จารึกของชาวจามส่วนใหญ่ที่ยังคงหลงเหลือมาจนถึงทุกวันนี้ พบอยู่บนศิลาจารึกหรือเสาหินในวัดและหอคอย บางส่วนพบอยู่บนหน้าผาหินธรรมชาติ หรือบนเครื่องประดับทางสถาปัตยกรรมและวัตถุโลหะ จารึกของชาวจามถูกค้นพบในหลายแห่งในภาคกลางของเวียดนาม โดยส่วนใหญ่อยู่ในจังหวัด กวางนาม
จารึกภาษาจามถูกรวบรวม ถอดความ (แปลเป็นอักษรละติน) และแปลเป็นภาษาฝรั่งเศสโดยนักวิชาการชาวฝรั่งเศสตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 19 ถึงต้นศตวรรษที่ 20 ในปี 1923 จี. โคเอเดส ได้ตีพิมพ์ "แคตตาล็อกสถิติทั่วไปของจารึกภาษาจามและกัมพูชา" ใน ฮานอย โดยกำหนดหมายเลขเรียงลำดับด้วยสัญลักษณ์ C รวมทั้งหมด 170 หน่วย ตั้งแต่ C1 ถึง C170 ซึ่งในจำนวนนี้ 72 จารึกพบในจังหวัดกวางนาม 25 จารึกในจังหวัดนิงห์ถวน 18 จารึกในจังหวัดบิ่ญดิ่ญ และ 17 จารึกในจังหวัดคั้ญฮวา จนถึงปัจจุบัน จำนวนจารึกภาษาจามที่ค้นพบได้มีจำนวนถึง 247 จารึก
จารึกของชาวจามใช้ตัวอักษรพราห์มี ซึ่งเป็นระบบการเขียนที่เกิดขึ้นในศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์ศักราชในอินเดีย รู้จักกันในชื่อ พราห์มีลิปี ซึ่งหมายถึง "ระบบการเขียนของเทพเจ้าพราห์มี" ซึ่งชาวเวียดนามแปลว่า "อักษรสันสกฤต" (หรือหมายถึงอักษรของพระพรหม/พรหม/พราห์มี)
ระบบการเขียนนี้ถูกใช้ในการเขียนภาษาสันสกฤตในอินเดีย และต่อมาได้ถูกนำไปใช้กับภาษาต่างๆ ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ รวมถึงภาษาจามโบราณ ตั้งแต่ศตวรรษที่ 8 เป็นต้นมา อักษรพราห์มีได้รับการดัดแปลงโดยชุมชนท้องถิ่นอย่างค่อยเป็นค่อยไป จนกลายเป็นระบบการเขียนสำหรับภาษาอื่นๆ อีกหลากหลายภาษา
การแกะสลักศิลาจารึกมักเกี่ยวข้องกับการสร้างวัดและเจดีย์ โดยส่วนใหญ่จะจารึกคำสรรเสริญเทพเจ้าและกษัตริย์ รายการเครื่องบูชา และสุดท้ายมักมอบรางวัลแก่ผู้ที่อนุรักษ์ไว้ หรือเตือนผู้ที่ทำลายวัด เจดีย์ และเครื่องบูชาเหล่านั้น
จารึกของชาวจามให้ข้อมูลเกี่ยวกับช่วงเวลา ราชวงศ์ และที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ของอาณาจักรจามโบราณ ขณะเดียวกันก็สะท้อนให้เห็นถึงแง่มุมต่างๆ ของชีวิตทางสังคมและความเชื่อในยุคนั้น ซึ่งเป็นระดับความน่าเชื่อถือที่เอกสารอื่นใดเทียบไม่ได้
จารึกต่างๆ กระจัดกระจายไปด้วยข้อความที่กล่าวถึงความขัดแย้งระหว่างภูมิภาคต่างๆ ของอาณาจักรจามปา หรือกับประเทศเพื่อนบ้าน ข้อมูลนี้มีค่าอย่างยิ่งสำหรับการสร้างภาพประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมขึ้นใหม่ ไม่เพียงแต่ของภูมิภาคกวางนามเท่านั้น แต่ยังรวมถึงคาบสมุทรอินโดจีนทั้งหมดในช่วงสหัสวรรษแรกของคริสต์ศักราชด้วย
