“Sử thi nhỏ” về chữ viết Bahnar

Truyện tranh "Thần Giấy Hlabar - Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar" góp phần lan tỏa giá trị của di sản ngôn ngữ và văn hóa các dân tộc Việt Nam.

Báo Đại biểu Nhân dân•30/06/2026

Hình thức kể chuyện hấp dẫn, bảo đảm tính xác thực của lịch sử

Thần Giấy Hlabar - Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar của tác giả Phạm Thị Kiều Ly và họa sĩ Tạ Huy Long, được chuyển thể từ công trình nghiên cứu "Lịch sử chữ viết hệ Latinh của tiếng Bahnar với việc nghiên cứu, bảo tồn và phục dựng các giá trị văn hóa lịch sử của dân tộc" do TS. Phạm Thị Kiều Ly làm chủ nhiệm.

Phó Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng Vũ Thị Quỳnh Liên chia sẻ ý kiến tại sự kiện

Bên cạnh tái hiện một giai đoạn lịch sử, cuốn sách còn đặt ra thông điệp về vai trò của chữ viết trong bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa.

Tại chương trình giao lưu ra mắt tác phẩm sáng 27/6, tác giả Phạm Thị Kiều Ly cho biết, cuốn sách là kết quả của nhiều năm nghiên cứu, điền dã tại Tây Nguyên và khảo cứu tư liệu tại Paris. Theo tác giả, điều mong muốn nhất là đưa những kết quả nghiên cứu học thuật đến gần hơn với độc giả trẻ bằng một hình thức kể chuyện hấp dẫn, sinh động, giàu cảm xúc nhưng vẫn bảo đảm tính xác thực của lịch sử.

“Tôi muốn độc giả nhỏ tuổi dễ dàng tìm hiểu chữ viết và các giá trị văn hóa, phong tục, tập quán của người Bahnar. Vì vậy, hình thức truyện tranh và lối viết sử thi Tây Nguyên sẽ gợi sức hút và hợp lý”, TS. Phạm Thị Kiều Ly nói.

TS. Phạm Thị Kiều Ly (bên trái) và dịch giả Ja Mi - người chuyển ngữ cuốn sách sang tiếng Bahnar

Chia sẻ quá trình thực hiện 96 trang minh họa màu khổ lớn, họa sĩ Tạ Huy Long cho hay, nhóm tác giả đã phải lên kế hoạch trong thời gian dài tìm hiểu đời sống, kiến trúc, trang phục, lễ hội và cảnh quan Tây Nguyên để “mỗi khung hình đều phản ánh chân thực bản sắc văn hóa Bahnar”.

Khuyến khích thế hệ trẻ gìn giữ ngôn ngữ dân tộc

Thần Giấy Hlabar - Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar lấy bối cảnh làng Kon Kơ Tu, ngôi làng cổ của người Bahnar (Kon Tum), ở đó có cô bé Hri với những thắc mắc, bỡ ngỡ, tò mò trong những ngày đầu đến trường: vì sao người Bahnar lại học tiếng Việt? Liệu người Bahnar có chữ viết hay không? Từ những tò mò đó, truyện đã dùng lối kể sử thi dẫn dắt người đọc quay lại thế giới của người Thượng vào giữa thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX trong không gian Tây Nguyên đại ngàn, cồng chiêng và hành trình truyền giáo, tạo chữ viết Bahnar.

Theo TS. Phạm Thị Kiều Ly, Hlabar trong tiếng Bahnar có nghĩa là sách, là tài liệu. “Nhưng chúng tôi để tên Hlabar là “Thần Giấy” vì để từ giấy thành sách, thành tài liệu thì chúng ta phải biết đọc, biết viết. Khi đã quá quen với chữ viết, chúng ta sẽ thấy việc đọc chữ trên các trang giấy là một lẽ thường. Nhưng với người Thượng vào thế kỷ XIX, khi các thừa sai người Pháp ngồi đọc thì họ thấy khó hiểu và huyền bí, không thể nắm bắt được gì trong đó. Như vậy, giấy hay chữ viết thời đó với người Bahnar cũng là “thần”, một vị “thần” mới bổ sung vào tín ngưỡng ‘vạn vật hữu linh’ của người Bahnar”.

