Tết về tại làng gốm Lái Thiêu

Cận Tết Nguyên đán 2026, không khí sản xuất tại làng gốm Lái Thiêu (phường Lái Thiêu, TP Hồ Chí Minh) luôn hối hả, khẩn trương suốt ngày đêm để kịp nguồn hàng phục vụ thị trường.

Đáng chú ý, làng gốm còn mở cửa cho du khách trải nghiệm làm gốm thủ công ngay tại xưởng. Tại đây, người lớn, trẻ nhỏ có thể tự tay làm sản phẩm, lắng nghe câu chuyện hơn trăm năm của dòng gốm Lái Thiêu giữa không khí xuân rộn ràng.

Tất bật cho những đơn hàng Tết

Men theo những con đường nhỏ tại làng gốm Lái Thiêu, chúng tôi cảm nhận rõ nhịp sống đang dồn dập, hối hả. Tiếng trò chuyện rộn ràng hòa cùng âm thanh đất, men chạm nhau lách cách. Từ những lò nung đỏ lửa, ánh hồng hắt ra sưởi ấm cả một góc làng.

Được xem là một trong những sản phẩm dấu ấn nghề truyền thống tiêu biểu của Nam Bộ, làng gốm Lái Thiêu ra đời vào khoảng giữa thế kỷ XIX. Dòng gốm này kết tinh từ sự gặp gỡ giữa tay nghề và cảm quan thẩm mỹ của 3 dòng gốm người Hoa, gồm: Triều Châu, Phúc Kiến, Quảng Đông. Trên nền nguồn đất sét giàu cao lanh cùng điều kiện nguyên liệu thuận lợi, nơi đây nhanh chóng bén rễ với nghề gốm và định hình phong cách riêng mang nét mộc mạc mà khoáng đạt, đậm hơi thở dân gian và gắn bó với đời sống người Việt.

Sự độc đáo của dòng gốm Lái Thiêu không chỉ nằm ở kỹ thuật mà còn ở cái “tình” của người làm. “Gốm Lái Thiêu sống bằng ký ức. Mỗi món gốm như một mảnh chuyện kể từ nếp nhà xưa, góc bếp, tiếng gà gáy sáng cho đến lễ cưới, ngày giỗ. Mỗi sản phẩm đều có hồn”, nhà sưu tầm Nguyễn Hữu Phúc, Hội trưởng hội cổ vật Thuận An, chia sẻ.

Không khí sản xuất tại làng gốm Lái Thiêu hối hả, khẩn trương để kịp nguồn hàng phục vụ Tết. Ảnh: MINH NGUYỆT

Càng cận kề Tết Nguyên đán, không khí tại làng gốm Lái Thiêu càng tất bật. Hàng trăm sản phẩm được gấp rút hoàn thiện, xếp ngay ngắn chờ lên xe, tỏa đi khắp các tỉnh, thành khác, kịp hiện diện trong những ngôi nhà để đón xuân đến Tết về. Năm nay là năm con Ngựa, nên bên cạnh các sản phẩm gia dụng quen thuộc thì những chú ngựa đất là mặt hàng chủ lực được làng sản xuất.

Ông Phạm Văn Ba (sinh năm 1973, ngụ tại phường Lái Thiêu, TP Hồ Chí Minh) chia sẻ: “Xưởng của tôi đã bắt đầu làm hàng Tết từ 3 tháng trước. Năm nay tôi cho thợ tập trung vẽ mẫu ngựa vàng, ngựa đỏ. Dù thị trường có nhiều loại ống tiết kiệm bằng nhựa hay điện tử, nhưng đồ gốm thủ công của mình vẫn bán chạy nhờ cái nét mộc mạc, giá lại bình dân. Mấy ngày nay, anh em thợ phải thay phiên nhau trực lò liên tục mới kịp tiến độ”.

Để hoàn thành một sản phẩm, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn: Chọn đất, nhào trộn, tạo hình, phơi khô, phủ men, vẽ tay và cuối cùng là đưa vào lò nung. Riêng với tượng ngựa, khâu tạo dáng được chăm chút đặc biệt. Dáng đứng phải vững, bờm và đuôi thanh thoát, ánh mắt thể hiện sự lanh lợi.

