẩm tham gia triển lãm được xuất bản trong giai đoạn từ 2006-2026, phần nào tái hiện hành trình bền bỉ suốt 20 năm của sách tranh trong nước.

Chị Nguyễn Hữu Quỳnh Hương, Trưởng Ban tổ chức lễ hội, Giám đốc Slowbooks - đơn vị chuyên thực hiện sách tranh, cho biết sách tranh Việt Nam xuất hiện muộn hơn nhiều so với thế giới, thời gian đầu còn bị hiểu nhầm thành một dòng khác của truyện tranh. “Phải đến tận năm 2022, sách tranh Việt mới thực sự nở rộ khi có nhiều đơn vị đầu tư thực hiện, số lượng họa sĩ, tác giả tham gia cũng dần tăng lên”, chị Quỳnh Hương cho biết.

Trong hành trình phát triển của dòng sách này, một dấu ấn quan trọng là sự hiện diện của tổ chức Room to read (RtR) Việt Nam. Trong 25 năm có mặt tại Việt Nam, bên cạnh xây dựng các thư viện trường học và hỗ trợ nữ sinh, RtR còn bền bỉ theo đuổi việc xuất bản và phổ biến sách tranh dành cho bạn đọc trong nước. Những tên tuổi nổi bật về sách tranh sau này như Huỳnh Kim Liên, Phạm Quang Phúc, Thái Mỹ Phương, Vũ Thị Thùy Dung… đều có khởi đầu từ việc tham gia các workshop sáng tác sách tranh do RtR tổ chức.

Ông Lê Thiện Trí, Giám đốc Chương trình Phát triển ngôn ngữ của RtR tại Việt Nam, cho rằng thể loại sách tranh có ưu điểm rất lớn trong việc kết nối các thế hệ người đọc, là công cụ hiệu quả để trẻ em gắn kết với phụ huynh, với những người trưởng thành. Ước tính hiện cả nước có 14 đơn vị có tham gia thực hiện sách tranh và các thống kê của ngành xuất bản hàng năm cũng cho thấy đây là dòng sách có sự phát triển khá ổn định. Đặc biệt, nếu trước đây nguồn sách tranh chủ yếu đến từ sách dịch thì thời gian qua, những tác phẩm của các tác giả trong nước, khai thác chất liệu văn hóa, đời sống và trải nghiệm gần gũi, đang ngày càng có chỗ đứng trên thị trường.

Bước ra thế giới

Năm 2015, sách tranh Hành trình đầu tiên của Huỳnh Kim Liên và Phùng Nguyên Quang giành giải nhất tại cuộc thi Scholastic Picture Book Award (giải thưởng Sách tranh châu Á). Đây là lần đầu tiên một sách tranh trong nước được ghi nhận trên thế giới, mở đầu cho nhiều ấn phẩm khác vươn xa, như: Đường về nhà, Những nàng công chúa bí ẩn, Nàng Lọ Lem, Chang hoang dã - Gấu, Ba tớ là runner, Con ăn hết rồi…

Chia sẻ về những khó khăn của người sáng tác sách tranh, chị Nguyễn Hữu Quỳnh Hương cho biết, tác giả sách tranh đa phần là người trẻ, thuộc thế hệ gen Z trở đi. Cái khó nhất ở họ không phải là trình độ hay cơ hội thể hiện mình, mà là nguồn lực để đưa các tác phẩm đi xa. “Muốn sách tranh phát triển và tiếp cận quốc tế tốt hơn, rất cần sự hỗ trợ thiết thực từ các quỹ dịch thuật, các chương trình quảng bá mang tầm quốc gia. Có một thực tế là hiện ở Việt Nam, sách tranh vẫn chưa được ghi nhận xứng đáng dù đem về rất nhiều quả ngọt”, chị Nguyễn Hữu Quỳnh Hương cho biết thêm.

Còn theo ông Lê Thiện Trí, để sách tranh Việt có chỗ đứng xứng đáng trên bản đồ sách tranh quốc tế, lực lượng sáng tạo trong nước cần phát triển đồng thời ba năng lực: kể được những câu chuyện có căn tính Việt Nam nhưng vẫn chạm đến những vấn đề phổ quát của giới trẻ; làm chủ ngôn ngữ đặc thù của sách tranh, nơi hình ảnh, chữ và thiết kế cùng kể chuyện; tham gia các cơ chế chuyên nghiệp hơn như workshop sáng tác, hướng dẫn, trao đổi bản quyền, lễ hội, giải thưởng và mạng lưới xuất bản quốc tế.

“Chúng ta cần tạo cơ hội để các tác phẩm trong nước xuất hiện nhiều hơn ở các lễ hội sách tranh, hội chợ sách trên thế giới, từ đó được bạn đọc quốc tế biết đến nhiều hơn”, ông Lê Thiện Trí nói thêm.

Sách tranh (Picture book) là một thể loại sách chủ yếu dành cho thiếu nhi với tranh minh họa lớn kết hợp với văn bản ngắn mang tính nghệ thuật, giáo dục. Điều này khác hoàn toàn với truyện tranh, vốn chia khung, dùng lời thoại và hình ảnh động để kể những cốt truyện dài, phức tạp.

HỒ SƠN

Nguồn: https://www.sggp.org.vn/sach-tranh-viet-tim-co-hoi-cat-canh-post855103.html