"Thần Giấy Hlabar - Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar" do NXB Kim Đồng ấn hành

Tác giả mong muốn, thông qua Thần Giấy Hlabar - Sử thi nhỏ về chữ viết Bahnar, các bạn đọc nhỏ tuổi sẽ nhận ra rằng việc được dùng tiếng mẹ đẻ để nói chuyện, để ghi chép, nhắn tin là niềm hạnh phúc vô bờ, bởi tiếng mẹ đẻ là những âm thanh chúng ta được nghe từ lúc thơ bé và cảm thấy thân thuộc. Biết viết và biết đọc là một quyền năng và quyền năng ấy sẽ mở ra cánh cửa tri thức, giúp thế hệ trẻ thêm yêu tiếng mẹ đẻ của mình, đồng thời biết tôn trọng, yêu mến những dân tộc khác đang cùng chung sống trên đất nước Việt Nam.

Theo nhóm tác giả, việc tạo dựng chữ viết mới chỉ là bước khởi đầu; để ngôn ngữ được gìn giữ và phát triển bền vững cần có sự chung tay của cộng đồng, của giáo dục và các chính sách hỗ trợ nhằm khuyến khích thế hệ trẻ sử dụng, đọc và viết tiếng mẹ đẻ.

Các khách mời tại chương trình giao lưu ra mắt sách

Hoa Kỳ - Việt Nam: Đừng bỏ lỡ

Việt Nam khuyến khích doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư vào công nghệ caoSáng 26/6, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng tiếp ông Jeff Place, Giám đốc Chuỗi cung ứng của Tập đoàn Coherent (Hoa Kỳ). Tại buổi tiếp, Phó Thủ tướng khẳng định Việt Nam khuyến khích các doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và công nghiệp bán dẫn.

Khuyến khích các doanh nghiệp Hoa Kỳ mở rộng đầu tư trong lĩnh vực công nghệ caoPhó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng cho biết Việt Nam hoan nghênh các doanh nghiệp Hoa Kỳ tiếp tục mở rộng hoạt động tại Việt Nam, nhất là trong các ngành công nghệ cao và lĩnh vực có giá trị gia tăng lớn.

Việt Nam - Hoa Kỳ tăng cường hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranhVTV.vn - Ngày 22/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Quyền Bộ trưởng Bộ Hải quân Hoa Kỳ Hùng Cao.

Dịch giả Ja Mi, người chuyển ngữ cuốn sách sang tiếng Bahnar với tên gọi "Yang Hlabar", cho rằng, cuốn sách sử dụng câu chuyện gần gũi về ngôn ngữ, văn hóa và đời sống cộng đồng Bahnar, là cách tiếp cận mới, giúp người đọc hiểu rõ hơn ý nghĩa của việc gìn giữ tiếng mẹ đẻ trong bối cảnh hiện đại.

Tác phẩm được xuất bản đồng thời bằng tiếng Việt và tiếng Bahnar. Phó Giám đốc, Tổng Biên tập Nhà xuất bản Kim Đồng Vũ Thị Quỳnh Liên hy vọng, hình thức này giúp mở rộng khả năng tiếp cận của bạn đọc và thể hiện nỗ lực lan tỏa giá trị của tiếng Bahnar trong đời sống đương đại, khuyến khích thế hệ trẻ gìn giữ ngôn ngữ dân tộc, đồng thời tăng cường sự hiểu biết và tôn trọng sự đa dạng văn hóa trong cộng đồng 54 dân tộc.

Nguồn: https://daibieunhandan.vn/su-thi-nho-ve-chu-viet-bahnar-10422080.html