Sau khi ra lò, sản phẩm tiếp tục được sơn phủ lớp màu tránh bong tróc khi trưng bày suốt mùa xuân. Năm nay, các xưởng tại làng gốm Lái Thiêu nhập loại sơn cao cấp hơn để màu vàng kim, màu đỏ lên thật tươi, không bị xỉn màu. Hoàn tất khâu tô vẽ, những chú ngựa gốm khoác lên mình hoa văn đầy màu sắc rực rỡ, sẵn sàng đi tới tay khách hàng.

Khi những chuyến xe rời xưởng, mang theo những chú ngựa đất vừa ra lò còn phảng phất mùi đất mới. Người thợ làng gốm Lái Thiêu lại tất bật chuẩn bị mẻ nung tiếp theo. Lửa lò vẫn cháy, như chính sự bền bỉ của một làng nghề đã đi cùng bao mùa Tết phương Nam.

Lan tỏa vẻ đẹp gốm Lái Thiêu đến mọi người

Đáng chú ý, không chỉ sản xuất linh vật ngựa cho mùa Tết Bính Ngọ 2026, làng gốm Lái Thiêu cũng mở cửa để du khách đến tham quan và trực tiếp khám phá quy trình làm gốm thủ công, tự tay tạo hình sản phẩm và nghe kể câu chuyện hơn một thế kỷ của dòng gốm Lái Thiêu.

Làng gốm Lái Thiêu mở cửa cho du khách trải nghiệm làm gốm thủ công ngay tại xưởng. Ảnh: MINH NGUYỆT

Bên trong những xưởng gốm, tiếng trò chuyện của du khách xen lẫn nhịp tay làm việc không ngơi nghỉ của các nghệ nhân. Du khách được giới thiệu khái quát về lịch sử hình thành làng nghề đến quá trình định hình phong cách gốm mộc mạc, gần gũi với đời sống Nam Bộ. Những câu chuyện mộc mạc do những người thợ nơi đây kể lại một cách gần gũi, giản dị đã giúp khách tham quan ngược dòng thời gian để nhìn lại con đường phát triển của gốm Lái Thiêu.

Điểm hấp dẫn nhiều du khách nhất là khu vực thực hành làm gốm. Tại đây, du khách được chia thành từng nhóm nhỏ, được những người thợ trong làng hướng dẫn từng công đoạn, gồm: Nhào đất, đặt đất lên bàn xoay, tạo hình cơ bản và trang trí đơn giản. Một khối đất sét nặng, mịn và mát lạnh được đặt vào tay mỗi người. Cảm giác đầu tiên là sự lạ lẫm, đất mềm nhưng không dễ điều khiển.

Chị Trần Minh Thư (phường Lái Thiêu, TP Hồ Chí Minh) chia sẻ: “Đây là lần đầu tiên tôi thử làm đồ gốm. Tự tay làm ra một sản phẩm dù chưa hoàn hảo nhưng là một trải nghiệm rất đáng nhớ với tôi. Tôi thấy rằng đây là hoạt động thiết thực để mọi người cùng tìm hiểu về giá trị truyền thống của gốm Lái Thiêu và trân trọng sức lao động của những người thợ tại làng”.

Không khí trong xưởng trở nên rộn ràng. Tiếng cười xen lẫn tiếng bàn xoay quay đều. Trẻ nhỏ thích thú khi nhìn sản phẩm của mình được nghệ nhân đặt cẩn thận lên kệ phơi. Người lớn tranh thủ ghi lại từng khoảnh khắc, từ đôi tay lấm lem đất đến nụ cười khi sản phẩm thành hình.

Trong bối cảnh nhiều làng nghề truyền thống chịu áp lực cạnh tranh và đô thị hóa, mô hình kết hợp sản xuất và du lịch trải nghiệm tại làng gốm Lái Thiêu đang mở ra hướng đi mới. Với du khách, chuyến đi đến làng gốm Lái Thiêu không chỉ là một buổi tham quan mà còn là dịp “chạm” vào đất, vào lửa, trải nghiệm làm ra những sản phẩm thủ công. Những sản phẩm gốm để mang về nhà không chỉ một món quà xuân, mà mang theo cả câu chuyện về một làng nghề đã đỏ lửa bền bỉ suốt hơn trăm năm.

Nguồn: https://baolangson.vn/tet-ve-tai-lang-gom-lai-thieu-5078207.html