นอกจากจารึกจามบางส่วนที่พบในจังหวัดกวางนาม ซึ่งนักโบราณคดีชาวฝรั่งเศสนำไปที่ฮานอยและจัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์แห่งชาติแล้ว ยังมีจารึกจามอีกจำนวนมากที่หลงเหลืออยู่ในจังหวัดกวางนาม
เฉพาะที่แหล่งโบราณสถานหมี่เซิน (อำเภอดุยเซียน) แห่งเดียว มีการจัดทำบัญชีรายชื่อจารึกไว้ถึง 36 ชิ้น รวมถึงบางชิ้นที่ยังคงสภาพค่อนข้างสมบูรณ์และให้ข้อมูลสำคัญเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมของอาณาจักรจามปา
จารึก C 89 (ปัจจุบันเก็บรักษาไว้ในหอนิทรรศการของปราสาทหมี่เซิน) สร้างขึ้นในปี ค.ศ. 1088/1089 ใช้ภาษาจามโบราณ และบันทึกคุณงามความดีของพระเจ้าชัยอินทรวรมเทวะในการฟื้นฟูอาณาจักรจามปะหลังจากถูกทำลายล้างจากสงคราม
จารึก C 100 (สร้างขึ้นในปี 1157/1158) ซึ่งยังคงอยู่ในตำแหน่งเดิมที่หอคอย G ใช้ภาษาสันสกฤตและอักษรจามโบราณ บันทึกคุณงามความดีของพระเจ้าชัยหริวรมาเทวะ ผู้ทรงพิชิตประเทศเพื่อนบ้านและถวายหอคอยและที่ดินในบริเวณนั้นแด่พระศิวะ
นอกจากจารึกจำนวนมากที่ยังคงหลงเหลืออยู่ที่แหล่งโบราณสถานหมี่เซินแล้ว ยังมีจารึกอีกจำนวนหนึ่งที่กระจัดกระจายอยู่ตามแหล่งโบราณสถานอื่นๆ เช่น จารึก C 66 ที่แหล่งโบราณสถานดงดวง (ทังบิ่ญ) จารึก C 140 ที่แหล่งโบราณสถานหวงเกว (เกวเซิน) และจารึกที่เพิ่งค้นพบใหม่บางส่วน
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง บริเวณริมฝั่งแม่น้ำทูบอนทางตอนใต้ มีจารึกหลายแห่งบนหน้าผาหินธรรมชาติ ซึ่งให้ข้อมูลเกี่ยวกับหลักเขตแดนที่กษัตริย์แห่งอาณาจักรจามปา "ถวาย" แด่พระศิวะเพื่อขอความคุ้มครองจากเทพเจ้าสำหรับดินแดนและอาณาจักรของพวกเขา
แม้ว่าจารึกจามส่วนใหญ่ในจังหวัดกวางนามจะได้รับการถอดความและแปลโดยนักวิชาการชาวฝรั่งเศสในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 แล้วก็ตาม แต่เนื่องจากเนื้อหาของจารึกจามเกี่ยวข้องกับการบูชาเทพเจ้า รูปแบบภาษาที่กระชับ การอ้างอิง อุปมา และการกล่าวเกินจริงจำนวนมาก และข้อเท็จจริงที่ว่าตัวอักษรจำนวนมากสึกหรอและชำรุด การแปลจารึกจามจึงยังคงต้องการการวิจัยและการแก้ไขเพิ่มเติม
สิ่งสำคัญอันดับแรกคือ จำเป็นต้องจัดทำบัญชีและอนุรักษ์มรดกทางเอกสารอันทรงคุณค่านี้อย่างเหมาะสม และจัดระเบียบการนำเสนอเนื้อหาเพื่อสนับสนุนงานวิจัย ทางวิทยาศาสตร์ ตลอดจนความต้องการของสาธารณชนในการทำความเข้าใจประวัติศาสตร์ การจัดทำแฟ้มข้อมูลเพื่อจัดอันดับจารึกภาษาจามในจังหวัดกวางนามก็เป็นอีกหนึ่งความพยายามที่คุ้มค่าในการเพิ่มความสนใจของชุมชนในมรดกทางเอกสารที่เป็นเอกลักษณ์ประเภทนี้
ที่มา: https://baoquangnam.vn/di-san-van-khac-cham-tai-quang-nam-3026580.html
การแสดงความคิดเห็น (0)